Najstarszy w Polsce festiwal amatorskich teatrów małych form zaprasza zespoły z całego kraju.
infografika: Centrum Kulturalne w Przemyślu
„Teatr dla Wszystkich” ponownie będzie przyglądał się wydarzeniu, które od pół wieku pokazuje siłę i różnorodność niezawodowego ruchu teatralnego.
Centrum Kulturalne w Przemyślu rozpoczęło przyjmowanie zgłoszeń do 48. Biesiady Teatralnej – Konfrontacji Zespołów Teatralnych Małych Form w Horyńcu-Zdroju. Festiwal odbędzie się od 28 do 31 stycznia 2027 roku w zabytkowym Teatrze Dworskim Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Turystyki. Organizatorzy czekają na zgłoszenia do 1 grudnia. Do konkursu zakwalifikowanych zostanie maksymalnie trzynaście zespołów, których przedstawienia oceni profesjonalne jury złożone z aktorów, reżyserów i krytyka teatralnego.
Podczas 47. Biesiady Teatralnej, która odbyła się w lutym 2026 roku, uważnie śledziliśmy prezentacje konkursowe, przyglądaliśmy się pracy zespołów i poświęciliśmy wydarzeniu cykl publikacji. Pisaliśmy o spektaklach, uczestnikach, atmosferze festiwalu, a przede wszystkim o znaczeniu teatru amatorskiego we współczesnym życiu kulturalnym. W kilku tekstach publicystycznych podejmowaliśmy również pytania o jego kondycję, społeczną rolę i miejsce w polskim systemie kultury.
Wracamy do tych zagadnień, ponieważ uważamy, że działalność teatrów amatorskich zasługuje na stałą uwagę mediów zajmujących się sztuką sceniczną.
Historia Biesiady Teatralnej w Horyńcu-Zdroju sięga 1976 roku. Przez kolejne dekady niewielka miejscowość uzdrowiskowa na Roztoczu stała się jednym z najważniejszych ośrodków ogólnopolskiego ruchu teatrów amatorskich. Przyjeżdżały tu zespoły reprezentujące rozmaite środowiska, pokolenia i tradycje teatralne. Na scenie Teatru Dworskiego prezentowano dramaty, monodramy, spektakle poetyckie, przedstawienia autorskie, kabarety oraz widowiska oparte na ruchu i obrazie.
Biesiada przez lata wypracowała własną formułę, w której prezentacjom konkursowym towarzyszą rozmowy z jurorami, konsultacje warsztatowe i spotkania uczestników. Dla wielu zespołów możliwość pokazania spektaklu przed profesjonalnym jury stanowi ważny etap pracy artystycznej. Równie istotna okazuje się konfrontacja z innymi twórcami, poznawanie odmiennych sposobów pracy i możliwość uzyskania rzeczowej oceny własnych dokonań.
W historii festiwalu pojawiały się nazwiska wybitnych przedstawicieli polskiego teatru. Wśród jurorów byli między innymi Agnieszka Osiecka, Aleksander Bardini, Jan Peszek i Gabriela Kownacka. Z Horyńcem związane są również początki scenicznych doświadczeń późniejszych zawodowych aktorów, w tym Tomasza Karolaka i Michała Pieli.
Ta historia pokazuje, jak ważną funkcję przez dziesięciolecia pełniły podobne wydarzenia. Pozwalały rozwijać zainteresowania teatralne, doskonalić umiejętności, a niekiedy otwierały drogę do zawodowej kariery. Przede wszystkim jednak tworzyły środowisko ludzi, dla których teatr stał się trwałą częścią życia.
Teatr amatorski tworzą ludzie wykonujący na co dzień najróżniejsze zawody. Są wśród nich nauczyciele, urzędnicy, studenci, uczniowie, pracownicy przedsiębiorstw, emeryci i przedstawiciele wielu innych środowisk. Po zakończeniu codziennych obowiązków spotykają się na próbach, przygotowują scenografie, opracowują teksty, szukają kostiumów, organizują wyjazdy i zdobywają środki na kolejne przedstawienia.
Ich praca wymaga systematyczności, dyscypliny i odpowiedzialności za wspólne przedsięwzięcie. Niejednokrotnie powstaje w warunkach znacznie trudniejszych niż te, którymi dysponują zawodowe instytucje teatralne.
Brak stałego zespołu technicznego, ograniczone możliwości finansowe czy konieczność godzenia prób z pracą zawodową wpływają na sposób funkcjonowania grup amatorskich. Jednocześnie właśnie w takich warunkach powstają przedstawienia świadczące o dużej wyobraźni, dojrzałości artystycznej i odwadze podejmowania trudnych tematów.
W naszych publikacjach zwracaliśmy uwagę na repertuarową różnorodność Biesiady. Obok klasyki pojawiały się współczesne adaptacje, autorskie scenariusze i przedstawienia podejmujące aktualne problemy społeczne. Zespoły poszukiwały własnych rozwiązań scenicznych, korzystając z doświadczeń teatru dramatycznego, poetyckiego i eksperymentalnego.
