W dniach 6–10 listopada w PRZESTRZENI 71 Teatru Druga Strefa w Warszawie odbyła się pierwsza edycja ogólnopolskiego festiwalu teatrów studenckich #StudenciNaScenę. W konkursie uczestniczyło sześć zespołów reprezentujących Poznań, Gdańsk, Lublin, Nową Sól i Warszawę. Program obejmował przedstawienia dramatyczne, teatr fizyczny, performans oraz poszukiwania formalne młodych twórców. Każdej prezentacji towarzyszyła rozmowa artystów z publicznością.
Najważniejsze wyróżnienie, Grand Prix Publiczności w wysokości 5000 zł brutto, otrzymał spektakl „Torpor” Natanaela Gramonta, studenta Uniwersytetu Zielonogórskiego, związanego z Teatrem Terminus A Quo w Nowej Soli. Nagrodę Dyrektora Teatru Druga Strefa, ufundowaną przez Sylwestra Biragę, przyznano zespołowi TEMCZASOWO EKA TEJATRALNO z Poznania za przedstawienie „Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego gwarą”.
Pierwsza festiwalowa odsłona projektu, realizowanego od 2020 roku, była zarazem okazją do spotkania młodych środowisk teatralnych, które na co dzień pracują w różnych miastach i warunkach organizacyjnych.
Publiczność zdecydowała. Grand Prix dla „Torporu”
O przyznaniu Grand Prix zdecydowali widzowie. Po każdym konkursowym przedstawieniu publiczność oceniała spektakl w anonimowym głosowaniu, przyznając mu od jednego do sześciu punktów. Organizatorzy zastosowali system obliczania wyników oparty na średniej ocen z ważnych głosów, przeliczonej do wspólnej pojemności widowni. Pozwoliło to zachować jednakową wagę poszczególnych ocen.
Jak podkreślają organizatorzy, wyniki były bardzo wyrównane, a o ostatecznej kolejności zadecydowały niewielkie różnice.
Zwycięski „Torpor” Natanaela Gramonta, zaprezentowany przez Teatr Terminus A Quo z Nowej Soli, podejmuje temat przemijania, bezsilności człowieka wobec upływu czasu oraz poszukiwania własnej tożsamości. Przedstawienie koncentruje się na doświadczeniach, które szczególnie mocno wybrzmiewają w okresie wchodzenia w dorosłość, kiedy kształtuje się świadomość własnych wyborów, ograniczeń i odpowiedzialności.
Grand Prix Publiczności, wraz z nagrodą finansową w wysokości 5000 zł brutto, wręczył Natanaelowi Gramontowi Sylwester Biraga, dyrektor Teatru Druga Strefa i pomysłodawca festiwalu.
Drugie wyróżnienie trafiło do Poznania. Nagrodę Dyrektora Teatru Druga Strefa w wysokości 1000 zł otrzymał zespół TEMCZASOWO EKA TEJATRALNO, współpracujący z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Sylwester Biraga przyznał ją za walory artystyczne spektaklu „Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego gwarą”. Nagroda została ufundowana przez dyrektora ze środków własnych.
Poznańskie przedstawienie przenosi widzów do wielkopolskiej wsi około 1880 roku, w okresie polityki germanizacyjnej prowadzonej przez Ottona von Bismarcka. Twórcy wykorzystali gwarę wielkopolską, czyniąc z lokalnego języka ważny element scenicznej opowieści o historii, społeczności i jej doświadczeniach.
Sześć zespołów, sześć różnych propozycji artystycznych
Program pierwszej edycji #StudenciNaScenę pokazał różnorodność zainteresowań młodych twórców. W konkursie znalazły się przedstawienia sięgające do historii regionalnej, współczesnych doświadczeń społecznych, relacji człowieka z naturą, problemów tożsamości oraz mechanizmów funkcjonowania wspólnoty.
