Spośród 29 zgłoszonych realizacji jury wybrało jedenaście najlepszych, wśród których znalazł się projekt warszawskiej pracowni WXCA. To kolejne docenienie jednej z najbardziej udanych modernizacji obiektów teatralnych w Polsce.
Kielecki gmach ma już na koncie prestiżowe nagrody i nominacje, w tym wyróżnienie SARP, Złoty Kompas oraz nominację do europejskiej Nagrody Miesa van der Rohe.
Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach od czasu zakończenia gruntownej modernizacji w 2024 roku regularnie pojawia się wśród najciekawszych polskich realizacji architektonicznych.
Kolejne wyróżnienia potwierdzają, że przebudowa historycznego gmachu przy ulicy Sienkiewicza 32 stała się przedsięwzięciem docenianym zarówno przez środowisko architektów, jak i specjalistów zajmujących się ochroną dziedzictwa.
Redakcja Teatru dla Wszystkich zna ten budynek doskonale. Nasi recenzenci regularnie odwiedzają kielecką scenę, a odnowione wnętrza za każdym razem robią ogromne wrażenie.
Znakomicie odrestaurowane historyczne przestrzenie, nowoczesne rozwiązania techniczne, funkcjonalne zaplecze i dbałość o detale sprawiają, że można dziś mówić o jednym z najlepiej zmodernizowanych obiektów kultury w Polsce.
Szczególnie imponuje sposób, w jaki architektom udało się zachować charakter XIX-wiecznego teatru, jednocześnie dostosowując go do wymagań współczesnej sztuki scenicznej.
Jedenastu finalistów spośród 29 realizacji
Konkurs „Polski Cement w Architekturze”, organizowany przez Stowarzyszenie Architektów Polskich oraz Stowarzyszenie Producentów Cementu, należy do uznanych krajowych konkursów architektonicznych. Jego celem jest promowanie twórczego wykorzystania betonu i technologii betonowej w projektowaniu współczesnych budynków.
W tegorocznej, jubileuszowej XXX edycji zgłoszono 29 realizacji w siedmiu kategoriach. Sąd Konkursowy pod przewodnictwem architekta Macieja Kuryłowicza, wiceprezesa SARP, wyłonił jedenastu finalistów.
W tym gronie znalazła się przebudowa, rozbudowa i nadbudowa zabytkowego budynku Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, zrealizowana według projektu pracowni WXCA. Generalnym wykonawcą inwestycji była firma Anna-Bud.
Kielecki teatr konkuruje z realizacjami reprezentującymi różne dziedziny współczesnej architektury, od obiektów użyteczności publicznej po inwestycje mieszkaniowe i przestrzenie rekreacyjne.
Laureatów poznamy 11 grudnia 2026 roku podczas uroczystej gali w pawilonie wystawowym Pałacu Zamoyskich przy ulicy Foksal 2 w Warszawie. Początek wydarzenia zaplanowano na godzinę 16.00.
Zabytkowy teatr, który odzyskał dawny blask
Historia budynku sięga XIX wieku. Gmach przy ulicy Sienkiewicza powstał z inicjatywy kieleckiego przedsiębiorcy Ludwika Stumpfa według projektu architekta Franciszka Ksawerego Kowalskiego.
Przez kolejne dziesięciolecia był jednym z najważniejszych miejsc życia kulturalnego Kielc.
Gruntowna modernizacja, rozpoczęta w lutym 2021 roku, była największą inwestycją w historii tej instytucji. Prace trwały ponad trzy lata, a ich koszt wyniósł około 170 milionów złotych. We wrześniu 2024 roku teatr powrócił do odnowionej siedziby.
Projektanci z WXCA stanęli przed wyjątkowo wymagającym zadaniem. Musieli pogodzić ochronę historycznej substancji budynku z potrzebami współczesnego teatru, który wymaga odpowiedniej technologii scenicznej, zaplecza technicznego, przestrzeni prób oraz komfortowych warunków dla publiczności i zespołu artystycznego.
Efektem jest obiekt o powierzchni blisko 11 tysięcy metrów kwadratowych, w którym odrestaurowane historyczne wnętrza sąsiadują z nowymi rozwiązaniami architektonicznymi.
