Uniwersytet Warszawski świętuje 210-lecie istnienia, a jednym z najważniejszych wydarzeń artystycznych jubileuszu będzie spektakl Teatru Tańca „Warszawianka”.
fot. Karolina Gmurczyk
Już 4 listopada w Auditorium Maximum widzowie przeniosą się do pierwszych dekad XIX wieku, kiedy powstawała warszawska uczelnia, a polska kultura kształtowała swoją nowoczesną tożsamość. Widowisko „Magiczna moc UW – Uniwersytecka epoka profesora Brodzińskiego” połączy taniec, muzykę, literaturę i historię. Jego bohaterem będzie Kazimierz Brodziński, poeta, profesor i jeden z najważniejszych intelektualistów swojej epoki. Wstęp na wydarzenie jest wolny.
Spektakl odbędzie się 4 listopada 2026 roku o godz. 19.00 w Auditorium Maximum na kampusie głównym Uniwersytetu Warszawskiego. Przygotowano go we współpracy Teatru Tańca UW „Warszawianka” z Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutem Muzykologii UW. Przedstawienie jest częścią obchodów 210. rocznicy powołania uczelni, przypadającej 19 listopada.
Organizatorzy zapowiadają widowisko dydaktyczno-artystyczne, które przybliży publiczności początki uniwersytetu oraz życie intelektualne i kulturalne Warszawy w czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. W centrum tej opowieści znajdzie się profesor Kazimierz Brodziński, człowiek łączący zainteresowania literackie, historyczne i społeczne z refleksją nad polską kulturą narodową.
Kazimierz Brodziński (1791–1835) należał do najwybitniejszych przedstawicieli polskiego życia intelektualnego pierwszej połowy XIX wieku. Był poetą, krytykiem literackim, historykiem literatury, tłumaczem i publicystą. Związany z Królewskim Uniwersytetem Warszawskim, pełnił funkcję profesora i sekretarza uczelni.
Jego działalność przypadła na czas gwałtownych przemian politycznych i kulturowych. Polska pozostawała pod zaborami, a środowiska intelektualne poszukiwały sposobów zachowania narodowej odrębności. Literatura, muzyka, obyczaje i tradycje ludowe stawały się przedmiotem zainteresowania uczonych i artystów, którzy dostrzegali w nich świadectwo wspólnej historii.
Brodziński uczestniczył w sporach dotyczących kierunków rozwoju polskiej literatury. Jego rozprawa „O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej”, opublikowana w 1818 roku, zajmuje ważne miejsce w historii polskiej krytyki literackiej. Autor rozważał w niej relacje między tradycją klasyczną, nowymi tendencjami romantycznymi oraz narodowym charakterem twórczości.
Interesowała go również kultura ludowa, którą traktował jako istotną część polskiego dziedzictwa. Zajmował się obyczajami, pieśniami i tańcami, dostrzegając w nich wartości wykraczające poza ich funkcję rozrywkową.
Właśnie ten obszar jego zainteresowań stanie się jednym z głównych tematów listopadowego spektaklu „Warszawianki”.
W refleksji Brodzińskiego taniec zajmował ważne miejsce. Profesor interesował się zarówno tradycją ludową, jak i tańcami salonowymi, które na początku XIX wieku były częścią życia towarzyskiego i kulturalnego polskich elit.
Polonez, mazur i inne formy taneczne stanowiły element obyczajowości, a zarazem wyrażały określone wzorce zachowania, relacje społeczne i wyobrażenia o narodowym charakterze. Taniec pozwalał przekazywać tradycję między pokoleniami, utrwalać pamięć o wspólnocie i podkreślać jej odrębność.
Brodziński należał do pionierów polskiej refleksji humanistycznej nad znaczeniem tańca. Zwracał uwagę na jego związek z historią, obyczajami i życiem społecznym. Dla twórców jubileuszowego przedstawienia jego pisma stały się materiałem pozwalającym odtworzyć atmosferę pierwszych dekad działalności Uniwersytetu Warszawskiego.
