14 października podpisano umowę o dofinansowaniu budowy Centrum Sztuki Dzieci i Młodzieży przy ul. Kunickiego 35.
fot. Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego
Teatr im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie jest coraz bliżej przeprowadzki do nowej siedziby. 14 października podpisano umowę o dofinansowaniu budowy Centrum Sztuki Dzieci i Młodzieży przy ul. Kunickiego 35. Inwestycja otrzyma ponad 31,7 mln zł z Funduszy Europejskich dla Lubelskiego na lata 2021–2027.
W nowym obiekcie powstaną dwie sale teatralne, zaplecze artystyczne, biblioteka i przestrzenie edukacyjne. Przedsięwzięcie jest częścią przygotowań Lublina do objęcia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2029.
Umowę o dofinansowaniu podpisali marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski, wicemarszałek Piotr Breś oraz prezydent Lublina Krzysztof Żuk. Uroczystość odbyła się 14 października w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego.
Środki przyznano w ramach działania 11.3 „Ochrona dziedzictwa kulturowego obszarów miejskich i ich obszarów funkcjonalnych” programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027, realizowanego w formule Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych.
Dla Teatru im. Hansa Christiana Andersena, który od lat zmaga się z problemem braku stałej, odpowiednio wyposażonej siedziby, inwestycja oznacza perspektywę zakończenia wieloletniego okresu funkcjonowania w tymczasowych warunkach. Instytucja, działająca od 1954 roku i specjalizująca się w repertuarze dla dzieci i młodzieży, obecnie korzysta z przestrzeni Centrum Spotkania Kultur w Lublinie.
Nowy obiekt powstaje w miejscu dawnego Domu Kultury Kolejarza, przy ul. Kunickiego 35. Prace budowlane już trwają.
Centrum Sztuki Dzieci i Młodzieży będzie miało powierzchnię niemal 4,5 tys. m kw. Znaczną część obiektu zajmie Teatr im. Hansa Christiana Andersena, dla którego zaplanowano dużą salę teatralną z widownią na 300 osób oraz salę kameralną mogącą pomieścić około 100 widzów.
Obie przestrzenie mają zostać wyposażone w odpowiednie zaplecze sceniczne. Projekt przewiduje instalację mechaniki sceny, profesjonalnego oświetlenia teatralnego i systemów multimedialnych. Powstaną także sale prób, pracownie artystyczne, garderoby, charakteryzatornie, foyer oraz pomieszczenia administracyjne i socjalne.
Dla zespołu artystycznego i technicznego oznacza to możliwość prowadzenia działalności w budynku zaprojektowanym z uwzględnieniem potrzeb teatru. Nowe warunki powinny również umożliwić poszerzenie działalności repertuarowej i edukacyjnej instytucji.
W Centrum znajdzie się ponadto filia Miejskiej Biblioteki Publicznej, wyposażona w wypożyczalnię i przestrzenie warsztatowe. Kolejne pomieszczenia zostaną przeznaczone na zajęcia artystyczne, spotkania i działania animacyjne skierowane do dzieci i młodzieży.
Według szacunków przedstawionych przez samorząd województwa z oferty nowego Centrum będzie korzystać około 42 tys. osób rocznie.
Całkowita wartość przedsięwzięcia przekracza 78 mln zł, z czego niemal 32 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.
Przygotowania do realizacji inwestycji weszły w decydującą fazę na początku 2026 roku. 23 lutego Zarząd Inwestycji Miejskich w Lublinie podpisał umowę z wykonawcą, firmą Max-Bud Grzegorz Pawłowski Spółka Komandytowa z Lublina. Wartość kontraktu budowlanego wynosi 73,6 mln zł.
16 marca nastąpiło oficjalne przekazanie terenu inwestycji wykonawcy. Zakres robót obejmuje częściową rozbiórkę dawnego Domu Kultury Kolejarza, przebudowę zachowanych elementów oraz rozbudowę i nadbudowę obiektu.
