Weronika Fibich, Paweł Leszkowicz, Natalia Ługiewicz, Katarzyna Peplinska-Pietrzak i Eliza Szczygielska zostali nominowani do VII Nagrody im. Haliny Machulskiej.
infografika: Teatr Ochoty
Wyróżnienie przyznawane przez warszawski Teatr Ochoty honoruje osoby rozwijające edukację teatralną, animację kultury i twórczość społeczną. Laureatów poznamy 28 listopada. Nowością tegorocznej edycji jest rezydencja pedagogiczno-teatralna z wynagrodzeniem w wysokości 8000 zł brutto.
Teatr Ochoty im. Haliny i Jana Machulskich ogłosił nazwiska pięciorga nominowanych do VII Nagrody im. Haliny Machulskiej. Wyróżnienie, ustanowione w 2020 roku z okazji jubileuszu 50-lecia teatru, przyznawane jest osobom, które poprzez działalność artystyczną i edukacyjną tworzą przestrzeń do wspólnej pracy, rozwijają zainteresowania teatralne i angażują w działania twórcze różne grupy społeczne.
Wśród tegorocznych nominowanych znaleźli się pedagodzy teatru, artyści, animatorzy kultury i osoby zajmujące się dostępnością sztuki. Pracują w Szczecinie, Augustowie, Białymstoku, Krakowie, Wrocławiu, Warszawie i mniejszych miejscowościach. Ich działalność obejmuje realizację przedstawień, wieloletnią pracę warsztatową, projekty społeczne, edukację międzypokoleniową oraz przedsięwzięcia z udziałem osób z niepełnosprawnościami.
W tegorocznej edycji Teatr Ochoty rozszerzył formułę wyróżnienia. Oprócz nagród finansowych kapituła wskaże jedną z nominowanych osób, która zostanie zaproszona do udziału w rezydencji pedagogiczno-teatralnej.
Zgodnie z regulaminem wynagrodzenie za przygotowanie, przeprowadzenie i podsumowanie działania wyniesie 8000 zł brutto. Organizator może również zapewnić odrębny budżet realizacyjny, przeznaczony między innymi na materiały, sprzęt oraz honoraria współpracowników.
Rezydencja potrwa co najmniej 30 dni kalendarzowych i zostanie zrealizowana między 1 stycznia a 31 sierpnia 2027 roku. Dokładny termin oraz harmonogram zostaną uzgodnione pomiędzy teatrem a wybraną osobą.
Regulamin przewiduje możliwość realizacji przedsięwzięć o różnym charakterze. Mogą to być warsztaty, laboratoria, seminaria, spotkania, procesy pracy z grupą lub działania służące wymianie doświadczeń pomiędzy pedagogami teatru.
Osoba uczestnicząca w rezydencji będzie zobowiązana do przygotowania koncepcji autorskiego działania, uzgodnienia jego zakresu z organizatorem oraz przeprowadzenia i podsumowania przedsięwzięcia. Regulamin nie wymaga przygotowania przedstawienia ani publicznego pokazu.
Nowa formuła umożliwi rozwijanie indywidualnej praktyki pedagogicznej w bezpośredniej współpracy z Teatrem Ochoty i jego społecznością. Daje również możliwość nawiązania kontaktów z innymi osobami zajmującymi się edukacją teatralną oraz realizacji przedsięwzięcia, na które w codziennej pracy instytucjonalnej często brakuje czasu i środków.
Wprowadzenie rezydencji rozszerza dotychczasową funkcję nagrody. Obok finansowego uhonorowania działalności pedagogicznej pojawia się możliwość wsparcia konkretnego procesu twórczego i jego realizacji w warunkach zapewnionych przez instytucję teatralną.
Weronika Fibich jest artystką, pedagożką i animatorką kultury od lat związaną z Ośrodkiem Teatralnym Kana w Szczecinie. Jej działalność obejmuje teatr, sztukę społeczną, projekty badawcze oraz pracę z lokalnymi społecznościami.
W realizowanych przedsięwzięciach zajmuje się problematyką migracji, sąsiedztwa, wykluczenia, dyskryminacji oraz relacji człowieka z przyrodą. Interesuje ją możliwość wykorzystania działań artystycznych do rozpoznawania doświadczeń osób i grup, których głos rzadko pojawia się w publicznej debacie.