Zapowiadane widowisko ma przybliżyć publiczności świat, w którym kultura taneczna była integralną częścią edukacji, życia towarzyskiego i kształtowania narodowej świadomości.
Twórcy przedstawienia wykorzystają teksty Kazimierza Brodzińskiego, jego poglądy na kulturę i taniec oraz wspomnienia osób współczesnych profesorowi. Narrację uzupełnią materiały archiwalne, muzyka i autorskie choreografie.
W warstwie muzycznej pojawią się utwory Fryderyka Chopina oraz Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego. Obaj kompozytorzy należeli do pokolenia artystów, którego twórczość rozwijała się w okresie kształtowania polskiej kultury muzycznej XIX wieku.
Chopin, związany w młodości z Warszawą, pozostawił utwory, w których szczególne miejsce zajmują polskie formy taneczne, zwłaszcza mazurki i polonezy. Dobrzyński, kompozytor, pianista i pedagog, również odwoływał się w swojej twórczości do polskich tradycji muzycznych.
Choreografie przygotowane na potrzeby spektaklu będą inspirowane tańcami epoki Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Pozwolą przyjrzeć się dawnym formom ruchu scenicznego, obyczajowości i sposobom wyrażania emocji poprzez taniec.
Współpraca z Muzeum UW i Instytutem Muzykologii ma zapewnić przedstawieniu zaplecze historyczne i naukowe. Połączenie materiałów archiwalnych z działalnością artystyczną zespołu umożliwi przedstawienie historii uczelni z perspektywy jej uczestników, ich zainteresowań i codziennej kultury.
Teatr Tańca Uniwersytetu Warszawskiego „Warszawianka” należy do artystycznych zespołów działających przy uczelni. Jego działalność obejmuje pielęgnowanie polskich tradycji tanecznych, przygotowywanie widowisk scenicznych oraz prezentowanie polskiej kultury podczas wydarzeń krajowych i zagranicznych.
Zespół uczestniczy w międzynarodowych festiwalach folklorystycznych, występuje podczas wydarzeń organizowanych przez polskie placówki dyplomatyczne i bierze udział w przedsięwzięciach promujących polską kulturę poza granicami kraju.
W jego działalności ważne miejsce zajmuje łączenie doświadczenia scenicznego z edukacją akademicką. Członkowie zespołu mogą rozwijać umiejętności taneczne, uczestniczyć w próbach i występach, a jednocześnie kontynuować studia.
O historii „Warszawianki”, jej współczesnej działalności i przygotowaniach do jubileuszu opowiadają Anna Maria Teperek oraz Jan Łosakiewicz w dwóch odcinkach uniwersyteckiego podcastu „mUWi się”.
Rozmowy przybliżają codzienną pracę artystyczną, organizację prób, zasady naboru nowych członków oraz działalność międzynarodową. Jan Łosakiewicz wspomina również początki swojej pracy z zespołem i opowiada o kierunkach jego dalszego rozwoju.
Listopadowe przedstawienie poświęcone Brodzińskiemu wpisuje się w profil artystyczny „Warszawianki”. Zespół wykorzysta doświadczenie w interpretowaniu polskich tradycji tanecznych do opowiedzenia historii związanej z początkami Uniwersytetu Warszawskiego.
Uniwersytet Warszawski został powołany 19 listopada 1816 roku na mocy aktu Aleksandra I, cesarza Rosji i króla Polski. Jego utworzenie poprzedziła działalność Szkoły Prawa, powstałej w 1808 roku, oraz Szkoły Lekarskiej, utworzonej rok później.
Wśród najważniejszych osób zaangażowanych w organizację uczelni byli Stanisław Kostka Potocki i Stanisław Staszic. Nowy uniwersytet miał kształcić specjalistów potrzebnych administracji, sądownictwu, szkolnictwu i rozwijającemu się życiu publicznemu.
Od pierwszych lat istnienia uczelnia odgrywała również istotną rolę w rozwoju polskiej kultury. Jej profesorowie uczestniczyli w debatach literackich, badaniach historycznych, działalności wydawniczej i życiu artystycznym Warszawy.