Przewidziano wykonanie nowych instalacji elektrycznych, sanitarnych i teletechnicznych, systemów wentylacji i klimatyzacji, montaż wind oraz instalacji fotowoltaicznej. Zagospodarowany zostanie również teren wokół budynku. Powstaną miejsca parkingowe, droga pożarowa, chodniki, nowe nasadzenia zieleni i przebudowany wjazd od ul. Kunickiego.
Według informacji Urzędu Miasta Lublin roboty budowlane mają zakończyć się w maju 2028 roku. Dokumentacja programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego wskazuje natomiast 31 maja 2029 roku jako termin zakończenia realizacji całego projektu. Harmonogram robót budowlanych i termin formalnego rozliczenia przedsięwzięcia obejmują zatem różne etapy inwestycji.
Teatr im. Hansa Christiana Andersena działa w Lublinie od 1954 roku. Jest jedyną instytucją teatralną w województwie lubelskim wyspecjalizowaną w repertuarze dla młodego widza.
Od lat jednym z najważniejszych problemów organizacyjnych placówki pozostaje kwestia odpowiedniej siedziby. Obecnie teatr korzysta z przestrzeni Centrum Spotkania Kultur w Lublinie, co wymaga dostosowywania działalności do warunków obiektu współużytkowanego z innymi instytucjami i organizatorami wydarzeń.
Budowa Centrum Sztuki Dzieci i Młodzieży ma zapewnić teatrowi stałe miejsce prowadzenia działalności. Własne zaplecze sceniczne, sale prób i pracownie stworzą warunki do planowania produkcji teatralnych, przygotowywania premier oraz rozwijania programu edukacyjnego.
W lutym 2026 roku prezydent Lublina Krzysztof Żuk podkreślał znaczenie inwestycji dla przyszłości miejskich instytucji kultury:
„Zależy nam, żeby nowa siedziba była gotowa wcześniej, tak by mieszczące się w niej instytucje, mogły w pełni przygotować swoją ofertę na obchody ESK Lublin 2029”.
Wypowiedź pochodzi z oficjalnego komunikatu Urzędu Miasta Lublin z 24 lutego 2026 roku.
W kontekście wielomilionowej inwestycji warto przyjrzeć się również obecnej działalności artystycznej Teatru im. Hansa Christiana Andersena. Instytucja kierowana przez Krzysztofa Rzączyńskiego zapowiedziała na sezon 2026/2027 – dwie premiery. Pierwszą będzie „Nikt tylko ja” na podstawie książki Sary Lundberg, której prapremierę zaplanowano na 5 grudnia 2026 roku. Drugą propozycją jest „Mefisto”, adaptacja powieści Klausa Manna w reżyserii Krzysztofa Rzączyńskiego, z premierą przewidzianą na 20 marca 2027 roku.
Warto zauważyć, że „Mefisto”, podejmujący problem odpowiedzialności artysty, oportunizmu i uwikłania sztuki w mechanizmy systemu totalitarnego, jest przedstawieniem adresowanym do młodzieży i dorosłych. Oznacza to, że spośród dwóch zapowiedzianych premier tylko jedna skierowana jest do młodszych dzieci, stanowiących podstawową grupę odbiorców tego teatru.
Na tle innych teatrów lalkowych tegoroczne plany lubelskiej instytucji wyglądają skromnie. Dla porównania warszawski Teatr Lalek Guliwer zapowiedział trzy premiery, natomiast krakowski Teatr Groteska przygotowuje co najmniej cztery nowe realizacje. Teatr Andersena ogranicza więc tegoroczną działalność premierową do dwóch przedstawień, realizując program repertuarowego minimum.
Co istotne, w oficjalnym pięcioletnim programie działania Teatru im. Hansa Christiana Andersena, stanowiącym załącznik do umowy dotyczącej kierowania instytucją, na sezon 2026/2027 przewidziano zupełnie inne realizacje, między innymi „Jasia i Małgosię, czyli świat z szafy” oraz „Przygodę w Jerozolimie” na podstawie twórczości Amosa Oza.
