W Starym Teatrze w Krakowie rozpoczęły się próby do „E:/migrantów”

W Narodowym Starym Teatrze w Krakowie rozpoczęły się próby do spektaklu „E:/migranci” Mikity Iłynczyka. Przewrotny sequel dramatu Sławomira Mrożka odwróci perspektywę „Emigrantów”: jego bohaterami nie będą ludzie opuszczający Polskę, lecz potomkowie dawnych emigrantów, którzy wracają do kraju swoich przodków.

Premiera przedstawienia odbędzie się 6 listopada 2026 roku na Nowej Scenie

 „E:/migrantów” nawiązują do jednego z najważniejszych dramatów Sławomira Mrożka. W napisanych na początku lat 70. „Emigrantach” dwóch mężczyzn żyje w piwnicznym pomieszczeniu w nieokreślonym kraju Zachodu. Jeden wyjechał z powodów politycznych, drugi – ekonomicznych. Mikita Iłynczyk przenosi tę sytuację w przyszłość i stawia pytanie, co wydarzy się wówczas, gdy Polska przestanie być krajem, z którego się wyjeżdża, a stanie się miejscem powrotów.

Do nowej Polski przybywają wnukowie dawnych emigrantów: jeden z Chicago, drugi z Grodna. Obaj uważają się za Polaków i obaj muszą udowodnić, że mają prawo pozostać w kraju. Trafiają do mobilnej kapsuły asymilacyjnej, która pełni jednocześnie funkcję mikromieszkania, granicy, miejsca pracy, kościoła, ośrodka przystosowawczego i studia transmisji internetowych.

Polska przedstawiona w dramacie Iłynczyka nie jest już biednym krajem Wschodu, spoglądającym z zazdrością w stronę Zachodu. Stała się centrum świata i celem podróży potomków ludzi, którzy niegdyś wyjeżdżali z niej za chlebem, uciekali przed prześladowaniami lub zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów. Powrót nie oznacza jednak odzyskania utraconego miejsca. Bohaterowie muszą nauczyć się obowiązujących zasad, odpowiedniego języka, sposobu pracy, odpoczynku, a nawet okazywania uczuć. Przechodzą egzamin z polskości, która została ujęta w procedury i regulaminy.

„E:/migranci” mają opowiadać o Europie po politycznym i społecznym przesileniu, cyfrowym nadzorze, samotności oraz lęku, który coraz częściej organizuje życie zbiorowe. Twórcy pytają, czy wspólnota budowana poprzez wykluczenie i nieustanne kontrolowanie przybyszy może pozostać miejscem, które ktokolwiek nazwie swoim domem.

Tekst „E:/migrantów” został już zaprezentowany publiczności Narodowego Starego Teatru. W październiku 2025 roku jego czytanie performatywne, przygotowane przez Dominikę Przybyszewską, odbyło się podczas przeglądu najnowszej dramaturgii „Światy możliwe”. Wystąpili wówczas Wiktor Loga-Skarczewski, Adam Nawojczyk i Michalina Zgaińska. Teraz Iłynczyk sam przenosi swój dramat na scenę.

W obsadzie przedstawienia znaleźli się Anna Paruszyńska-Czacka, Michał Majnicz i Adam Nawojczyk. Mikita Iłynczyk odpowiada za tekst i reżyserię, konsultacje dramaturgiczne prowadzi Agata Dąbek, scenografię i kostiumy projektuje Justyna Elminowska, światła przygotowuje Siarhei Rylko, a muzykę Krzysztof Kaliski. Inspicjentką jest Ewa Wrześniak.

Iłynczyk należy do najbardziej wyrazistych przedstawicieli młodego pokolenia twórców pracujących obecnie w polskim teatrze. Urodził się w 1995 roku w białoruskim Nowogródku, studiował wiedzę o teatrze i reżyserię w moskiewskim GITIS-ie. W Polsce zadebiutował w 2022 roku autorskim spektaklem „F***ing in Brussels” w Teatrze Polskim w Bydgoszczy.

Jest dwukrotnym laureatem Aurory – Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy: za „Dark Room” oraz „Say Hi to Abdo”. Drugi z tych tekstów został wystawiony jako „2049: Witaj, Abdo” w warszawskim Teatrze Studio, a następnie przez Jakuba Skrzywanka pod tytułem „Zmarłych pogrzebać”. Iłynczyk wyreżyserował również „Emmę” w Komunie Warszawa, „Pigmaliona” w Teatrze Polskim w Poznaniu oraz „Lalkę” w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Za osiągnięcia w 2025 roku otrzymał nominację do Paszportu „Polityki” w kategorii Scena. W jego twórczości regularnie powracają problemy przymusowej migracji, rasizmu, tożsamości, wykluczenia oraz doświadczenia ludzi, którzy nie mieszczą się w prostych podziałach narodowych.

Premiera „E:/migrantów” została zaplanowana na 6 listopada 2026 roku na Nowej Scenie Narodowego Starego Teatru przy ul. Jagiellońskiej 1 w Krakowie. Kolejny pokaz premierowy odbędzie się 7 listopada.

Narodowy Teatr Stawy w Krakowie