Ważną częścią jej praktyki jest bezpośrednia współpraca z uczestnikami projektów. Proces twórczy opiera się na rozmowie, wspólnym poszukiwaniu tematów i sposobów ich przedstawiania. Działania te łączą metody teatralne z obserwacją społeczną i pracą dokumentacyjną.
Fibich podejmuje również zagadnienia związane z pamięcią miejsc i przemianami zachodzącymi w lokalnych społecznościach. Interesuje ją sposób, w jaki doświadczenia indywidualne łączą się z historią zbiorową, a także to, jak sztuka może pomagać w rozpoznawaniu napięć i konfliktów obecnych we współczesnym społeczeństwie.
Jej działalność związana z Ośrodkiem Teatralnym Kana wpisuje się w tradycję teatru poszukującego bezpośredniego kontaktu z odbiorcami i podejmującego tematykę społeczną. W tym modelu pracy istotne są długotrwałe relacje z uczestnikami, ich doświadczenia oraz możliwość współdecydowania o kształcie artystycznego przedsięwzięcia.
Nominacja dla Weroniki Fibich zwraca uwagę na znaczenie działalności teatralnej prowadzonej poza tradycyjnym repertuarem instytucjonalnym, w bezpośrednim kontakcie z mieszkańcami i społecznościami lokalnymi.
Paweł Leszkowicz jest pedagogiem teatru i psychologiem związanym z Teatrem Pneumatycznym w Augustowie oraz Kalokagathia Impro/Teatr Lab w Białymstoku.
W swojej pracy łączy doświadczenie teatralne z wiedzą psychologiczną, improwizacją i technikami pracy z ciałem. Prowadzi działania skierowane do młodzieży i dorosłych, także do osób, które wcześniej nie miały doświadczenia scenicznego.
Istotnym elementem jego praktyki jest budowanie międzypokoleniowych zespołów teatralnych. Uczestnicy spotykają się podczas regularnych zajęć, poznają podstawy improwizacji, rozwijają umiejętności komunikacyjne i uczą się współpracy.
Leszkowicz traktuje teatr jako narzędzie wspierające rozwój osobisty i społeczny. Wykorzystuje ćwiczenia aktorskie, improwizację oraz pracę z ruchem, aby zachęcać uczestników do eksperymentowania, przełamywania barier i poszukiwania własnych środków ekspresji.
Ważną częścią tych działań jest tworzenie warunków, w których osoby o różnym doświadczeniu i przygotowaniu mogą wspólnie pracować nad przedstawieniem. Proces obejmuje rozwijanie umiejętności scenicznych, budowanie wzajemnego zaufania oraz odpowiedzialności za grupę.
Efektem prowadzonych przez niego zajęć są regularne spektakle i wieczory improwizacji. Publiczne prezentacje pozwalają uczestnikom dzielić się rezultatami pracy, a jednocześnie rozwijają lokalne życie teatralne.
Działalność Leszkowicza pokazuje znaczenie niezależnych inicjatyw teatralnych funkcjonujących poza największymi ośrodkami kultury. W Augustowie i Białymstoku tworzy on warunki do systematycznej aktywności artystycznej osób, dla których teatr staje się ważną częścią codziennego życia.
Natalia Ługiewicz jest pedagożką teatru i animatorką kultury współpracującą z organizacjami społecznymi oraz instytucjami edukacyjnymi i kulturalnymi na Dolnym Śląsku.
Związana jest ze Stowarzyszeniem na rzecz Edukacji, Animacji Kultury i Sztuki „TwórczePowiązania”, Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną „Kamienna Tęcza”, Ślężańskim Ośrodkiem Kultury oraz Międzynarodowym Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu.
Jej działalność obejmuje pracę z dziećmi, młodzieżą, seniorami oraz dorosłymi osobami z niepełnosprawnością intelektualną. Prowadzi warsztaty, przygotowuje przedstawienia i realizuje projekty edukacyjno-artystyczne.
W centrum jej zainteresowań znajduje się możliwość samodzielnego wypowiadania się uczestników poprzez sztukę. Ważne są ich doświadczenia, potrzeby, pomysły oraz wpływ na przebieg pracy twórczej.
Ługiewicz rozwija metody, które pozwalają angażować osoby o różnym wieku, doświadczeniu i możliwościach. W prowadzonych przez nią działaniach istotną rolę odgrywają współpraca, wzajemne poznawanie się oraz budowanie poczucia odpowiedzialności za wspólne przedsięwzięcie.
