Kilka dni temu, przy okazji prezentacji 133. sezonu artystycznego Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, pisaliśmy o słowach Krzysztofa Głuchowskiego, który po informacji o zamiarze przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora mówił wprost: „Prawdopodobnie, jest to mój ostatni sezon”.
Dyrektor zapowiedział wówczas, że w konkursie nie zamierza startować, a decyzję organizatora o jego ogłoszeniu nazwał wotum nieufności, wskazując m.in. na trwające w Teatrze ogromne przedsięwzięcia inwestycyjne.
Nasz tekst, autorstwa Agnieszki Loranc poświęcony prezentacji sezonu 2026/2027 i całej sprawie konkursu można przeczytać tutaj: „Prawdopodobnie, jest to mój ostatni sezon” – Teatr dla Wszystkich.
Do kwestii przyszłości dyrekcji Teatru odniosła się również minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska podczas spotkania związanego z zakończeniem kolejnego etapu modernizacji zabytkowego gmachu. Jej stanowisko jest szczególnie istotne, bo dotyczy nie tylko oceny obecnego kierunku programowego sceny, ale również ciągłości prowadzonego od lat procesu inwestycyjnego.
Minister powiedziała:
„Instytucja samorządowa ma obowiązek ogłoszenia konkursu, chyba że samorząd poprosi, jakby wyrazi wolę przedłużenia konkursu dyrektorowi za zgodą ministra kultury. Też wysyłam opinię w pierwszym liście do Urzędu Marszałkowskiego. Uważamy, że w drodze o jakby kontynuację tego repertuaru, który jest teraz, ale także może przede wszystkim, wzrostu inwestycji, która jest realizowana z funduszy europejskich, którą prowadził jeden dyrektor, powinien ją po prostu dalej kontynuować. Dla mnie to jest kwestia oczywista. Natomiast, no tak jak powiedziałam, my nie mamy żadnych możliwości prawnych do tego, żeby zmienić decyzję Urzędu Marszałkowskiego.”
To bardzo znacząca deklaracja. Resort kultury opowiada się więc za ciągłością obecnego kierownictwa Teatru, wskazując przy tym na dwa elementy: kontynuację obecnej linii repertuarowej oraz prowadzenie jednej z największych inwestycji w infrastrukturę Teatru od wielu lat.
I właśnie dzisiaj można już zobaczyć jeden z najbardziej spektakularnych rezultatów tego procesu.
Dach Teatru odzyskał blask
Zakończył się II etap prac remontowo-konserwatorskich przy dachu Gmachu Głównego Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. To kolejny niezwykle ważny etap kompleksowej modernizacji ponad 130-letniego zabytku, a zarazem inwestycji prowadzonej przez dyrekcję Krzysztofa Głuchowskiego.
Najbardziej widoczną zmianą jest nowe miedziane pokrycie dachu. Świeża miedź sprawia, że jeden z najbardziej charakterystycznych budynków Krakowa lśni dziś złocistym blaskiem. Nie jest to jednak jego docelowa barwa. Z biegiem lat miedź będzie naturalnie patynować, stopniowo przechodząc w charakterystyczną zieleń, z którą od dziesięcioleci kojarzona była sylweta Teatru.
To zresztą nie pierwszy moment, kiedy można było obserwować tę niezwykłą metamorfozę z bliska. Już wiosną Teatr pokazywał postępy prac, podkreślając, że nowe pokrycie wykonywane jest równolegle z odtwarzaniem detali według historycznego projektu architekta Jana Zawiejskiego.
Ale wymiana pokrycia to tylko najbardziej spektakularna, widoczna z placu św. Ducha część przedsięwzięcia.
Remont stał się bowiem okazją do przywrócenia Teatrowi elementów architektonicznych, które przez kilkadziesiąt lat istniały już właściwie tylko na dawnych zdjęciach i w dokumentacji archiwalnej.
Na swoje miejsca wróciły dekoracje usunięte jeszcze podczas okupacji niemieckiej w latach 40. XX wieku. Odtworzono między innymi metaloplastyczne maski znajdujące się w ozdobnym pasie kopuły oraz maski attyk sznurowni. Powróciły także iglice i miedziane elementy dekoracyjne.
