To wyróżnienie jest ukoronowaniem wieloletniej działalności twórczej, pedagogicznej i naukowej kobiet, które od lat współtworzą współczesny obraz polskiego teatru.
fot. Akademia Sztuk Teatralnych (autor zdjęcia Ewy Kaim: Ryszard Kornecki)
Polskie środowisko teatralne ma powody do satysfakcji. W ostatnich miesiącach Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki nadał tytuły profesora sztuki w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne trzem wybitnym przedstawicielkom krakowskiego środowiska artystycznego i akademickiego – dr hab. Annie Radwan-Gancarczyk, dr hab. Ewie Kaim oraz dr hab. Iwonie Kempie. To wyróżnienie jest ukoronowaniem wieloletniej działalności twórczej, pedagogicznej i naukowej kobiet, które od lat współtworzą współczesny obraz polskiego teatru.
Informację o nadaniu tytułu profesor Iwonie Kempie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie przekazała 27 lipca 2026 roku. Uczelnia poinformowała, że tytuł profesora sztuki w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne został nadany postanowieniem Prezydenta RP z 2 czerwca 2026 roku. Wcześniej analogiczne decyzje zapadły wobec Anny Radwan-Gancarczyk oraz Ewy Kaim.
To trzy nazwiska doskonale znane zarówno publiczności teatralnej, jak i kolejnym pokoleniom studentów Akademii Sztuk Teatralnych. Każda z nowych profesorek reprezentuje inny obszar sztuki teatru – reżyserię, aktorstwo i pedagogikę – jednak wszystkie od wielu lat wyznaczają najwyższe standardy pracy artystycznej.
Tytuł profesora sztuki Anna Radwan-Gancarczyk otrzymała zgodnie z decyzją Prezydenta RP z 23 kwietnia 2026 roku. Dla środowiska teatralnego było to naturalne zwieńczenie ponad trzech dekad niezwykle bogatej działalności artystycznej.
Absolwentka krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej już jako studentka zadebiutowała na scenie Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej, z którym związana pozostaje nieprzerwanie od początku swojej kariery. Na tej scenie stworzyła kilkadziesiąt wybitnych kreacji, współpracując z najwybitniejszymi polskimi reżyserami kilku pokoleń.
Publiczność pamięta ją między innymi jako Kuzynkę Agatę w „Maltem albo Tryptyku marnotrawnego syna” Krystiana Lupy, Helenę w „Wujaszku Wani” Rudolfa Zioły, Nastazję Filipownę w „Idiocie” Barbary Sass, tytułowego „Płatonowa” w inscenizacji Konstantina Bogomołowa czy Kazię w „Pannach z Wilka” Agnieszki Glińskiej. Szczególne miejsce w jej dorobku zajmują także role stworzone u Jana Klaty – Emily Hnatt w „Trzech stygmatach Palmera Eldritcha”, Atena i Elektra w „Orestei” czy Zosia w „Weselu”.
Artystka współpracowała również z Krzysztofem Warlikowskim, występując w „Krumie”, „(A)pollonii” i „Końcu”, a także z Moniką Strzępką w spektaklach powstających na podstawie tekstów Pawła Demirskiego.
Jej dorobek nie ogranicza się do teatru. Na koncie ma liczne role filmowe i telewizyjne, wśród których szczególne miejsce zajmują tytułowa bohaterka „Damy kameliowej” Jerzego Antczaka oraz Gerda von Krauss w „Kamerdynerze” Filipa Bajona. Ta druga kreacja przyniosła jej nominację do Polskich Nagród Filmowych Orły.
Anna Radwan-Gancarczyk jest laureatką wielu prestiżowych nagród teatralnych i filmowych, odznaczoną także Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Równolegle od lat prowadzi działalność pedagogiczną, przekazując swoje doświadczenie kolejnym pokoleniom aktorów.
Drugą z wyróżnionych została Ewa Kaim – jedna z najwybitniejszych aktorek swojego pokolenia, od ponad trzydziestu lat związana z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie.
Ukończyła krakowską PWST w 1994 roku, jednak na scenie zadebiutowała już dwa lata wcześniej w „Śnie nocy letniej”. Od początku swojej kariery budowała pozycję aktorki niezwykle wszechstronnej, swobodnie poruszającej się między repertuarem klasycznym i współczesnym, dramatem psychologicznym, komedią oraz teatrem eksperymentalnym.
Jej sceniczne kreacje wielokrotnie spotykały się z entuzjastycznym przyjęciem krytyki. Zachwycała między innymi w „Scenach z życia małżeńskiego” Katarzyny Minkowskiej, „Seksie, hajsie i głodzie. Kronice rodzinnej według Emila Zoli” Luka Percevala, „Genialnej przyjaciółce” Eweliny Marciniak czy „Pannach z Wilka” Agnieszki Glińskiej, gdzie stworzyła jedną z najbardziej przejmujących kobiecych postaci ostatnich sezonów.