Jednym z nich był właśnie Kazimierz Brodziński. Jego działalność pokazuje, jak silne były wówczas związki między nauką, literaturą, muzyką i refleksją nad narodową tożsamością.
Przygotowując tegoroczny jubileusz, Uniwersytet Warszawski zdecydował się przypomnieć swoją historię także poprzez działalność zespołów artystycznych. Obchody obejmują wystawy, przedstawienia teatralne i koncerty, a ich program sięga od początków XIX wieku po współczesną kulturę akademicką.
W wydarzeniach artystycznych przygotowanych na 210-lecie uczelni uczestniczą trzy uniwersyteckie zespoły: Teatr Hybrydy UW, Teatr Tańca „Warszawianka” oraz Chór Akademicki Uniwersytetu Warszawskiego.
Łącznie w przedsięwzięciach cyklu ma wziąć udział około 450 wykonawców, wśród których znajdują się studenci, doktoranci, pracownicy i absolwenci uczelni.
Pierwsze wydarzenie odbyło się 22 października. Teatr Hybrydy UW zaprezentował spektakl „Życie to jest teatr. Kultura studencka Uniwersytetu Warszawskiego”, poświęcony tradycjom studenckiej działalności artystycznej.
Kolejną odsłoną obchodów będzie zaplanowane na 4 listopada widowisko „Warszawianki” poświęcone Kazimierzowi Brodzińskiemu.
13 listopada o godz. 19.00 w Auditorium Maximum odbędzie się koncert Chóru Akademickiego UW „Bliżej, niż myślisz. Muzyczne początki Uniwersytetu Warszawskiego”. Wydarzenie przypomni muzyczne dziedzictwo uczelni i osoby związane z jej historią.
Kulminację obchodów zaplanowano na 19 listopada, dokładnie w 210. rocznicę powstania Uniwersytetu Warszawskiego. O godz. 19.00 w Bibliotece Uniwersyteckiej odbędzie się koncert galowy z udziałem Chóru Akademickiego UW, Teatru Hybrydy oraz Teatru Tańca „Warszawianka”. Gościem specjalnym będzie zespół Poparzeni Kawą Trzy, współtworzony przez absolwentów uczelni.
Program jubileuszu obejmuje również wystawy historyczne. Od 1 października w Pałacu Kazimierzowskim prezentowana jest ekspozycja „Uniwersytet Warszawski: 210 lat rozwoju”. Z kolei 16 grudnia w Pałacu Tyszkiewiczów-Potockich ma zostać otwarta stała wystawa Muzeum UW „Uniwersytet Warszawski. Pasja, Nauka i Tożsamość”.
Jubileuszowe przedsięwzięcia Uniwersytetu Warszawskiego pokazują, jak ważną rolę w historii uczelni odgrywała działalność artystyczna. Teatr studencki, muzyka chóralna i taniec od wielu lat stanowią część życia akademickiego, pozwalając kolejnym pokoleniom studentów rozwijać zainteresowania wykraczające poza program studiów.
Spektakl „Magiczna moc UW – Uniwersytecka epoka profesora Brodzińskiego” przypomni okres, w którym uniwersytet stawał się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej myśli humanistycznej. Postać Brodzińskiego pozwoli połączyć historię instytucji z historią polskiej literatury, muzyki i tańca.
Dla współczesnej publiczności będzie to również okazja do poznania mniej oczywistego fragmentu dziejów polskiego teatru tańca: czasów, kiedy taniec był przedmiotem refleksji intelektualnej, a jego narodowe odmiany zajmowały ważne miejsce w dyskusjach o kulturze.
Spektakl „Magiczna moc UW – Uniwersytecka epoka profesora Brodzińskiego” odbędzie się 4 listopada 2026 roku o godz. 19.00 w Auditorium Maximum na kampusie głównym Uniwersytetu Warszawskiego. Wstęp wolny.