Festiwal otworzył spektakl „Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego gwarą” zespołu TEMCZASOWO EKA TEJATRALNO z Poznania. Osadzenie akcji w realiach dziewiętnastowiecznej Wielkopolski pozwoliło twórcom przyjrzeć się życiu lokalnej społeczności w okresie intensywnych przemian politycznych i społecznych. Ważną rolę w przedstawieniu odgrywała gwara, przywołująca język codzienności mieszkańców regionu.
Gdański TeART zaprezentował „Transgreskę”, performans poświęcony ciału i jego możliwościom. Twórcy potraktowali cielesność jako przestrzeń przemiany, ekspresji i przekraczania ograniczeń. Przedstawienie reprezentowało nurt poszukiwań teatralnych, w których podstawowym środkiem wypowiedzi staje się obecność performera i jego fizyczne działanie.
Teatr Imperialny, działający przy Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka w Lublinie, przywiózł spektakl „Nieosiągalne”. Przedstawienie zrealizowane w konwencji teatru fizycznego podejmowało temat współzależności człowieka i natury. Poprzez ruch i kompozycję sceniczną artyści przyglądali się relacjom łączącym ludzi ze środowiskiem oraz wzajemnym oddziaływaniom świata ludzkiego i przyrody.
Warszawski Teatr Wysoki przedstawił „Boeing 737-800”, spektakl opowiadający o trzech osobach, którym udało się przetrwać życie pod rządami dyktatora. Tematyka przedstawienia dotyczyła doświadczenia przemocy politycznej, przetrwania i konsekwencji funkcjonowania w rzeczywistości podporządkowanej autorytarnej władzy.
Teatr Terminus A Quo z Nowej Soli zaprezentował nagrodzony Grand Prix „Torpor” Natanaela Gramonta. Spektakl koncentrował się na doświadczeniu przemijania, poczuciu bezsilności i procesie kształtowania tożsamości. To właśnie ta propozycja uzyskała najwyższą ocenę festiwalowej publiczności.
Szóstym uczestnikiem konkursu było Studenckie Koło Literacko-Teatralne „Dygresja” z Poznania, które pokazało „Krwawogrody. Dyskoteka musi trwać!”. Przedstawienie, wykorzystujące konwencję klubowej opowieści, podejmowało temat przynależności, potrzeby uczestnictwa w grupie oraz granic wspólnoty. Twórcy przyglądali się mechanizmom, które decydują o tym, kto zostaje zaakceptowany, a kto pozostaje poza grupą.
Tak skonstruowany program pozwolił zestawić odmienne sposoby myślenia o teatrze. Obok przedstawień opartych na opowieści dramatycznej znalazły się propozycje wykorzystujące ruch, performans i eksperyment formalny. Różnorodność dotyczyła również podejmowanych tematów, od historii regionalnej po współczesne doświadczenia jednostki.
Rozmowy z publicznością ważną częścią festiwalu
Organizatorzy zadbali, aby każdej prezentacji towarzyszyło spotkanie z twórcami. Po zakończeniu spektakli zespoły pozostawały na scenie, odpowiadając na pytania widzów i rozmawiając o swojej pracy.
Dyskusje dotyczyły zarówno tematów podejmowanych w przedstawieniach, jak i sposobów ich realizacji, wyborów artystycznych oraz doświadczeń związanych z tworzeniem teatru studenckiego.
Dla uczestników była to możliwość skonfrontowania własnej pracy z odbiorem publiczności spoza macierzystego środowiska. Festiwal stworzył również warunki do wzajemnego poznania się zespołów, które na co dzień funkcjonują w różnych ośrodkach akademickich i artystycznych.
Sylwester Biraga, dyrektor Teatru Druga Strefa, podkreśla wysoki poziom tegorocznych prezentacji i zaangażowanie widzów:
„Ten festiwal pokazał, jak dojrzale i odważnie myśli dziś teatr studencki. Sześć zespołów przywiozło do Warszawy bardzo różne spektakle, a dyskusje po nich były równie ważne jak same przedstawienia – publiczność zostawała, zadawała pytania i dzieliła się wrażeniami. Bardzo wyrównane głosy to dla mnie najlepszy dowód poziomu tegorocznych spektakli”.