Takie spotkania pozwalają również dostrzec, jak wiele wartościowych inicjatyw powstaje poza dużymi ośrodkami teatralnymi.
„Teatr dla Wszystkich” od początku swojej działalności interesuje się różnymi formami życia teatralnego. Uważamy, że rzetelna informacja o polskim teatrze powinna obejmować również zespoły niezawodowe, teatry społeczne, grupy młodzieżowe, senioralne i niezależne inicjatywy artystyczne.
Wiele z nich działa w niewielkich miejscowościach, gdzie dom kultury, biblioteka czy lokalne stowarzyszenie pozostają jedynymi miejscami umożliwiającymi regularną działalność sceniczną. Dla mieszkańców uczestnictwo w teatrze oznacza możliwość wspólnej pracy nad tekstem, rozwijania umiejętności i publicznego wypowiadania się na ważne dla nich tematy.
Warto pamiętać również o edukacyjnej funkcji takich zespołów. Praca teatralna rozwija umiejętność współdziałania, uczy odpowiedzialności za innych, wymaga koncentracji, cierpliwości i otwartości na odmienne interpretacje. Pozwala oswajać tremę, ćwiczyć pamięć, rozwijać wyobraźnię i kompetencje językowe.
Dla młodych ludzi bywa pierwszym doświadczeniem świadomego uczestnictwa w kulturze. Dla osób starszych staje się sposobem podtrzymywania aktywności i budowania więzi społecznych. Dla wielu dorosłych pozostaje jedną z niewielu możliwości realizowania zainteresowań artystycznych.
Teatr amatorski ma również własne ambicje artystyczne. Wymaga poważnego traktowania, profesjonalnej rozmowy o przedstawieniach i uczciwej krytyki. Sam fakt, że spektakl przygotowali amatorzy, nie powinien zwalniać z oceny jego wartości scenicznej. Właśnie dlatego tak istotne są festiwale, podczas których zespoły mogą spotkać się z jurorami i otrzymać fachową informację o swojej pracy.
Od lat zwracamy uwagę na potrzebę wzmacniania tego środowiska. W Polsce działają liczne grupy amatorskie, jednak ich sytuacja organizacyjna i finansowa jest bardzo zróżnicowana. Wiele zależy od zaangażowania instruktorów, przychylności samorządów i możliwości lokalnych instytucji kultury. Brakuje stabilnych mechanizmów wspierania działalności niezawodowych zespołów teatralnych, a ich osiągnięcia rzadko stają się przedmiotem szerszej debaty krytycznej.
Tym bardziej doceniamy przedsięwzięcia, które pozwalają tym zespołom regularnie prezentować swoją twórczość i rozwijać warsztat.
Tegoroczna, 47. Biesiada Teatralna odbyła się w dniach 19–22 lutego. Do Horyńca-Zdroju przyjechało trzynaście zespołów wyłonionych spośród kilkudziesięciu zgłoszeń. Reprezentowały różne regiony Polski, a przygotowany przez nie repertuar pokazywał rozmaite zainteresowania i sposoby myślenia o teatrze.
Na scenie wystąpiły między innymi warszawski Teatr KAPSLOK z autorskim „Grunwaldem 2.0” w reżyserii Grzegorza Reszki, krakowskie Jaszczury Teatralnie z „Miłością bliźniego” Leonida Andriejewa w adaptacji i reżyserii Doroty Kondraciuk, Grupa Teatralna BezNazwy z Horyńca-Zdroju z przedstawieniem „Trzydzieści znikających trampolin” w reżyserii Beaty Ługowskiej, Teatr The M.A.S.K. z Bielska Podlaskiego z „Lekarzem mimo woli” Moliera w reżyserii Mateusza Sacharzewskiego oraz radomski Teatr Resursa z „Pętlą” Marka Hłaski w reżyserii Doroty Chmielewskiej.
Różnorodność repertuaru stanowiła jeden z najciekawszych aspektów festiwalu. Pokazywała, że współczesny ruch amatorski potrafi podejmować zarówno klasyczne teksty dramatyczne, jak i współczesną literaturę oraz tematy bliskie codziennym doświadczeniom uczestników.
W naszych relacjach wiele miejsca poświęciliśmy rozmowom prowadzonym po spektaklach. Możliwość bezpośredniego kontaktu z jurorami i innymi zespołami pozwala uczestnikom spojrzeć na własną pracę z odmiennej perspektywy. Takie spotkania często okazują się równie cenne jak otrzymane nagrody.
Zwracaliśmy też uwagę na publiczność Biesiady. W zabytkowym Teatrze Dworskim spotykają się mieszkańcy Horyńca, kuracjusze, uczestnicy festiwalu i osoby przyjeżdżające specjalnie na przedstawienia. Dzięki temu wydarzenie jest również ważnym elementem życia kulturalnego uzdrowiska.
W marcu 2026 roku powróciliśmy do tematu Horyńca przy okazji Reminiscencji Horynieckich, zorganizowanych w Centrum Kulturalnym w Przemyślu z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru.
