W programie znalazły się spotkania z historykami, prawnikami i działaczami społecznymi oraz spektakl „Dystopia” przygotowany przez młodzieżową grupę Alternatywnej Szkoły Teatru.
Komitet Obrony Robotników powstał we wrześniu 1976 roku w odpowiedzi na represje wobec uczestników robotniczych protestów w Radomiu, Ursusie i Płocku. Jego działalność stała się jednym z najważniejszych doświadczeń polskiej opozycji demokratycznej. KOR organizował pomoc prawną, finansową i społeczną dla represjonowanych robotników oraz ich rodzin, tworząc sieć obywatelskiej solidarności, która odegrała istotną rolę w przemianach politycznych końca lat siedemdziesiątych i powstaniu Solidarności.
Poznańskie obchody jubileuszu będą okazją do przypomnienia historii KOR-u, ale również do rozmowy o współczesnym znaczeniu obywatelskiego zaangażowania, praworządności i sprzeciwu wobec autorytaryzmu. Organizatorzy zwracają szczególną uwagę na rolę niewielkich środowisk i oddolnych inicjatyw w procesach społecznych i kulturowych.
Nieposłuszeństwo obywatelskie i praworządność
Cykl wydarzeń rozpocznie się 22 października o godz. 18.00 panelem „Nieposłuszeństwo obywatelskie a praworządność”.
W dyskusji wezmą udział prof. Andrzej Zoll, prezes Trybunału Konstytucyjnego w latach 1993–1997 i rzecznik praw obywatelskich w latach 2000–2006, prof. Marek Safjan, prezes Trybunału Konstytucyjnego w latach 1998–2006 oraz sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w latach 2009–2024, a także sędzia Monika Frąckowiak.
Temat debaty nawiązuje do jednego z najważniejszych dylematów demokratycznego państwa: prawa obywateli do sprzeciwu wobec działań władzy oraz granic takiego sprzeciwu. Doświadczenia KOR-u stanowią w tym kontekście szczególnie istotny przykład obywatelskiej odpowiedzialności i solidarności.
„Dystopia”. Młodzi artyści o współczesnej rzeczywistości
23 października o godz. 18.00 zaprezentowany zostanie spektakl „Dystopia” przygotowany przez młodzieżową grupę Alternatywnej Szkoły Teatru.
Przedstawienie jest ironicznym komentarzem młodych twórców do aktualnej sytuacji społecznej i politycznej. Jego obecność w programie jubileuszu pozwala włączyć w rozmowę o obywatelskim sprzeciwie pokolenie, które historię opozycji demokratycznej zna przede wszystkim z przekazów i świadectw.
Alternatywna Szkoła Teatru to projekt edukacyjno-artystyczny realizowany przez Teatr Ósmego Dnia. Artyści zespołu prowadzą regularne, cotygodniowe warsztaty dla młodzieży i dorosłych. Ich rezultatem są prezentacje prac przygotowanych przez uczestników.
Udział młodych artystów w obchodach 50-lecia KOR-u ma szczególne znaczenie również ze względu na historię samego Teatru Ósmego Dnia. Poznański zespół, którego działalność w okresie PRL była związana z niezależnym obiegiem kultury i środowiskami opozycyjnymi, przez lata podejmował w swoich przedstawieniach temat wolności jednostki, przemocy władzy i odpowiedzialności społecznej.
Historia KOR-u w Polsce i Wielkopolsce
24 października o godz. 18.00 odbędzie się panel „KOR w Polsce, a nawet w Wielkopolsce”.
W spotkaniu uczestniczyć będą prof. Andrzej Friszke z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Dobrochna Dabert z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz Filip Kaczmarek związany z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu i Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk.
Dyskusja będzie poświęcona historii Komitetu Obrony Robotników, jego działalności w skali ogólnopolskiej oraz związkom z Wielkopolską. Przypomnienie lokalnych środowisk opozycyjnych pozwoli przyjrzeć się sposobom organizowania pomocy represjonowanym, niezależnego obiegu informacji i współpracy osób reprezentujących różne środowiska społeczne.
Korzenie antyautorytaryzmu
Ostatnie spotkanie zaplanowano na 25 października o godz. 18.00. Panel „Korzenie antyautorytaryzmu. Małe grupy społeczne w procesie zmian społecznych i kulturowych” będzie poświęcony znaczeniu oddolnych inicjatyw i niewielkich wspólnot w kształtowaniu postaw obywatelskich.
W dyskusji wezmą udział prof. Nina Witoszek z Uniwersytetu w Oslo i Collegium Civitas, Grzegorz Piotrowski związany z Europejskim Centrum Solidarności i Uniwersytetem Gdańskim, Jarek Urbański z Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza oraz Aleksandra Chrzanowska z Grupy Granica.
Dobór uczestników pozwoli zestawić historyczne doświadczenia opozycji demokratycznej ze współczesnymi formami aktywności społecznej, w tym działalnością związkową i zaangażowaniem na rzecz praw człowieka.
Spotkania młodzieży ze świadkami historii
W październiku zaplanowano również spotkania byłych współpracowników Komitetu Obrony Robotników z uczniami szkół ponadpodstawowych.
Ich celem będzie przybliżenie młodzieży historycznego znaczenia KOR-u oraz umożliwienie bezpośredniej rozmowy z osobami zaangażowanymi w działalność opozycyjną. Organizatorzy chcą w ten sposób zachęcić młodych ludzi do refleksji nad odpowiedzialnością obywatelską, solidarnością społeczną i znaczeniem indywidualnych decyzji podejmowanych w sytuacjach politycznego nacisku.
Obchody 50-lecia KOR-u organizuje Fundacja Teatru Ósmego Dnia. Projekt został dofinansowany ze środków Miasta Poznania.
