Dziś, w piątek, 20 listopada, w szczecińskim kościele Świętych Piotra i Pawła zabrzmi „Kabir”, autorski projekt kompozytorski Tomasza Wierzbowskiego w wykonaniu Studia VoiceLAB. Koncert rozpocznie się o godz. 19.00. Wstęp jest wolny.
Co łączy średniowiecznego indyjskiego poetę z polskim noblistą i współczesnymi poszukiwaniami muzycznymi? Odpowiedź przynosi projekt „Kabir”, w którym Tomasz Wierzbowski sięga po poezję XV-wiecznego mistyka, filozofa i reformatora religijnego. Jego utwory, tłumaczone i interpretowane przez kolejne pokolenia, od stuleci zajmują ważne miejsce w indyjskiej tradycji duchowej.
Tym razem zabrzmią po polsku, w opracowaniu muzycznym wykorzystującym możliwości ludzkiego głosu i systemy strojenia odmienne od tych, do których przyzwyczaiła nas europejska muzyka.
Kabir, żyjący prawdopodobnie w XV wieku w północnych Indiach, pozostaje jedną z najbardziej fascynujących postaci tamtejszej kultury. Jego twórczość czerpała zarówno z tradycji hinduistycznej, jak i muzułmańskiej, a zawarte w niej rozważania dotyczyły natury Boga, ludzkiej egzystencji i poszukiwania prawdy. Poeta krytykował religijny formalizm, podkreślając znaczenie osobistego doświadczenia duchowego. Jego wiersze i pieśni przetrwały stulecia, zachowując żywotność także poza Indiami.
Kabir oczami Czesława Miłosza
W Polsce twórczość indyjskiego mistyka przybliżał między innymi Czesław Miłosz. Noblista dostrzegał w jego poezji doświadczenia i pytania obecne również w europejskiej tradycji filozoficznej i religijnej.
We wstępie do swoich przekładów Miłosz zauważał, że poezja Kabira „nie brzmi dla nas obco”, ponieważ „przyświadcza raczej podobieństwom niż różnicom pomiędzy Indiami i naszymi wybrzeżami Morza Śródziemnego”.
To właśnie przekłady Miłosza stały się podstawą kompozycji Tomasza Wierzbowskiego. Polski język, ze swoją charakterystyczną melodyką i rytmem, spotyka się w nich z rozwiązaniami muzycznymi nawiązującymi do tradycji Wschodu.
Autor projektu podejmuje próbę odnalezienia muzycznego odpowiednika tego, co Miłosz dostrzegał w poezji Kabira: wspólnoty ludzkich doświadczeń, niezależnej od czasu, geografii i przynależności kulturowej.
Muzyka poza europejskim systemem strojenia
Jednym z najciekawszych elementów przedsięwzięcia jest jego warstwa muzyczna. Tomasz Wierzbowski skomponował utwory trzygłosowe wykorzystujące strój naturalny oraz struktury mikrotonowe.
W europejskiej muzyce współczesnej powszechnie stosowany jest system równomiernie temperowany, w którym oktawę dzieli się na dwanaście równych półtonów.
Tymczasem wiele tradycji muzycznych świata wykorzystuje inne sposoby organizowania wysokości dźwięków, pozwalające uzyskać subtelniejsze różnice intonacyjne i odmienne współbrzmienia.
Wierzbowski korzysta z tych możliwości, łącząc mikrotonowość z europejską tradycją polifoniczną. Istotną rolę odgrywa sam głos ludzki, jego naturalne właściwości i zdolność do tworzenia wielowarstwowych struktur dźwiękowych.
Tak pomyślana muzyka wymaga od wykonawców szczególnej wrażliwości słuchowej i umiejętności precyzyjnego współbrzmienia. Każdy z głosów pozostaje częścią większej konstrukcji, której charakter zależy od wzajemnych relacji dźwiękowych.
Studio VoiceLAB i sztuka wielogłosu
Kompozycje wykona Studio VoiceLAB, zespół specjalizujący się w wielogłosowości oraz pracy z systemami strojenia innymi niż równomiernie temperowany.
Grupę prowadzą Aleksandra Kotecka i Tomasz Wierzbowski.
Podczas szczecińskiego koncertu wystąpią Aleksandra Kotecka, Tomasz Wierzbowski, Zuzanna Dobrzańska, Marta Żowejko, Monika Niedźwiedzka oraz Bartłomiej Mikuła.
Działalność zespołu koncentruje się na poszukiwaniu nowych możliwości ekspresji wokalnej, szczególnie w obszarze współbrzmień, intonacji i wielogłosowych struktur muzycznych. W przypadku „Kabira” te zainteresowania spotykają się z poezją, której duchowy i filozoficzny wymiar pozostawia szerokie pole interpretacji.
Projekt powstał w ramach Stypendium Artystycznego Prezydenta Wrocławia. Jego pierwsza publiczna prezentacja odbyła się 30 października 2026 roku.
Szczeciński koncert będzie kolejną okazją do poznania tego przedsięwzięcia. W zabytkowym wnętrzu kościoła Świętych Piotra i Pawła zabrzmi muzyka, której twórcy poszukują porozumienia ponad granicami kultur i epok. Poezja Kabira, odczytana przez Miłosza i opracowana przez Wierzbowskiego, zyska w ten sposób kolejną interpretację.
Koncert „Kabir” odbędzie się w piątek, 20 listopada 2026 roku, o godz. 19.00 w kościele pw. Świętych Piotra i Pawła przy pl. św. św. Piotra i Pawła 4/5 w Szczecinie. Wstęp wolny.
Źródło cytatu: Czesław Miłosz, „Przekłady poetyckie”, Wydawnictwo Znak, Kraków 2005, s. 363. Copyright © 2026, The Estate of Czeslaw Milosz.