Jedna z iglic przeszła wcześniej szczegółową konserwację. Liczący 3,49 metra i ważący około 50 kilogramów element został oczyszczony, uzupełniony i zabezpieczony na następne dziesięciolecia. W jego wnętrzu umieszczono także kapsułę czasu – dokumentację obecnego momentu w historii instytucji, w tym zdjęcie zespołu sezonu 2025/2026 i listę pracowników. Pod dokumentem znaleźli się m.in. Marta Cienkowska, marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka oraz dyrektor Krzysztof Głuchowski.
Nie tylko piękny dach
Szczególnej troski wymagała monumentalna kopuła – jeden z symboli całego gmachu. Wykonano na niej nowe obróbki blacharskie zabezpieczające konstrukcję przed wodą, wilgocią i konsekwencjami zmieniających się warunków atmosferycznych.
Konserwacji poddano również znajdujące się na kopule figury. Tutaj nie było miejsca na przypadek: każdy element prac wymagał pogodzenia współczesnych standardów technicznych z wymaganiami dotyczącymi ochrony zabytkowej substancji budynku.
Zmiany nastąpiły również w miejscach, których widz stojący przed Teatrem nie zobaczy. W przestrzeni pod kopułą usunięto stare warstwy i posadzkę, wykonano termoizolację oraz nową wylewkę.
Prace objęły też sznurownię, czyli jedno z technicznych serc teatru. Jej elewacje oczyszczono ze wszystkich czterech stron, uzupełniono powstałe przez lata ubytki, a całość została odpowiednio zabezpieczona.
Historia tej inwestycji ma przy tym wymiar symboliczny. Kiedy w czerwcu 2025 roku rozpoczynano przedsięwzięcie, to właśnie Krzysztof Głuchowski razem z przedstawicielami Ministerstwa Kultury i Urzędu Marszałkowskiego wszedł na dach, aby symbolicznie zerwać pierwszy fragment starego blaszanego poszycia.
Dzisiaj, kiedy jeden z najważniejszych etapów został zakończony, trudno nie zauważyć także menedżerskiego wymiaru tego przedsięwzięcia. Pozyskanie finansowania, przeprowadzenie niezwykle skomplikowanego remontu czynnego, zabytkowego teatru, prowadzenie prac konserwatorskich i równoległe przygotowywanie następnych etapów modernizacji jest jednym z elementów bilansu obecnej dyrekcji.
Ponad 32 miliony złotych na modernizację
Teatr im. Juliusza Słowackiego jest beneficjentem projektu „Kompleksowa modernizacja infrastruktury obiektów Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie – kontynuacja”, realizowanego w ramach działania FENX.07.01-IP.04-0057/24 „Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej”, priorytet FENX.07 Kultura programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.
Planowany okres realizacji całego projektu obejmuje czas od czerwca 2025 do czerwca 2028 roku.
Jego całkowita wartość wynosi 32 166 489,57 zł, natomiast dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej to 20 768 871,99 zł. Przewidywany wkład własny z budżetu Województwa Małopolskiego wynosi 5 693 504 zł. Dodatkowo na lata 2025–2026 przewidziano 328 496 zł ze środków Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa pochodzących z Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa. Oficjalne dane dotyczące wielkości projektu oraz finansowania potwierdzają zarówno Teatr, jak i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Dawna „Scena w Bramie” stanie się Biblioteką Teatru Słowackiego
Kolejny duży etap zaplanowany na okres od września 2026 do czerwca 2028 roku dotyczy budynku administracyjnego przy placu św. Ducha 4.
Jedna z jego przestrzeni, funkcjonująca dotychczas przede wszystkim jako magazyn i znana pod nazwą „Scena w Bramie”, ma zostać całkowicie przekształcona.
Po otrzymaniu kompletnej dokumentacji technicznej i wykonawczej Teatr zamierza wyłonić wykonawcę robót budowlanych. W efekcie ma powstać Biblioteka Teatru Słowackiego w Krakowie – dostępna przestrzeń pozwalająca nie tylko przechowywać, ale również prezentować i udostępniać publiczności część niezwykle bogatego dziedzictwa instytucji.
Oficjalny zakres projektu zakłada adaptację budynku administracji właśnie na siedzibę Biblioteki oraz stworzenie nowoczesnej przestrzeni umożliwiającej prezentację teatralnego księgozbioru.
Autorem koncepcji i projektantem jest Tomasz Konior i Konior Studio, natomiast wykonawcą dokumentacji projektowej – Czesław Hodurek, Pracownia Inżynierska.
