5 listopada 2026 roku w Centrum Kulturalnym w Przemyślu odbędzie się XVII Przegląd Małych Form Teatralnych „Porozmawiajmy o uzależnieniach”.
Wydarzenie od lat łączy edukację profilaktyczną z twórczością teatralną, dając młodym ludziom możliwość opowiedzenia o problemach, które coraz częściej dotyczą ich codziennego życia. Przegląd jest częścią szerszego przedsięwzięcia realizowanego na Podkarpaciu.
Teatr może być szczególnie wartościowym narzędziem rozmowy o uzależnieniach. Pozwala młodym ludziom przyjrzeć się mechanizmom presji rówieśniczej, samotności, potrzebie akceptacji i konsekwencjom podejmowanych decyzji. Przygotowanie przedstawienia wymaga od uczestników zrozumienia sytuacji bohaterów, rozpoznania ich motywacji i zastanowienia się nad przyczynami zachowań, które mogą prowadzić do uzależnienia.
Takie założenia towarzyszą Przeglądowi Małych Form Teatralnych „Porozmawiajmy o uzależnieniach”, organizowanemu w Przemyślu już po raz siedemnasty. Wydarzenie skierowane jest do młodzieży szkolnej, a jego podstawowym celem pozostaje profilaktyka uzależnień prowadzona poprzez aktywność artystyczną.
Młodzież opowiada o własnych problemach
Tegoroczna edycja odbędzie się 5 listopada o godzinie 10.00 w Centrum Kulturalnym w Przemyślu. Na scenie zaprezentują się młodzi wykonawcy, którzy za pomocą krótkich form teatralnych podejmą temat uzależnień i ich wpływu na życie człowieka.
Przegląd stanowi część wojewódzkiego konkursu organizowanego przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Rzeszowie we współpracy z Regionalnym Ośrodkiem Polityki Społecznej w Rzeszowie.
Zgodnie z regulaminem konkursu w przedsięwzięciu mogą uczestniczyć uczniowie klas VII i VIII szkół podstawowych, szkół ponadpodstawowych oraz ośrodków szkolno-wychowawczych z województwa podkarpackiego.
Zespoły liczą od jednej do sześciu osób, a przygotowane przedstawienia mogą trwać maksymalnie piętnaście minut. Organizatorzy pozostawiają uczestnikom swobodę wyboru środków artystycznych. Dopuszczają teatr żywego słowa, pantomimę, teatr tańca oraz musical.
Tematyka konkursu obejmuje uzależnienia od alkoholu, narkotyków i wyrobów tytoniowych, a także uzależnienia behawioralne związane z korzystaniem z internetu i urządzeń elektronicznych.
Profilaktyka poprzez doświadczenie teatralne
Przegląd zwraca uwagę na istotną kwestię dotyczącą edukacji młodzieży. Tradycyjne działania profilaktyczne opierają się często na przekazywaniu informacji o zagrożeniach i konsekwencjach uzależnień. Teatr pozwala uzupełnić tę wiedzę o doświadczenie emocjonalne.
Młodzi wykonawcy muszą samodzielnie zastanowić się, jak przedstawić określony problem, zbudować sytuację sceniczną i nadać wiarygodność postaciom. Praca nad spektaklem może stać się okazją do rozmów o relacjach rodzinnych, trudnościach w komunikacji, przemocy psychicznej czy potrzebie przynależności do grupy.
Szczególnego znaczenia nabiera obecnie problem uzależnień behawioralnych. Nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych, gier komputerowych i urządzeń mobilnych stawia przed rodzicami, nauczycielami oraz specjalistami zajmującymi się zdrowiem psychicznym młodzieży kolejne wyzwania. Warto przy tym odróżniać intensywne korzystanie z technologii od rzeczywistego uzależnienia, które wymaga specjalistycznej diagnozy.
Teatr daje możliwość przedstawienia tych zagadnień z perspektywy samych nastolatków. Ostateczna wartość podobnych przedsięwzięć zależy jednak również od sposobu prowadzenia pracy z uczestnikami. Istotne jest, aby młodzież mogła podejmować trudne tematy bez obawy przed oceną, a przygotowywane przedstawienia pozostawiały miejsce na wątpliwości i rozmowę.
Siedemnaście edycji przeglądu
Przemyski przegląd ma już wieloletnią tradycję. Organizowany we współpracy ze środowiskiem oświatowym i instytucjami zajmującymi się profilaktyką zdrowotną, stał się jednym z cyklicznych przedsięwzięć edukacyjno-artystycznych w regionie.