Praca z dorosłymi osobami z niepełnosprawnością intelektualną wymaga również dostosowania metod teatralnych do indywidualnych potrzeb uczestników. W takim procesie ważne jest stworzenie możliwości rzeczywistego wpływu na powstające przedstawienie, od wyboru tematu po sposób jego prezentacji.
Ługiewicz angażuje się ponadto w integrowanie środowiska pedagogiki teatru, wspierając wymianę doświadczeń i rozwijanie współpracy pomiędzy osobami prowadzącymi działalność edukacyjną i artystyczną.
Jej nominacja podkreśla znaczenie systematycznej pracy pedagogicznej prowadzonej w szkołach, ośrodkach kultury i organizacjach społecznych, gdzie teatr pozwala rozwijać aktywność twórczą i wzmacniać uczestnictwo w kulturze.
Katarzyna Peplinska-Pietrzak jest pedagożką teatru, reżyserką, audiodeskryptorką spektakli teatralnych i tanecznych oraz koordynatorką dostępności związaną z Narodowym Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.
Jej działalność koncentruje się na rozwijaniu form uczestnictwa w teatrze dla osób o różnych potrzebach, w szczególności osób niewidomych i Głuchych.
W pracy wykorzystuje audiodeskrypcję, język migowy, dotyk oraz rozwiązania multisensoryczne. Poszukuje sposobów przekazywania treści artystycznych z uwzględnieniem odmiennych doświadczeń odbiorczych.
Jednym z obszarów jej działalności jest współtworzenie Sceny Głuchych. Inicjatywa ta wiąże się z rozwijaniem obecności osób Głuchych w działalności teatralnej i poszukiwaniem rozwiązań umożliwiających ich aktywne uczestnictwo w procesie twórczym.
Peplinska-Pietrzak zajmuje się również audiodeskrypcją przedstawień teatralnych i tanecznych. Przygotowanie takiego opisu wymaga rozpoznania języka konkretnego spektaklu, jego kompozycji przestrzennej, ruchu scenicznego oraz relacji pomiędzy wykonawcami.
W przypadku przedstawień tanecznych istotnym wyzwaniem jest przekazanie informacji o choreografii, dynamice ruchu i sposobie organizacji przestrzeni. Audiodeskrypcja staje się wówczas częścią doświadczenia artystycznego widza.
Jej praktyka obejmuje także działania wykorzystujące dotyk i inne bodźce sensoryczne, pozwalające uczestnikom poznawać elementy przedstawienia za pomocą różnych zmysłów.
Nominacja dla Katarzyny Peplinskiej-Pietrzak zwraca uwagę na rozwój dostępności w polskich instytucjach teatralnych. Jej działalność pokazuje, że rozwiązania przeznaczone dla osób z niepełnosprawnościami mogą wpływać na sposób przygotowywania spektakli, organizację pracy artystycznej oraz relacje teatru z publicznością.
Eliza Szczygielska jest aktorką teatru lalek, arteterapeutką i magistrem sztuki. Od jedenastu lat pracuje z dorosłymi osobami z niepełnosprawnością intelektualną.
Związana jest ze Środowiskowym Domem Samopomocy „Pod Skrzydłami”, placówką typu B działającą na warszawskiej Ochocie.
Od 2023 roku prowadzi tam koło teatralne, którego uczestnicy przygotowują własne działania sceniczne. Jednym z rezultatów tej pracy jest spektakl „Nasza playlista”, stworzony na podstawie wypowiedzi, potrzeb i marzeń uczestników.
Przedstawienie powstało w procesie wspólnej pracy, w którym osoby biorące udział w zajęciach mogły współdecydować o treści i formie artystycznej. Ich osobiste doświadczenia stały się materiałem wykorzystywanym podczas przygotowywania spektaklu.
Szczygielska włącza uczestników w kolejne etapy realizacji, zachęcając ich do zgłaszania pomysłów, wyrażania opinii i podejmowania decyzji dotyczących przedstawienia.
W jej działalności ważne miejsce zajmuje rozwijanie samodzielności oraz możliwości komunikowania własnych potrzeb. Praca teatralna pozwala uczestnikom eksperymentować z różnymi formami ekspresji, rozwijać relacje i doświadczać odpowiedzialności za wspólnie przygotowane wydarzenie.