Wydarzenie stanowiło kontynuację spotkań zapoczątkowanych podczas lutowego festiwalu. W jego programie znalazło się Podkarpackie Forum Teatrów Amatorskich „Stacja Teatr”, poświęcone sytuacji środowiska i możliwościom rozwijania współpracy. Zaprezentowano również wystawę pokonkursową „Teatralne oblicza. Na scenie i obok sceny”, dokumentującą pracę zespołów oraz życie teatralne poza samymi przedstawieniami.
W opublikowanej wówczas relacji przywoływaliśmy wypowiedzi uczestników, którzy opowiadali o wysiłku związanym z przygotowaniem spektakli, wielogodzinnych próbach, podróżach i emocjach towarzyszących występom.
Te świadectwa przypominały, jak wiele osobistego zaangażowania wymaga prowadzenie teatru amatorskiego. Pokazywały również potrzebę utrzymywania kontaktów nawiązanych podczas festiwalu.
Dlatego z zainteresowaniem obserwujemy kolejne inicjatywy Centrum Kulturalnego w Przemyślu, w tym przedsięwzięcia skupione wokół „Stacji Teatr”. Rozwijanie stałych możliwości prezentacji zespołów amatorskich może mieć istotny wpływ na ich działalność i obecność w życiu kulturalnym regionu.
Organizatorzy 48. Biesiady Teatralnej zapraszają do udziału zespoły z całego kraju. Zgłaszać mogą się teatry niezależne oraz grupy działające przy instytucjach kultury, stowarzyszeniach, fundacjach i innych organizacjach.
Festiwal jest otwarty dla zespołów młodzieżowych, studenckich, dorosłych i senioralnych.
W konkursie przewidziano udział maksymalnie trzynastu grup. O zakwalifikowaniu zdecyduje komisja powołana przez organizatora, która oceni nadesłane materiały.
Czas prezentacji konkursowej nie powinien przekraczać 50 minut, a maksymalna liczba uczestników spektaklu wynosi 12 osób. W wyjątkowych przypadkach organizator może odstąpić od tych ograniczeń.
Zespoły powinny przesłać wypełnioną kartę zgłoszenia, nagranie przedstawienia, wymagane zgody dotyczące przetwarzania danych osobowych i wykorzystania wizerunku oraz dwie fotografie ze spektaklu w dobrej jakości.
Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 1 grudnia 2026 roku.
Prezentacje konkursowe oceni profesjonalne jury złożone z przedstawicieli środowiska teatralnego.
W kategorii zespołów małych form przyznane zostaną nagrody pieniężne oraz tradycyjne symbole Biesiady: Złoty, Srebrny i Brązowy Róg Myśliwski Króla Jana.
Za indywidualne dokonania twórcze przewidziano Złotą, Srebrną i Brązową Misę Borowiny, którym również towarzyszą nagrody pieniężne.
Jury będzie mogło przyznać nagrodę specjalną – Różę Horyniecką. Swojego laureata wybierze także publiczność, przyznając Talerz Biesiadny Króla Jana. Regulamin przewiduje ponadto wyróżnienia.
Tradycyjne nagrody od lat stanowią rozpoznawalny element festiwalu i przypominają o jego wieloletniej historii.
48. Biesiada Teatralna – Konfrontacje Zespołów Teatralnych Małych Form odbędzie się w dniach 28–31 stycznia 2027 roku w Teatrze Dworskim Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Turystyki w Horyńcu-Zdroju przy ul. Jana III Sobieskiego 4.
Zgłoszenia należy kierować do Centrum Kulturalnego w Przemyślu, ul. Konarskiego 9, 37-700 Przemyśl.
Szczegółowych informacji udziela Krystyna Juźwińska, tel. 16 678 20 09, wew. 500, tel. kom. 799 255 651, e-mail: k.juzwinska@ck.przemysl.pl.
Regulamin i dokumenty zgłoszeniowe dostępne są na stronie Centrum Kulturalnego w Przemyślu.
Przed nami kolejna edycja wydarzenia, które od pół wieku skupia ludzi przekonanych, że teatr jest ważną częścią ich życia. Horyniec-Zdrój pozostaje miejscem, gdzie można zobaczyć przedstawienia powstające poza zawodowymi instytucjami, poznać ich twórców i przyjrzeć się rzeczywistej kondycji polskiego ruchu amatorskiego.
W „Teatrze dla Wszystkich” zamierzamy nadal poświęcać temu środowisku należną uwagę. Będziemy informować o jego przedsięwzięciach, przyglądać się spektaklom, przedstawiać sylwetki twórców i podejmować problemy, z którymi mierzą się niezawodowe zespoły teatralne.
Wierzymy, że teatr amatorski zasługuje na poważną obecność w polskim życiu kulturalnym. Jego znaczenie można mierzyć poziomem artystycznym przedstawień, ale również liczbą ludzi, którzy dzięki niemu uczestniczą w kulturze, rozwijają swoje zainteresowania i tworzą lokalne środowiska artystyczne.
Dlatego będziemy wracać do Horyńca. Zachęcamy zespoły z całej Polski do udziału w 48. Biesiadzie Teatralnej.