W 2023 roku, podczas XIV edycji, zaprezentowano sześć spektakli. Zwyciężyli uczniowie Szkoły Podstawowej w Krasiczynie, którzy przygotowali przedstawienie „W Sieci”. Spektakl reprezentował następnie powiat przemyski podczas eliminacji wojewódzkich w Rzeszowie.
W dokumentacji dotyczącej tamtej edycji organizatorzy podkreślali znaczenie aktywnego uczestnictwa młodzieży w działaniach profilaktycznych oraz możliwość przedstawienia problemu uzależnień z perspektywy samych uczniów.
Warto przypomnieć również ubiegłoroczny sukces młodzieży z Przemyśla. Podczas XVI Wojewódzkiego Przeglądu Małych Form Teatralnych, który odbył się 26 listopada 2025 roku, pierwsze miejsce zdobyła grupa uczniów Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 2 w Przemyślu.
Zespół przygotował pod opieką pedagog Anny Krupskiej spektakl „W poszukiwaniu szczęścia”. Jury doceniło poziom artystyczny przedstawień, dojrzałość przekazu oraz zaangażowanie wykonawców. Nagrodę w kategorii najlepszego aktora otrzymał Grzegorz Płonkowski, uczeń zwycięskiej szkoły.
Ubiegłorocznej edycji towarzyszyły także warsztaty aktorskie, w których uczestniczyła młodzież.
Od przeglądu powiatowego do finału wojewódzkiego
Przemyskie wydarzenie wpisuje się w szerszy program realizowany na terenie województwa podkarpackiego. Konkurs przebiega dwuetapowo, a laureaci eliminacji powiatowych uzyskują możliwość zaprezentowania swoich przedstawień podczas finału wojewódzkiego.
Zgodnie z harmonogramem tegorocznej edycji zgłoszenia przyjmowano do 16 października. Etapy powiatowe mają zostać rozstrzygnięte do 30 października, natomiast termin przekazania zgłoszeń laureatów do etapu wojewódzkiego upływa 6 listopada.
Finał wojewódzki zaplanowano na 27 listopada 2026 roku.
Na laureatów czekają nagrody dla szkół ufundowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Rzeszowie. Regulamin przewiduje również możliwość przyznania nagrody specjalnej za najlepszą kreację aktorską.
Teatr i odpowiedzialność społeczna
Przemyski przegląd przypomina o znaczeniu amatorskiego ruchu teatralnego w edukacji i wychowaniu młodzieży. Szkolne zespoły teatralne, często pracujące pod kierunkiem nauczycieli i pedagogów, umożliwiają uczniom rozwijanie umiejętności artystycznych, współpracy i publicznego wypowiadania własnych poglądów.
W przypadku przedsięwzięć poświęconych uzależnieniom dochodzi do tego szczególna odpowiedzialność za sposób przedstawiania problemów społecznych. Uproszczony obraz osoby uzależnionej, oparty wyłącznie na przestrzeganiu przed konsekwencjami niewłaściwych decyzji, może utrwalać stereotypy. Znacznie więcej możliwości daje przedstawienie okoliczności, w których rozwija się uzależnienie, oraz pokazanie znaczenia wsparcia ze strony rodziny, szkoły i specjalistów.
Ważne jest również zachowanie artystycznego charakteru przedsięwzięcia. Krótka forma teatralna wymaga dyscypliny dramaturgicznej, umiejętności budowania postaci i świadomego posługiwania się scenicznymi środkami wyrazu. Dla wielu uczestników udział w przeglądzie może być pierwszym doświadczeniem występu przed publicznością i pracy nad samodzielną wypowiedzią artystyczną.
Siedemnastoletnia historia przemyskiego wydarzenia pokazuje, że teatr znalazł trwałe miejsce w regionalnych działaniach profilaktycznych. Pozostaje przy tym ważne pytanie o dalsze wykorzystywanie doświadczeń zdobywanych podczas przygotowywania spektakli: o rozmowy prowadzone później w szkołach, pracę pedagogiczną i możliwość rozwijania zainteresowań teatralnych przez uczestników.
XVII Przegląd Małych Form Teatralnych „Porozmawiajmy o uzależnieniach” odbędzie się 5 listopada 2026 roku o godzinie 10.00 w Centrum Kulturalnym w Przemyślu przy ulicy Stanisława Konarskiego 9. Organizatorzy zapraszają młodzież, nauczycieli, przedstawicieli szkół oraz mieszkańców Przemyśla i okolic.
