Podsumowanie 2025 r. w Teatrze Zagłębia

Rok 2025 w Teatrze Zagłębia nie zamknął się w jednym tytule ani w jednej narracji o „sukcesie sezonu”.

To był czas pracy: repertuarowej, edukacyjnej, wyjazdowej, festiwalowej i organizacyjnej – z bardzo konkretnymi liczbami w tle i z perspektywą, która w Sosnowcu jest planem na najbliższe miesiące: teatr wchodzi w etap największej inwestycji w swojej historii.

Z repertuaru, ze statystyk widowni i z programów społeczno-pedagogicznych wyłania się obraz instytucji, która nie odpuszcza nawet na chwilę. Jednocześnie na horyzoncie widać remont, który na lata przestawi logistykę i codzienność tej sceny.

Premiery 2025 w Teatrze Zagłębia

W 2025 r. Teatr Zagłębia przygotował trzy premiery:

• 14 czerwca 2025 – „Ziemia obiecana”, reż. Maja Kleczewska
• 4 października 2025 – „Brzydkie kaczątko”, reż. Agnieszka Płoszajska
• 4 grudnia 2025 – „Sienkiewicz, do domu”, reż. Iwona Woźniak

Ten zestaw pokazuje, że Teatr Zagłębia buduje sezon w kilku równoległych liniach: z jednej strony tytuły mocne, głośne, nastawione na obecność w dyskusji krytycznej; z drugiej – praca nad ofertą dla dzieci i młodzieży oraz nad narzędziami, które pozwalają młodszym widzom wejść w teatr bez uproszczeń.

„Ziemia obiecana” Kleczewskiej – produkcja zauważona 

„Ziemia obiecana” w reżyserii Mai Kleczewskiej była wydarzeniem sezonu także dlatego, że teatr zagrał w niej nie tylko Reymontem, ale i miejscem oraz kontekstem. Premiera odbyła się poza budynkiem teatru – w przestrzeni dawnego banku – co od początku uruchamiało skojarzenia dotyczące kapitału, przemocy ekonomicznej i społecznej ceny modernizacji. Teatr komunikował ten wybór jako element znaczenia, nie wyłącznie jako efektowną dekorację.

Co równie istotne: „Ziemia obiecana” była prezentowana jako pokaz mistrzowski na XXXI Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi.

„Brzydkie kaczątko” i „Sienkiewicz, do domu” – teatr dla młodszych, ale bez infantylizacji

Dwie pozostałe premiery były skierowane do dzieci i młodzieży. W samym raporcie instytucji widać konsekwencję: repertuar dla młodszych odbiorców jest wzmacniany programami edukacyjnymi, warsztatami i projektami społecznymi, które budują kontekst odbioru. W 2025 r. w Teatrze Zagłębia dzieci stanowiły 45,30 proc. publiczności (19 274 widzów), dorośli 45,50 proc. (19 354), młodzież 9,20 proc. (3 920).

Repertuar i skala grania: 225 spektakli, teatr na miejscu i w trasie

Poza premierami utrzymywano w repertuarze szeroki zestaw tytułów: od klasyki („Król Edyp”, „Tartuffe”, „Tango”), przez adaptacje współczesne i lokalnie zakorzenione („Nikaj”, „Historia Sosnowca”), po propozycje familijne i szkolne („Ania z Zielonego Wzgórza”, „Nowa Księga Dżungli”, „Tajemniczy ogród”).

W 2025 r. zagrano łącznie 225 spektakli – 203 na deskach Teatru Zagłębia i 22 poza Sosnowcem (Mysłowice, Wolbrom, Chorzów, Nowa Huta).

Festiwale i nagrody dla Teatru Zagłębia

Teatr Zagłębia był w 2025 r. zapraszany na dziesięć festiwali – w wielu przypadkach jako jedyny teatr z województwa śląskiego. Zapraszały m.in. Warszawa, Gdańsk, Łódź, Poznań, Cieszyn, Sopot i Kraków.

Jeśli chodzi o nagrody i wyróżnienia (w ujęciu instytucjonalnym i sezonowym), Teatr Zagłębia podaje w oficjalnym zestawieniu m.in.:

• wyróżnienie Kreaton przyznawane przez Towarzystwo Przyjaciół Teatru Zagłębia (w sezonie 2024/2025 wskazany jest Tomasz Kocuj),
• nagrody dla najpopularniejszej aktorki i najpopularniejszego aktora Teatru Zagłębia w sezonie 2024/2025: Mirosława Żak i Aleksander Blitek,
• nominację do nagrody Złota Maska dla Mirosławy Żak,
• wyróżnienie „5 najbardziej inspirujących spektakli Małej Boskiej Komedii 2024” dla „Tajemniczego ogrodu”.

