13 grudnia Teatr Polski w Bielsku-Białej zaprezentuje premierę spektaklu „Coco. Jeśli urodziłaś się bez skrzydeł”.
fot. Hektor Werios
Autorką tekstu jest Wiesława Sujkowska, która dziewięć lat temu napisała dla tej samej sceny monodram o Wandzie Rutkiewicz.
W obu przedstawieniach główną rolę gra Anita Jancia. Nowa produkcja zainauguruje również działalność Loży Teatru Polskiego, mieszczącej się w atelier projektantki Natashy Pavluchenko.
Gabrielle Bonheur Chanel, znana światu jako Coco Chanel, stworzyła jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek w historii mody. Zrewolucjonizowała kobiecą garderobę, odrzucając krępujące ciało fasony na rzecz prostoty, wygody i elegancji. Jej nazwisko stało się synonimem luksusu, a ona sama symbolem niezależności i zawodowego sukcesu kobiet w XX wieku. Za starannie budowanym wizerunkiem kryła się jednak biografia pełna sprzeczności, trudnych relacji i kontrowersyjnych wyborów.
Właśnie tym mniej znanym obliczem francuskiej projektantki zajmuje się Wiesława Sujkowska w swoim najnowszym tekście dramatycznym „Coco. Jeśli urodziłaś się bez skrzydeł”. Bohaterką przedstawienia jest kobieta, która konsekwentnie tworzyła własną legendę, ukrywając niewygodne fakty ze swojej przeszłości i podporządkowując życie ambicji.
Twórcy zapowiadają opowieść obejmującą zarówno spektakularną karierę Chanel, jak i jej osobiste dramaty. Wśród podejmowanych tematów znalazły się samotność, uzależnienie od narkotyków, relacje z zamożnymi kochankami oraz oskarżenia o współpracę z niemieckimi nazistami podczas II wojny światowej. Historia projektantki staje się zarazem okazją do postawienia pytań o granice niezależności, potrzebę miłości i cenę, jaką człowiek płaci za realizację własnych ambicji.
Reżyserię powierzono Witoldowi Mazurkiewiczowi, dyrektorowi Teatru Polskiego w Bielsku-Białej. W postać Coco Chanel wcieli się Anita Jancia, od lat związana z bielską sceną.
Nowa premiera ma istotny kontekst w historii Teatru Polskiego. 14 października 2017 roku na jego Małej Scenie odbyła się premiera monodramu „Wanda”, poświęconego Wandzie Rutkiewicz, jednej z najwybitniejszych postaci światowego himalaizmu. Autorką tekstu była Wiesława Sujkowska, a tytułową bohaterkę zagrała Anita Jancia-Prokopowicz.
Przedstawienie wyreżyserowały Maria Sadowska i Joanna Grabowiecka. Sadowska skomponowała również muzykę, natomiast Ilona Binarsch przygotowała scenografię, kostiumy i projekcje wideo. Spektakl powstał jako przedsięwzięcie realizowane przez kobiecy zespół artystyczny.
Sujkowska skoncentrowała się wówczas na osobowości himalaistki, jej determinacji, samotności oraz konsekwencjach podporządkowania życia kolejnym wyprawom. Rutkiewicz zdobyła osiem ośmiotysięczników, jako pierwsza Europejka stanęła na Mount Evereście, a jako pierwsza kobieta na K2. Zaginęła w maju 1992 roku podczas wyprawy na Kanczendzongę.
Monodram spotkał się z dużym zainteresowaniem publiczności. W maju 2018 roku „Gazeta Wyborcza” informowała, że bilety na przedstawienie trzeba było rezerwować nawet z dwumiesięcznym wyprzedzeniem. Za rolę Wandy Rutkiewicz Anita Jancia otrzymała nominację do Złotej Maski.
Dziewięć lat później autorka i aktorka ponownie spotykają się przy biografii kobiety, której ambicja wykraczała poza społeczne oczekiwania epoki. Rutkiewicz zdobywała najwyższe góry świata, Chanel budowała imperium mody. Obie zapisały się w historii jako osobowości wybitne, bezkompromisowe i budzące skrajne oceny.
Wiesława Sujkowska jest scenarzystką, autorką tekstów piosenek, adaptacji teatralnych i utworów poetyckich. Ukończyła studia związane ze scenariopisarstwem w łódzkiej szkole filmowej. W swoim dorobku ma zarówno dramaty inspirowane autentycznymi biografiami, jak i przedstawienia muzyczne, w których historia artysty staje się pretekstem do opowiedzenia o realiach społecznych i politycznych jego epoki.
Ważne miejsce w jej twórczości zajmują postacie ludzi, którzy osiągnęli sukces zawodowy, lecz musieli zmierzyć się z jego osobistymi konsekwencjami. Wśród bohaterów jej tekstów znaleźli się Wanda Rutkiewicz, Wiera Gran, Waldemar Milewicz i Natasza Zylska.
Sujkowska napisała scenariusz monodramu „Jutro będzie za późno”, poświęconego Wierze Gran, przedwojennej pieśniarce żydowskiego pochodzenia, której życie naznaczyły doświadczenia warszawskiego getta oraz powojenne oskarżenia o kolaborację. Spektakl znalazł się w repertuarze Teatru Muzycznego w Toruniu.
Jest również autorką polskich tekstów piosenek Billie Holiday wykorzystanych w spektaklu „Lady Day” Laniego Robertsona. Polska prapremiera tego przedstawienia odbyła się 20 września 2008 roku w Teatrze Rozrywki w Chorzowie. Wokalistkę zagrała Anna Sroka, a na scenie towarzyszył jej Włodzimierz Nahorny. Reżyserowała Natalia Babińska. Za tę rolę Anna Sroka otrzymała nominację do Złotej Maski.