Formuła festiwalu, w której najważniejszą nagrodę przyznaje publiczność, nadała widzom istotną rolę w ocenie prezentowanych przedstawień. Jednocześnie rozmowy po spektaklach umożliwiły bezpośrednią wymianę opinii i doświadczeń.
Finał z „Geometrią propagandy”
Pierwsza edycja festiwalu zakończyła się 10 listopada. Ostatniego dnia publiczność obejrzała „Geometrię propagandy”, monodram nowocyrkowy Teatru Druga Strefa, zaprezentowany poza konkursem.
Po przedstawieniu odbyło się ogłoszenie wyników i wręczenie nagród.
Zamknięcie festiwalu spektaklem gospodarzy pozwoliło zaprezentować działalność artystyczną Teatru Druga Strefa uczestnikom wydarzenia, a jednocześnie podsumować pięć dni spotkań poświęconych twórczości studenckiej.
Od sześciu zespołów do ogólnopolskiego festiwalu
Historia #StudenciNaScenę rozpoczęła się w 2020 roku. Projekt został zainicjowany przez Sylwestra Biragę, dyrektora Teatru Druga Strefa, z myślą o udostępnieniu profesjonalnej przestrzeni teatralnej zespołom studenckim z różnych części Polski.
W latach 2020–2025 na scenie teatru wystąpiło sześć teatrów studenckich, które zaprezentowały łącznie ponad 22 spektakle. W organizowanych warsztatach teatralnych uczestniczyło ponad 30 studentek i studentów.
W ramach współpracy z młodymi twórcami powstały również przedstawienia „Dziady”, „Mizofonia” i „Ferdydurke”.
Projekt umożliwiał studentom zdobywanie doświadczenia scenicznego, rozwijanie umiejętności aktorskich i poznawanie zasad pracy w teatrze. Ważnym elementem działalności były warsztaty i możliwość bezpośredniego kontaktu z praktykami teatralnymi.
Przez sześć lat #StudenciNaScenę funkcjonował jako przedsięwzięcie wspierające działalność studenckich zespołów. W 2026 roku przyjął formułę ogólnopolskiego festiwalu, z programem konkursowym, nagrodami finansowymi i spotkaniami z publicznością.
Była to pierwsza festiwalowa edycja projektu, a zarazem pierwszy festiwal zorganizowany w nowej siedzibie Teatru Druga Strefa.
Teatr studencki potrzebuje miejsca na profesjonalnej scenie
Organizacja #StudenciNaScenę zwraca uwagę na ważny obszar działalności teatralnej, który często pozostaje poza głównym obiegiem instytucjonalnym.
Teatry studenckie mają w Polsce długą tradycję. Przez dziesięciolecia były przestrzenią artystycznych eksperymentów, poszukiwań nowych form scenicznych i podejmowania tematów społecznych, politycznych oraz obyczajowych. Z tego środowiska wywodziło się wielu artystów, którzy później współtworzyli polskie życie teatralne.
Współczesne zespoły studenckie funkcjonują w bardzo różnych warunkach. Część działa przy uczelniach i akademickich centrach kultury, inne korzystają z przestrzeni niezależnych instytucji albo tworzą własne zaplecze organizacyjne. Łączy je potrzeba samodzielnej wypowiedzi artystycznej i poszukiwania własnego języka teatralnego.
Dostęp do odpowiednio wyposażonej sceny, profesjonalnego zaplecza technicznego i publiczności spoza uczelni ma dla takich zespołów duże znaczenie. Pozwala sprawdzić przedstawienie w warunkach innych niż sala prób czy przestrzeń akademicka, a także zdobyć doświadczenie związane z prezentacją spektaklu podczas ogólnopolskiego wydarzenia.