Widzialność medialna Teatru Zagłębia

W raporcie Teatru Zagłębia pojawiają się także dane dotyczące mediów (IMM): 4,8 tys. publikacji, zasięg 41,2 mln, ekwiwalent reklamowy 20,1 mln zł. W praktyce oznacza to, że teatr – mimo regionalnego zakorzenienia – nie funkcjonuje wyłącznie jako instytucja lokalna.

Działania społeczno-pedagogiczne: teatr jako narzędzie pracy z miastem i ze szkołą

W 2025 r. szczególnie wybrzmiewają:

• Laboratorium Pedagogiki Teatru – program rozwijający kompetencje edukacyjne, realizowany we współpracy z partnerami, świętujący 10-lecie.
• Klasy Partnerskie – stała współpraca teatru z czterema klasami w czterech sosnowieckich szkołach (z konkretnymi prowadzącymi i konkretnym modelem wsparcia).
• Teatralny Plan Lekcji – 37 lekcji teatralnych, prowadzonych przez aktora Michała Bałagę.
• Rodzice do Teatru! – 8 realizacji projektu, który rozwiązuje bardzo prosty problem: jak umożliwić rodzicom realne uczestnictwo w kulturze, gdy mają małe dzieci.
• Rodzinna Niedziela Kulturalna – 8 spotkań łączących spektakl familijny z warsztatem międzypokoleniowym.
• Klub Teatralny – 25 spotkań grupy międzypokoleniowej.
• Scena Dostępna – 3 spektakle w formule dostępnościowej (audiodeskrypcja, napisy, PJM).

Teatr Zagłębia idzie do remontu

Najmocniejszy punkt ciężkości w tym podsumowaniu musi paść właśnie tutaj, bo rok 2025 zamyka etap, a 2026 otwiera nowy rozdział.

Po ponad 125 latach sosnowiecka scena stoi u progu największej inwestycji w swojej historii: rozbudowy i modernizacji zabytkowej siedziby. Całkowity koszt przedsięwzięcia szacowany jest na blisko 108 mln zł. To projekt, który ma połączyć ochronę historycznego charakteru teatru z dobudowaniem nowoczesnych przestrzeni potrzebnych współczesnej produkcji artystycznej.

Co ma powstać i co ma zostać odnowione

Projekt zakłada budowę nowego skrzydła w miejscu obecnego parkingu. W planie znajduje się m.in. nowoczesna scena typu Black Box – elastyczna przestrzeń, która pozwala zmieniać układ relacji z widownią, a nawet otwierać perspektywę w stronę ogrodu teatralnego (co w polskich warunkach wciąż jest rozwiązaniem rzadkim).

Nowa część ma zostać podzielona na trzy strefy:

• strefę widza: nowa scena, kawiarnia, sale edukacyjne i przestrzenie społeczne,
• strefę techniczną: pracownie stolarskie i magazyny,
• strefę administracyjną: scalenie rozproszonych biur i zaplecza produkcyjnego.

Równolegle modernizacja zabytkowego gmachu ma objąć m.in.: odnowienie elewacji z lat 20. XX wieku, renowację historycznej sceny i widowni, wymianę instalacji, poprawę akustyki, zwiększenie efektywności energetycznej i podniesienie standardów bezpieczeństwa.

W projekt wpisano także założenia zielonego budownictwa: wykorzystanie materiałów z recyklingu, system odzysku wody deszczowej, nowoczesną wentylację oraz utrzymanie istniejącej zieleni wraz z przyległym ogrodem. W praktyce ma to oznaczać, że teatr – po rozbudowie – będzie nie tylko „większy”, ale też bardziej przyjazny w codziennym użytkowaniu, w tym jako miejsce działań edukacyjnych i społecznych.

Finansowanie: trzy filary i konkretne kwoty

Projekt „Rozbudowa Teatru Zagłębia w Sosnowcu” realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027. Wskazywane finansowanie obejmuje:

• 42,84 mln zł – dofinansowanie z Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021–2027 (rozbudowa; umowa podpisana 28 lipca 2025),
• 16,25 mln zł – środki z tego samego programu na modernizację zabytkowego budynku (procedura w toku),
• 45 mln zł – wkład własny Miasta Sosnowiec.

Łączny koszt inwestycji oszacowano na blisko 108 mln zł, a przetarg na wykonanie budowy zaplanowano na początek 2026 r.

Podsumowanie: co Teatr Zagłębia udowodnił

Rok 2025 pokazuje Teatr Zagłębia jako instytucję pracującą w kilku rytmach jednocześnie: z premierami, z odważnym repertuarem, z widownią zróżnicowaną wiekowo, z mocnym programem pedagogiki teatru, z obecnością festiwalową i z przygotowaniem do wielkiej przebudowy.

W kulturze łatwo mówić o „wielkich sezonach”. Raport z Sosnowca jest ciekawszy, bo jest konkretny: 225 spektakli, 42 548 widzów, 10 festiwali, realne wyróżnienia aktorskie, dziesiątki działań edukacyjnych i projekt inwestycyjny o wartości 108 mln zł.

Teatr Zagłębia