W dorobku Sujkowskiej znajdują się ponadto adaptacja „Jednego dnia Iwana Denisowicza” Aleksandra Sołżenicyna, teksty pieśni do muzycznej inscenizacji „Prawieku i innych czasów” Olgi Tokarczuk, przygotowanej przez Annę Srokę-Hryń, oraz libretto i teksty piosenek musicalu „Zakochaj się w mojej Warszawie”. Współpracowała także z Andrzejem Jagodzińskim przy suicie „Dekalog”.
Jedną z ważniejszych realizacji Wiesławy Sujkowskiej jest „Prime Time”, monodram inspirowany biografią Waldemara Milewicza, wybitnego polskiego korespondenta wojennego, który zginął w Iraku w 2004 roku.
Prapremiera odbyła się 13 października 2022 roku w PROMie Kultury Saska Kępa w Warszawie. Spektakl wyreżyserowała Anna Sroka-Hryń, a wystąpił w nim Sławomir Grzymkowski. Muzykę przygotował Robert Siwak.
13 kwietnia 2024 roku przedstawienie miało premierę na Scenie Kameralnej im. Sławomira Mrożka Teatru Polskiego w Warszawie.
Sujkowska podjęła w nim temat odpowiedzialności dziennikarza za przekazywany obraz wojny, granic ludzkiej odporności na przemoc i mechanizmów funkcjonowania współczesnych mediów. Bohater, inspirowany Milewiczem, próbuje zrozumieć naturę zła, którego wielokrotnie był świadkiem podczas pracy w rejonach konfliktów zbrojnych.
„Prime Time” został zrecenzowany w naszym portalu. W maju 2025 roku Anna Czajkowska pisała o przedstawieniu w tekście „Z pyłu i krwi”.
W 2024 roku na Novej Scenie Teatru Muzycznego Roma w Warszawie pojawił się spektakl „Bajo Bongo” Wiesławy Sujkowskiej w reżyserii Anny Wieczur, poświęcony Nataszy Zylskiej, jednej z najpopularniejszych polskich piosenkarek lat pięćdziesiątych XX wieku.
Twórcy przywołali świat powojennej rozrywki, w którym przebojowe piosenki i estradowy sukces funkcjonowały w realiach PRL. W przedstawieniu znalazło się miejsce na przypomnienie artystycznej kariery Zylskiej, jej popularności oraz epoki, w której tworzyła.
Spektakl zrecenzowała na łamach Teatru dla Wszystkich Anna Czajkowska w 2025 roku.
Dla Anity Janci rola Coco Chanel będzie kolejnym spotkaniem z wymagającą formą monodramu. Aktorka ukończyła w 1999 roku studia na Wydziale Aktorskim łódzkiej szkoły filmowej. Występowała m.in. w Teatrze Ochoty w Warszawie, Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu i Teatrze Powszechnym w Radomiu.
Z Teatrem Polskim w Bielsku-Białej współpracowała przed stałym zatrudnieniem, występując m.in. w „Boeingu, Boeingu” oraz „Wszystko w rodzinie”. Do zespołu aktorskiego dołączyła w kwietniu 2018 roku.
Publiczność filmowa i telewizyjna zna ją z seriali „Wataha”, „Szpilki na Giewoncie”, „Na dobre i na złe” i „Barwy szczęścia”, a także z filmów Marii Sadowskiej „Dzień kobiet” i „Sztuka kochania”.
W „Coco. Jeśli urodziłaś się bez skrzydeł” aktorka zmierzy się z postacią znacznie bardziej kontrowersyjną niż Wanda Rutkiewicz. Biografia Chanel daje możliwość pokazania kobiety, która dzięki talentowi i przedsiębiorczości zdobyła ogromną pozycję, ale której życiorys pozostaje przedmiotem sporów historycznych i moralnych.
Premiera „Coco. Jeśli urodziłaś się bez skrzydeł” będzie zarazem inauguracją nowej przestrzeni teatralnej w Bielsku-Białej. Loża Teatru Polskiego powstaje w atelier Natashy Pavluchenko, działającym pod nazwą NovaPatria przy ul. Wzgórze 19.
Pavluchenko odpowiada za kostiumy i aranżację przestrzeni przedstawienia. Spektakl realizowany jest we współpracy z jej atelier.
Umieszczenie monodramu o Coco Chanel w pracowni współczesnej projektantki mody pozwala wykorzystać naturalne otoczenie, w którym powstają ubrania, i nadaje przedstawieniu kameralny charakter. Założenia realizacyjne przewidują również zastosowanie transmisji obrazu na żywo. Materiał wideo przygotowuje Hektor Werios, natomiast za opracowanie muzyczne odpowiadają Jacek Obstarczyk i Witold Mazurkiewicz.
13 grudnia 2026 roku – premiera
Kolejne przedstawienia: 16, 17 i 18 grudnia.
NovaPatria – Loża Teatru Polskiego
Atelier Natashy Pavluchenko, ul. Wzgórze 19, Bielsko-Biała.
Realizatorzy spektaklu „Coco. Jeśli urodziłaś się bez skrzydeł”:
Bilety są już w sprzedaży. Ze względu na kameralny charakter nowej przestrzeni liczba miejsc jest ograniczona, a miejsca na widowni pozostają nienumerowane.
Szczegółowe informacje o spektaklu i sprzedaży biletów dostępne są na stronie Teatru Polskiego w Bielsku-Białej.