Skromna liczba zapowiedzianych premier rodzi pytania o możliwości produkcyjne teatru i kierunki jego dalszego rozwoju. Są one szczególnie istotne w perspektywie przeprowadzki do nowej siedziby, wyposażonej w dwie profesjonalne sceny. Warto zastanowić się, czy wraz z poprawą warunków lokalowych instytucja zamierza zwiększyć liczbę przygotowywanych przedstawień i rozszerzyć ofertę repertuarową dla poszczególnych grup wiekowych.
Przy ul. Kunickiego 35 przez dziesięciolecia działał Dom Kultury Kolejarza, jedna z instytucji związanych z powojenną historią kulturalną Lublina.
Pomysł jego utworzenia narodził się w środowisku Związku Zawodowego Kolejarzy. Budowę rozpoczęto wiosną 1949 roku, a oficjalne otwarcie nastąpiło w 1951 roku.
Dom Kultury Kolejarza organizował koncerty, przeglądy muzyczne, potańcówki, seanse filmowe i przedstawienia teatralne. Prowadzono tam zajęcia muzyczne, plastyczne i taneczne, a także naukę języków obcych. Działała również Biblioteka Kolejowa, znana między innymi z organizowania kiermaszów książek.
Z czasem budynek utracił dawną funkcję i wymagał gruntownej modernizacji. Przebudowa pozwoli przywrócić działalność kulturalną pod historycznym adresem, choć w zupełnie nowej formie architektonicznej i organizacyjnej.
Marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski, komentując przyznanie dofinansowania, zwrócił uwagę na znaczenie inwestycji dla ochrony dziedzictwa kulturalnego regionu:
„W tym przypadku jest to tchnienie nowego życia w instytucję, która przez dekady kształtowała świadomość wielu pokoleń Lublina”.
Budowa Centrum Sztuki Dzieci i Młodzieży jest jednym z przedsięwzięć infrastrukturalnych związanych z przygotowaniami Lublina do obchodów Europejskiej Stolicy Kultury 2029.
Władze miasta zakładają, że wcześniejsze zakończenie prac budowlanych umożliwi instytucjom działającym w nowym obiekcie przygotowanie programu artystycznego i edukacyjnego na rok 2029.
Szczególne znaczenie będzie miało to dla Teatru im. Hansa Christiana Andersena. Nowa siedziba, wyposażona w dwie sceny i odpowiednie zaplecze produkcyjne, stworzy możliwości przygotowywania przedstawień o różnej skali, organizowania wydarzeń dla szkół, prowadzenia warsztatów i rozwijania współpracy z artystami.
Istotnym elementem inwestycji jest również jej lokalizacja. Centrum powstaje w dzielnicy Dziesiąta, poza ścisłym centrum Lublina. Dzięki temu nowa instytucja może przyczynić się do rozwoju oferty kulturalnej w tej części miasta i zwiększenia dostępności wydarzeń artystycznych dla mieszkańców.
W perspektywie najbliższych lat kluczowe będzie dotrzymanie harmonogramu budowy oraz przygotowanie modelu funkcjonowania Centrum, w którym działalność teatru, biblioteki i pozostałych przestrzeni edukacyjnych zostanie odpowiednio skoordynowana.
Podpisanie umowy o dofinansowaniu zamyka ważny etap przygotowań finansowych do realizacji przedsięwzięcia. Przed lubelskim teatrem pozostaje jeszcze okres oczekiwania na zakończenie budowy, wyposażenie nowej siedziby i przeprowadzkę.
Jeżeli zapowiedziany harmonogram zostanie dotrzymany, Teatr im. Hansa Christiana Andersena będzie mógł rozpocząć kolejny rozdział swojej ponad siedemdziesięcioletniej działalności w warunkach odpowiadających potrzebom współczesnej instytucji teatralnej. Pozostaje pytanie, w jakim stopniu poprawa infrastruktury przełoży się na rozwój działalności artystycznej i zwiększenie liczby premier.
