Ustawa o statusie artysty zawodowego w Sejmie RP

W czwartek, 18 czerwca 2026 roku, w godzinach 19.30–21.00, podczas posiedzenia Sejmu RP odbędzie się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny (druk nr 2644). Dla wielu przedstawicieli środowisk twórczych może to być jeden z najważniejszych momentów legislacyjnych ostatnich dekad.

Do śledzenia debaty zachęca Związek Artystów Scen Polskich ZASP, który od lat uczestniczy w pracach nad rozwiązaniami mającymi poprawić sytuację socjalną artystów. Podczas sejmowej debaty na galerii obecny będzie Maciej Makowski, aktor i wiceprezes Zarządu Głównego ZASP.

Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma objąć systemem zabezpieczenia społecznego osoby wykonujące działalność artystyczną, które ze względu na specyfikę zawodu, nieregularność dochodów oraz projektowy charakter pracy nie są w stanie zapewnić sobie ciągłości ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego.

Proponowane przepisy zakładają stworzenie dwóch nowych statusów: artysty zawodowego oraz artysty zawodowego z prawem do dopłaty. Status będzie przyznawany na wniosek zainteresowanego po udokumentowaniu dorobku i aktywności zawodowej. Ma obowiązywać przez pięć lat, z możliwością wydłużenia do ośmiu lat.

Najważniejszym elementem projektu jest system dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne. Rozwiązanie skierowane jest do osób osiągających dochody poniżej określonego progu – średniorocznie nieprzekraczające 125 procent minimalnego wynagrodzenia z ostatnich trzech lat, co obecnie odpowiada kwocie około 68 tysięcy złotych brutto rocznie. Dopłaty mają trafiać bezpośrednio na konto składkowe w ZUS i uzupełniać składki do poziomu minimalnego wynagrodzenia.

Projekt nie przewiduje wypłaty świadczeń pieniężnych bezpośrednio artystom. Mechanizm ma charakter socjalny i służyć przede wszystkim zapewnieniu ciągłości ubezpieczenia zdrowotnego oraz budowaniu kapitału emerytalnego osobom o najniższych i nieregularnych dochodach.

Jak podkreśla Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, skala problemu jest znacząca. Z przywoływanych badań wynika, że 69 procent artystów osiąga dochody poniżej średniej krajowej, około 30 procent uzyskuje przychody niższe od minimalnego wynagrodzenia, a jedynie 11 procent pracuje na podstawie umowy o pracę.

Podobny obraz wyłania się z badań przeprowadzonych przez Związek Artystów Scen Polskich. Według ZASP aż 85 procent aktorów deklaruje, że sytuacja finansowa zmusza ich do podejmowania dodatkowej pracy poza działalnością artystyczną. Ponad połowa respondentów – 53 procent – przyznaje natomiast, że miała trudności z opłacaniem składek ZUS w związku z wykonywaniem zawodu artysty.

Pierwsze czytanie projektu będzie początkiem parlamentarnej ścieżki legislacyjnej. Środowiska twórcze liczą, że po wielu latach dyskusji uda się wypracować rozwiązania, które w sposób systemowy poprawią bezpieczeństwo socjalne osób wykonujących zawody artystyczne.

ZASP