Festiwal Teatru Druga Strefa odpowiada na tę potrzebę, udostępniając młodym artystom scenę i umożliwiając prezentację ich pracy w Warszawie.
Istotne jest również to, że do konkursu zaproszono zespoły reprezentujące odmienne tradycje i formy teatralne. Dzięki temu studencka twórczość została pokazana jako zjawisko różnorodne, obejmujące zarówno teatr dramatyczny, jak i performans czy teatr fizyczny.
Teatr Druga Strefa od 1989 roku wspiera niezależną twórczość
Gospodarz festiwalu, Teatr Druga Strefa, należy do najdłużej działających teatrów offowych w Warszawie. Jest również jedną z pierwszych niezależnych scen teatralnych stolicy.
Od 1989 roku teatrem kieruje Sylwester Biraga, jego wieloletni twórca i dyrektor. Działalność artystyczna Drugiej Strefy obejmuje produkcję własnych spektakli, współpracę z twórcami niezależnymi oraz realizację projektów edukacyjnych i społecznych.
Od lutego 2026 roku teatr działa w nowej siedzibie przy ul. Zygmunta Modzelewskiego 71 na warszawskim Mokotowie, w pobliżu stacji metra Wierzbno.
PRZESTRZEŃ 71 Teatru Druga Strefa została pomyślana jako miejsce działalności artystycznej, spotkań i uczestnictwa w kulturze. Organizacja pierwszego ogólnopolskiego festiwalu teatrów studenckich stanowi kolejny element rozwijania programu nowej sceny.
Wieloletnie doświadczenie Drugiej Strefy w działalności niezależnej i współpracy z młodymi artystami pozwoliło stworzyć wydarzenie, którego podstawowym założeniem jest prezentacja twórczości studenckiej przed szeroką publicznością.
Pierwsza edycja zakończona. Projekt ma już sześcioletnią historię
Tegoroczny festiwal zamknął kolejny etap działalności #StudenciNaScenę. W ciągu pięciu dni zaprezentowano sześć konkursowych przedstawień, zorganizowano rozmowy z twórcami, a publiczność wybrała laureata Grand Prix.
Zwycięstwo „Torporu” Natanaela Gramonta oraz wyróżnienie poznańskiego zespołu TEMCZASOWO EKA TEJATRALNO pokazały, że wśród nagrodzonych znalazły się przedstawienia reprezentujące odmienne sposoby teatralnej wypowiedzi.
Dla młodych artystów udział w festiwalu oznaczał możliwość zaprezentowania swojej pracy na warszawskiej scenie, poznania twórczości innych zespołów i bezpośredniej rozmowy z widzami.
Pierwsza edycja potwierdziła również zainteresowanie publiczności teatrem studenckim. Organizatorzy podkreślają wysoką frekwencję podczas rozmów po spektaklach oraz zaangażowanie widzów w głosowanie konkursowe.
Wydarzenie stanowi kontynuację sześcioletniego projektu, który stopniowo rozwijał współpracę ze środowiskami akademickimi. Festiwalowa formuła otworzyła przed nim nowe możliwości, przede wszystkim w zakresie ogólnopolskiej prezentacji spektakli i budowania kontaktów pomiędzy zespołami.
Organizatorzy i finansowanie
Organizatorem festiwalu #StudenciNaScenę jest Teatr Druga Strefa w Warszawie. Autorem i pomysłodawcą projektu jest Sylwester Biraga.
Wydarzenie zostało zrealizowane jako zadanie publiczne współfinansowane ze środków otrzymanych w 2026 roku od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach konkursu „Organizowanie i animowanie działań na rzecz środowiska akademickiego”.
Działalność Teatru Druga Strefa współfinansuje Miasto Stołeczne Warszawa w ramach zadania publicznego „PRZESTRZEŃ 71 – WYDARZENIA, PARTYCYPACJA, SPOŁECZNOŚĆ 2026–2028 #bliskoczłowieka”.
Teatr Druga Strefa