To ważna zmiana także w sposobie myślenia o samym Teatrze. Instytucja nie kończy się przecież na scenie, kulisach i widowni. Jej historię tworzą dokumenty, książki, archiwa, fotografie i świadectwa kolejnych pokoleń twórców. Nowa biblioteka ma sprawić, że część tego dziedzictwa przestanie być zamkniętym zapleczem, a stanie się kolejną przestrzenią kontaktu publiczności z historią jednej z najważniejszych polskich scen.
Miliony również na technologię
Równolegle modernizowane jest zaplecze technologiczne instytucji. Teatr zakupił już sprzęt akustyczny za 4 mln zł netto. Do końca 2026 roku planowane są także zakupy sprzętu multimedialnego, oświetleniowego i komputerowego, których szacunkowa wartość wynosi kolejne 6,3 mln zł netto.
Widz być może nigdy nie zobaczy większości tych urządzeń. Zobaczy natomiast ich efekt: w jakości dźwięku i światła, możliwościach inscenizacyjnych, multimediach i rozwiązaniach, które coraz częściej stanowią integralną część języka współczesnego teatru.
To także inwestycja w możliwość realizowania spektakli wymagających technologicznie, a zarazem przygotowanie zabytkowego gmachu do funkcjonowania przez kolejne lata.
Nie tylko mury
Projekt modernizacyjny nie ogranicza się zresztą do robót budowlanych i zakupów. Przewiduje również organizację międzynarodowej konferencji poświęconej opiece nad zabytkami, a także cykl warsztatów dotyczących edukacji ekologicznej. Jednym z ich elementów będą zagadnienia związane z utrzymaniem zieleni przy budynku administracji przy placu św. Ducha 4.
Zaplanowano również szeroki program podnoszenia kompetencji pracowników Teatru. Szkolenia będą dotyczyły między innymi budowania widowni, tworzenia przyjaznego środowiska pracy, radzenia sobie ze stresem oraz posługiwania się Polskim Językiem Migowym.
Teatr zmienia się, nie przestając grać
Teatr wchodzi właśnie w sezon 2026/2027 z kolejnymi premierami, koprodukcjami i projektami międzynarodowymi. Od maja 2027 roku Duża Scena zostanie wprawdzie czasowo zamknięta ze względu na kolejne prace modernizacyjne, między innymi przy dolnej mechanice sceny, ale działalność artystyczna zostanie przeniesiona także w inne miejsca i do partnerskich teatrów.
Z jednej strony mamy więc teatr przygotowujący kolejne premiery, z drugiej – instytucję funkcjonującą właściwie na wielkim placu remontowym, prowadzącą wielomilionowy projekt rozpisany do połowy 2028 roku.
I właśnie w takim momencie pojawia się pytanie o przyszłość jego kierownictwa.
Po informacji o zamiarze przeprowadzenia konkursu Krzysztof Głuchowski mówił podczas prezentacji sezonu:
„Sprawa jest oczywista, ten konkurs jest dlatego, żebym ja go nie wygrał”.
I pytał:
„Jaka firma zwalnia dyrektora, który przynosi zyski, tuż przed kolejną ewaluacją, albo jaki klub piłkarski pozbywa się trenera, który przeprowadził trzy zwycięskie mistrzostwa i zamierza wygrać czwarte?”
Dzisiaj do tej dyskusji dochodzi stanowisko ministry kultury, która mówi wprost, że z punktu widzenia resortu zarówno kontynuacja obecnego repertuaru, jak i zapewnienie ciągłości prowadzonej inwestycji przemawiają za dalszym kierowaniem instytucją przez tego samego dyrektora.
Decyzja należy jednak do organizatora – Województwa Małopolskiego.
Teatr dla Wszystkich pozostaje ze „Słowakiem”
Teatr dla Wszystkich również w kolejnym sezonie artystycznym jest patronem medialnym Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
To współpraca, którą kontynuujemy, obserwując zarówno działalność artystyczną jednej z najważniejszych polskich scen, jak i zachodzące w niej ogromne zmiany infrastrukturalne.
Dzisiaj najbardziej efektownym ich symbolem jest dach. I być może właśnie ten dach jest najlepszym symbolem tego, co dzieje się dziś w Teatrze Słowackiego: przywracania historii przy jednoczesnym przygotowywaniu instytucji na kolejne dziesięciolecia.
Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
