Krzysztof Herdzin. Jazz, teatr, partytura

Herdzin zwycięża w kategoriach aranżer, kompozytor i fortepian Zwycięstwo stanowi jedno z najbardziej wyrazistych podsumowań jego dotychczasowej drogi artystycznej. To wyróżnienie potwierdza pozycję muzyka, który od lat konsekwentnie funkcjonuje na styku różnych porządków: improwizacji, muzyki zapisanej, dużych form orkiestrowych oraz teatru.

Jazz jako fundament

Herdzin urodził się w 1970 roku i od początku kariery był silnie związany z polską sceną jazzową. Współpraca z Janem „Ptaszynem” Wróblewskim oraz Zbigniewem Namysłowskim sytuowała go w samym centrum tego środowiska, ale jednocześnie ujawniała cechę, która szybko stała się jego znakiem rozpoznawczym: zainteresowanie formą, strukturą i dramaturgią muzyczną.

Jazz pozostaje dla Herdzina punktem wyjścia – przestrzenią wolności, improwizacji i reagowania na moment – lecz nigdy nie stał się dla niego stylistycznym ograniczeniem. Już we wczesnych projektach widoczne było myślenie kategoriami większych całości, wykraczających poza klubowy format. To właśnie z tego wyrasta późniejsza obecność Herdzina w teatrze.

Muzyka symfoniczna i film

Równolegle do działalności jazzowej Herdzin intensywnie rozwijał współpracę z orkiestrami symfonicznymi. Dyrygował ponad czterdziestoma zespołami w Polsce i za granicą, w tym NOSPR-em, Sinfonią Varsovią oraz Narodową Orkiestrą Belgii. Jednym z kluczowych momentów w tej części kariery była praca nad orkiestracją muzyki Jana A.P. Kaczmarka do filmu „Marzyciel” („Finding Neverland”), nagrodzonego Oscarem w 2005 roku. Rola Herdzina polegała na przełożeniu idei kompozytorskiej na pełną, symfoniczną strukturę, która stała się integralną częścią nagrodzonego dzieła.

Istotnym etapem była również współpraca z Decca Records. Album „Suite on Polish Themes”, nagrany z Academy of St Martin in the Fields, uczynił Herdzina pierwszym polskim kompozytorem z monograficzną płytą wydaną przez tę prestiżową oficynę. Jako aranżer i producent zdobył także liczne nagrody branżowe, w tym kilkanaście Złotych i kilka Platynowych Płyt.

Teatr jako przestrzeń naturalna

Z perspektywy teatru Krzysztof Herdzin nie jest gościem ani twórcą okazjonalnym. Scena stanowi jeden z podstawowych obszarów jego pracy, a muzyka teatralna – naturalne przedłużenie zainteresowania formą i narracją. W jego myśleniu teatr nie jest dodatkiem do muzyki, lecz miejscem, w którym muzyka zyskuje pełnię sensu poprzez relację z ciałem, ruchem i słowem.

Wyrazistym przykładem tego podejścia był autorski musical „Cyrano”, wystawiony w 2015 roku w Teatrze Muzycznym w Łodzi. Herdzin odpowiadał tu zarówno za kompozycję muzyki, jak i kierownictwo muzyczne, budując całość jako spójną dramaturgicznie strukturę. Projekt ten ujawnił jego ambicję tworzenia teatru muzycznego, który nie redukuje się do rozrywki, lecz operuje melancholią, liryzmem i napięciem emocjonalnym.

Jako kierownik muzyczny i dyrygent Herdzin współpracował z najważniejszymi scenami musicalowymi w Polsce. W Teatrze Muzycznym Roma w Warszawie odpowiadał za orkiestrację i prowadzenie takich tytułów jak „Deszczowa piosenka”, „Piloci” czy „Pięciu braci Moe”. Jego dorobek obejmuje również operetkę „Księżniczka Chicago” w Mazowieckim Teatrze Muzycznym, realizacje w Teatrze STU w Krakowie („Na końcu tęczy”, „Błękitne krewetki”, „Songi STU”), a także „Sunset Boulevard” w Operze Nova w Bydgoszczy i „Żołnierza królowej Madagaskaru” w Teatrze Polskim w Warszawie.

Myślenie o musicalu i pracy dyrygenta

W wypowiedziach Herdzina dotyczących teatru muzycznego powraca temat odpowiedzialności dyrygenta. Musical – zwłaszcza o rozbudowanej partyturze – zbliża się w jego rozumieniu do opery, ponieważ muzyka wypełnia znaczną część czasu trwania spektaklu i staje się głównym nośnikiem narracji. W takiej sytuacji dyrygent musi zachować nieustanną czujność: wobec orkiestry, aktorów, rytmu scen i dynamiki dramaturgicznej.

Herdzin zwraca uwagę, że realizacja wielkich musicali wymaga nie tylko zaplecza technicznego, lecz przede wszystkim zespołu o wysokiej kulturze muzycznej. Orkiestra teatralna musi pracować z pietyzmem porównywalnym do zespołu symfonicznego, a przygotowanie muzyczne nie może być traktowane jako element drugorzędny wobec inscenizacji.

W kontekście „Cyrana” artysta podkreślał inspiracje klasykami Broadwayu, zwłaszcza Stephenem Sondheimem, oraz potrzebę tworzenia „dramatu z piosenkami”, a nie rewiowego ciągu numerów. Jego celem było wyjście poza proste kategorie gatunkowe i zaproponowanie musicalu o wyraźnym rysie melancholijnym, osadzonym w polskiej wrażliwości.

Korzenie i pedagogika

Istotnym kontekstem tej drogi pozostają doświadczenia biograficzne Herdzina. Dorastał w domu silnie związanym z operą – jego rodzice byli śpiewakami operowymi – co sprawiło, że teatr od początku funkcjonował dla niego jako naturalne środowisko. Jednocześnie artysta podkreśla znaczenie kameralnych przestrzeni scenicznych, które pozwalają na budowanie intymnej relacji z widzem. To właśnie na mniejszych scenach odnajduje warunki sprzyjające projektom jazzowym i formom bardziej skupionym.

Równolegle Herdzin od lat działa jako pedagog. Jako profesor doktor habilitowany sztuk muzycznych związany jest z Akademią Muzyczną w Bydgoszczy, gdzie kształci kolejne pokolenia muzyków. Ten wymiar pracy dopełnia jego działalność artystyczną, wpisując ją w długofalowy proces przekazywania doświadczenia i budowania ciągłości środowiska muzycznego.

Nagrody Jazz Forum 2025 można więc czytać jako potwierdzenie pozycji artysty, który nie ogranicza się do jednej estetyki ani jednego obszaru działania. Krzysztof Herdzin konsekwentnie buduje język muzyczny oparty na precyzji zapisu i wolności improwizacji.

AM w Bydgoszczy