Zmodernizowano Scenę Główną i utworzono nową Scenę Kameralną. Powstały również sale prób, warsztaty scenograficzne, studio nagrań oraz pokoje rezydencyjne. Przekształcono przestrzenie przeznaczone dla widzów, w tym foyer i strefę wejściową. Nowe funkcje otrzymał także wewnętrzny dziedziniec.
Szczególną uwagę zwraca odrestaurowana sala teatralna, w której historyczny wystrój współistnieje z nowoczesną technologią sceniczną. Architekci zadbali o to, aby współczesne wyposażenie możliwie najmniej ingerowało w charakter zabytkowego wnętrza.
W projekcie wykorzystano również współczesne konstrukcje żelbetowe, które umożliwiły rozbudowę obiektu i stworzenie nowych przestrzeni przy zachowaniu historycznej zabudowy. To właśnie umiejętne zastosowanie tej technologii znalazło uznanie jurorów konkursu „Polski Cement w Architekturze”.
Więcej informacji o założeniach przebudowy oraz dokumentację fotograficzną można znaleźć na
stronie pracowni WXCA.
Nagrody i nominacje dla kieleckiego teatru
Lista dotychczasowych wyróżnień pokazuje, jak duże zainteresowanie środowiska architektonicznego wzbudziła modernizacja Teatru im. Stefana Żeromskiego.
W 2025 roku projekt otrzymał wyróżnienie w konkursie Nagroda Roku SARP 2025, w kategorii „Architektura przestrzeni dziedzictwa”. Jury doceniło sposób przeprowadzenia przebudowy zabytkowego obiektu oraz jakość nowych rozwiązań architektonicznych.
W tym samym roku kielecki teatr został laureatem konkursu Złote Kompasy 2025 w kategorii „Rewitalizacja”.
Nagrodę przyznano ex aequo w konkursie organizowanym przez portal Kompas Inwestycji, wyróżniającym interesujące i innowacyjne realizacje budowlane w Polsce.
Kolejnym sukcesem była nominacja do Nagrody Architektonicznej Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe 2026.
To jedno z najważniejszych europejskich wyróżnień w dziedzinie współczesnej architektury, przyznawane co dwa lata przez Komisję Europejską i Fundację Miesa van der Rohe w Barcelonie.
Projekt znalazł się także wśród nominowanych do nagrody „Życie w Architekturze 2025″, przyznawanej w konkursie organizowanym przez redakcję miesięcznika „Architektura-murator”.
W tym przypadku oceniana jest również społeczna rola architektury, jej wpływ na otoczenie oraz jakość przestrzeni oddawanej do dyspozycji użytkowników.
Zestawienie nagród i nominacji potwierdza, że modernizacja kieleckiej sceny została zauważona zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej.
Architektura, która służy teatrowi
O powodzeniu tej inwestycji najlepiej świadczy jednak codzienne funkcjonowanie budynku. Z perspektywy widzów i osób regularnie odwiedzających kielecką scenę widać, jak wiele zmieniła modernizacja.
Odrestaurowane wnętrza zachowały elegancję dawnego teatru. Jednocześnie nowe rozwiązania przestrzenne i techniczne pozwalają na realizację przedstawień wymagających zaawansowanej technologii scenicznej. Publiczność zyskała komfortowe warunki, a artyści i pracownicy znacznie lepsze zaplecze do pracy.
W przypadku instytucji teatralnej jest to szczególnie ważne. Architektura powinna odpowiadać potrzebom repertuaru, zespołu i publiczności, a zarazem pozostawać otwarta na zmieniające się formy współczesnego teatru.
Kielecka realizacja pokazuje, że modernizacja zabytkowego obiektu może przynieść znakomite rezultaty, jeśli towarzyszy jej konsekwentna koncepcja architektoniczna i odpowiednie finansowanie.
Warto przypomnieć, że inwestycja o wartości około 170 milionów złotych została zrealizowana dzięki środkom pochodzącym z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego, funduszy Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz samorządu województwa świętokrzyskiego.
Dziś jej rezultaty są widoczne zarówno w codziennym funkcjonowaniu teatru, jak i w kolejnych ocenach środowiska architektonicznego.
Grudniowe rozstrzygnięcie konkursu „Polski Cement w Architekturze 2026″ pokaże, czy do dotychczasowych wyróżnień dołączy następna nagroda.
Niezależnie od werdyktu kielecki teatr pozostaje jednym z najbardziej przekonujących przykładów udanej modernizacji historycznej instytucji kultury w Polsce.