Równolegle rozwija działalność filmową i telewizyjną, występując zarówno w kinie, jak i Teatrze Telewizji oraz serialach. Jest laureatką Nagrody im. Leona Schillera, zdobyła również nagrodę za debiut aktorski na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za rolę w filmie „Anioł w Krakowie”.
W ostatnich latach coraz mocniej zaznacza także swoją obecność jako reżyserka. Jej spektakl dyplomowy „Do dna” został uhonorowany Nagrodą Teatralną im. Stanisława Wyspiańskiego, a przedstawienie „Strasznie śmieszne na podstawie Okropnie smutne” potwierdziło, że równie dobrze odnajduje się po drugiej stronie sceny.
Od wielu lat związana jest z Akademią Sztuk Teatralnych w Krakowie jako wykładowczyni, wychowując kolejne pokolenia młodych aktorów.
Informację o nadaniu Iwonie Kempie tytułu profesora Akademia Sztuk Teatralnych przekazała 27 lipca 2026 roku. Sam tytuł został nadany decyzją Prezydenta RP z 2 czerwca 2026 roku.
Iwona Kempa należy do najważniejszych polskich reżyserek średniego pokolenia. Jest absolwentką teatrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydziału Reżyserii Dramatu krakowskiej PWST. Debiutowała w połowie lat dziewięćdziesiątych, bardzo szybko zdobywając uznanie środowiska, czego potwierdzeniem była ministerialna Nagroda im. Bohdana Korzeniewskiego dla młodych reżyserów.
Przez kilkanaście lat współpracowała z najważniejszymi scenami w kraju – od Torunia, Opola i Poznania po Kraków, Warszawę, Wrocław i Łódź. W latach 2006–2012 pełniła funkcję dyrektorki artystycznej Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu, współtworząc jednocześnie program Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Kontakt. Wspólnie z Jadwigą Oleradzką powołała również Festiwal Debiutantów Pierwszy Kontakt, który do dziś pozostaje jednym z najważniejszych miejsc prezentacji młodych twórców.
Kolejnym etapem jej działalności było kierowanie artystyczne Małopolskim Ogrodem Sztuki, gdzie konsekwentnie rozwijała repertuar oparty na współczesnej dramaturgii i odważnych poszukiwaniach formalnych.
Jej spektakle wielokrotnie zdobywały najważniejsze nagrody na polskich festiwalach teatralnych – od Interpretacji w Katowicach, przez Kontrapunkt w Szczecinie i Festiwal Prapremier w Bydgoszczy, po Festiwal Dramaturgii Współczesnej w Zabrzu. Była także nominowana do Paszportów „Polityki”.
Od kilku lat szczególne miejsce w jej twórczości zajmują historie kobiet. Adaptacje prozy Vedrany Rudan, spektakl „Kobiety objaśniają mi świat”, „Psy ras drobnych” według Olgi Hund czy głośne „Czarownice. Wszystkich nas nie spalicie” należą do najważniejszych przedstawień podejmujących temat kobiecego doświadczenia, społecznego wykluczenia i współczesnych napięć społecznych.
Równolegle rozwija działalność dydaktyczną. Od 2013 roku związana jest z Akademią Sztuk Teatralnych w Krakowie jako pedagożka, a przez kilka lat pełniła funkcję dziekanki Wydziału Reżyserii Dramatu. Aktywnie uczestniczyła również w pracach nad stworzeniem kodeksu etyki obowiązującego na uczelni.
Choć Anna Radwan-Gancarczyk, Ewa Kaim i Iwona Kempa reprezentują odmienne obszary sztuki teatru, łączy je kilka cech. Wszystkie od ponad trzech dekad współtworzą polski teatr na najwyższym poziomie, wszystkie łączą działalność artystyczną z odpowiedzialnością za kształcenie młodych twórców, a ich nazwiska od dawna należą do najważniejszych w krakowskim środowisku teatralnym.
Nadanie im tytułów profesora sztuki jest nie tylko indywidualnym wyróżnieniem za wieloletni dorobek. To również wyraz uznania dla artystek, które od lat współtworzą polską kulturę, rozwijają szkolnictwo artystyczne i kształtują kolejne pokolenia aktorów, reżyserów oraz ludzi teatru. Ich osiągnięcia pokazują, że działalność twórcza i akademicka mogą wzajemnie się uzupełniać, tworząc trwały fundament rozwoju współczesnego teatru w Polsce.