Istotne jest również publiczne prezentowanie rezultatów tej pracy. Udział w przedstawieniu daje możliwość zaprezentowania własnych umiejętności i doświadczeń, a widzom pozwala spotkać się z twórczością osób z niepełnosprawnością intelektualną.
Działalność Szczygielskiej łączy doświadczenie artystyczne z praktyką terapeutyczną i edukacyjną. Jej nominacja jest zarazem wyróżnieniem dla pracy prowadzonej w placówkach wsparcia dziennego, w których działania teatralne mogą stać się ważnym elementem aktywności społecznej i kulturalnej uczestników.
Nagroda im. Haliny Machulskiej została ustanowiona w 2020 roku, kiedy Teatr Ochoty obchodził 50-lecie działalności. Jej patronką jest Halina Machulska, aktorka, reżyserka i pedagożka, współzałożycielka teatru oraz wieloletnia dyrektorka Ogniska Teatralnego dla Dzieci i Młodzieży.
Działalność pedagogiczna Haliny Machulskiej zajmuje ważne miejsce w historii warszawskiej edukacji teatralnej. Prowadzone przez nią ognisko umożliwiało młodym ludziom poznawanie teatru poprzez praktykę sceniczną, ćwiczenia aktorskie i pracę zespołową.
Zajęcia były również okazją do rozwijania zainteresowań, umiejętności komunikacyjnych i samodzielności. Wśród wychowanków ogniska znalazły się osoby, które związały później swoje życie zawodowe z teatrem i innymi dziedzinami kultury, ale także przedstawiciele wielu innych profesji.
W 2023 roku Halina Machulska została uhonorowana Nagrodą m.st. Warszawy, przyznaną w uznaniu jej wieloletniej działalności artystycznej i edukacyjnej.
Ustanowione jej imieniem wyróżnienie przypomina o roli pedagogiki teatralnej w rozwoju życia kulturalnego. Organizatorzy zwracają uwagę na osoby, które prowadzą systematyczną działalność z uczestnikami, rozwijają ich zainteresowania i zachęcają do samodzielnego podejmowania inicjatyw twórczych.
Nagroda obejmuje szeroko rozumianą edukację teatralną, działalność artystyczną i animację kultury. Mogą być do niej zgłaszane osoby pracujące zarówno w instytucjach teatralnych, jak i w organizacjach pozarządowych, szkołach, ośrodkach kultury czy niezależnych grupach artystycznych.
VII edycja Nagrody im. Haliny Machulskiej ma dwuetapowy charakter. Zgłoszenia przyjmowano do 2 listopada 2026 roku. Kandydatury mogły przedstawiać same osoby zainteresowane, a także uczestnicy prowadzonych przez nie zajęć, wychowankowie, uczniowie, rodzice, opiekunowie i współpracownicy.
Organizatorzy zachęcali szczególnie do zgłaszania osób, których działalność miała istotny wpływ na rozwój uczestników i lokalnych społeczności.
Do formularza należało dołączyć wypowiedź dotyczącą osoby zgłaszanej, przedstawiającą jej działalność, współpracowników oraz cele i metody pracy. Materiał mógł mieć formę pisemną, dźwiękową, filmową lub wizualną.
W pierwszym etapie kapituła wyłoniła pięć nominacji. Ostateczne rozstrzygnięcie nastąpi podczas gali 28 listopada.
Regulamin VII edycji określa pięć podstawowych kryteriów oceny działalności kandydatów. Pierwszym jest nieelitarność, rozumiana jako tworzenie możliwości uczestnictwa w działaniach teatralnych niezależnie od wieku, doświadczenia, umiejętności czy posiadanych zasobów. Drugim jest trwałość i ciągłość pracy z grupą, a więc rozwijanie działalności, której cel wykracza poza realizację jednorazowego projektu.
Kapituła bierze również pod uwagę społeczną istotność podejmowanych działań, ich innowacyjność oraz interdyscyplinarność. Oceniane są zarówno metody pracy pedagogicznej, jak i zdolność angażowania uczestników w przedsięwzięcia wykraczające poza tradycyjne formy teatralne.
Regulamin zobowiązuje członków kapituły do zachowania bezstronności i niezależności. Przed rozpoczęciem oceny kandydatur składają oni oświadczenia dotyczące braku konfliktu interesów. Z prac kapituły sporządzany jest protokół dokumentujący przebieg oceny, wyniki głosowań i podjęte rozstrzygnięcia. Kapituła przygotowuje także pisemne uzasadnienie wyboru.
Tegoroczna kapituła pracuje w pięcioosobowym składzie. Tworzą ją Justyna Czarnota-Misztal, Kinga Dębska, Monika Tomczyk, Katarzyna Krajewska oraz Magdalena Grudziecka. Sekretarzem nagrody jest Sebastian Świąder.
Od 2020 roku Nagroda im. Haliny Machulskiej trafiała do osób i zespołów rozwijających pedagogikę teatru, edukację artystyczną i działalność społeczną w różnych częściach Polski.
W 2020 roku, podczas pierwszej edycji, wyróżniono Aleksandrę Barczyk, Dorotę Kowalkowską i Grażynę Wydrowską.
W 2021 roku laureatką została Anna Rochowska.
W 2022 roku nagrodzono Mirosławę Krymską oraz Monikę Kazimierczyk i Dariusza Wychudzkiego, związanych z Teatrem Przebudzeni.
W 2023 roku wyróżnienia otrzymały Justyna Czarnota oraz Agnieszka Bresler i Iwona Konecka, tworzące Kolektyw Kobietostan.
W 2024 roku laureatkami zostały Kinga Dębska i Monika Tomczyk.
W 2025 roku Nagrodę im. Haliny Machulskiej otrzymała Katarzyna Krajewska. Uroczystość wręczenia odbyła się 13 grudnia 2025 roku na scenie Teatru Ochoty.
Historia dotychczasowych edycji pokazuje różnorodność praktyk artystycznych i edukacyjnych wyróżnianych przez organizatorów. Wśród nagrodzonych znajdują się osoby prowadzące działalność w instytucjach kultury, niezależnych zespołach teatralnych oraz organizacjach społecznych.
Nagroda przyczynia się również do upowszechniania wiedzy o pracy pedagogów teatru, których działalność często pozostaje mniej widoczna niż premiery i wydarzenia repertuarowe.
Laureatów VII Nagrody im. Haliny Machulskiej poznamy w sobotę, 28 listopada 2026 roku o godz. 19.00, podczas uroczystej gali w Teatrze Ochoty im. Haliny i Jana Machulskich przy ul. Mikołaja Reja 9 w Warszawie.
Galę poprzedzi czytanie performatywne tekstu ważnego dla pedagogiki teatru w reżyserii Justyny Sobczyk.
Justyna Sobczyk jest reżyserką i pedagożką teatru, od lat zajmującą się działaniami artystycznymi angażującymi osoby o różnych doświadczeniach i możliwościach. Jej udział w tegorocznej uroczystości nawiązuje do społecznego i edukacyjnego charakteru nagrody.
Galę poprowadzi Joanna Jonczyk. Za oprawę muzyczną odpowiada Marcin Słomiński. Identyfikację graficzną przygotował Maciej Urlich, a opracowanie graficzne Paweł Łuhowy.
Oficjalnym patronem medialnym VII edycji jest Trójka – Program 3 Polskiego Radia.
Projekt współfinansuje Miasto Stołeczne Warszawa.
VII Nagroda im. Haliny Machulskiej
Data gali: 28 listopada 2026 roku, godz. 19.00
Miejsce: Teatr Ochoty im. Haliny i Jana Machulskich, ul. Mikołaja Reja 9, Warszawa
Nominowani: Weronika Fibich, Paweł Leszkowicz, Natalia Ługiewicz, Katarzyna Peplinska-Pietrzak, Eliza Szczygielska
Kapituła: Justyna Czarnota-Misztal, Kinga Dębska, Monika Tomczyk, Katarzyna Krajewska, Magdalena Grudziecka
Sekretarz nagrody: Sebastian Świąder
Prowadzenie gali: Joanna Jonczyk
Czytanie performatywne: reżyseria Justyna Sobczyk
Oprawa muzyczna: Marcin Słomiński
Identyfikacja graficzna: Maciej Urlich
Opracowanie graficzne: Paweł Łuhowy
Patron medialny: Trójka – Program 3 Polskiego Radia
Współfinansowanie: Miasto Stołeczne Warszawa
Więcej informacji: Teatr Ochoty – VII Nagroda im. Haliny Machulskiej
