Dwadzieścia lat na scenie. Agnieszka Przepiórska i jej teatr bohaterek
24 listopada Agnieszka Przepiórska będzie obchodzić dwudziestolecie pracy artystycznej.
archiwum Agnieszki Przepiórskiej
24 listopada Agnieszka Przepiórska będzie obchodzić dwudziestolecie pracy artystycznej.
archiwum Agnieszki Przepiórskiej
Aktorka, która przez lata stworzyła własny, rozpoznawalny teatr biograficzny, konsekwentnie przywraca pamięć o kobietach, których historie pozostawały na marginesie oficjalnych narracji. Barbara Sadowska, Zuzanna Ginczanka, Simona Kossak, Maria Skłodowska-Curie czy Irena K., ocalała z rzezi warszawskiej Ochoty, to bohaterki jej scenicznych opowieści. Każda z nich stała się dla Przepiórskiej okazją do rozmowy o pamięci, niezależności, przemocy i cenie osobistych wyborów.
24 listopada 2006 roku Agnieszka Przepiórska zadebiutowała na scenie Teatru Dramatycznego w Wałbrzychu rolą Olgi w „Trzech siostrach” Antoniego Czechowa w reżyserii Piotra Rowickiego. Dwadzieścia lat później ma w dorobku role teatralne, nagradzane monodramy i autorskie przedsięwzięcia, dzięki którym wypracowała własne miejsce w polskim teatrze.
Jej droga zawodowa jest interesującym przykładem artystycznej samodzielności. Przepiórska zaczęła inicjować spektakle, wybierać bohaterki, szukać dramaturgów i reżyserów, z którymi mogłaby realizować ważne dla siebie tematy. Z czasem stworzyła repertuar oparty na biografiach kobiet, których doświadczenia pozwalają przyjrzeć się zarówno przeszłości, jak i współczesności.
W jej teatrze dokument spotyka się z literaturą, a historyczne świadectwa stają się materiałem do budowania postaci scenicznych. Przepiórska interesuje się człowiekiem, którego życie często zostało sprowadzone do kilku dat, wydarzeń i utrwalonych ocen. Szuka emocji, sprzeczności i osobistych doświadczeń, które umykają oficjalnym biografiom.
Samodzielne inicjowanie projektów teatralnych wymaga konsekwencji i gotowości do podejmowania ryzyka. Trzeba znaleźć temat, przekonać do niego współpracowników, zdobyć środki na realizację i doprowadzić do spotkania z publicznością. Przepiórska od lat podejmuje się tej pracy, łącząc obowiązki aktorki z działalnością inicjatorki i współtwórczyni przedstawień.
Ważną rolę w jej artystycznej drodze odgrywa współpraca z dramaturgiem Piotrem Rowickim, autorem tekstów kilku jej spektakli. Powstające w ten sposób przedstawienia mają własną dramaturgię, opartą na interpretacji dokumentów, świadectw i biografii.
Wśród bohaterek Przepiórskiej znalazły się kobiety żyjące w różnych epokach i okolicznościach historycznych. Poetka Zuzanna Ginczanka, przyrodniczka Simona Kossak, działaczka opozycyjna i poetka Barbara Sadowska czy Maria Skłodowska-Curie reprezentują odmienne doświadczenia, ale w każdej z tych historii aktorka odnajduje temat, który pozostaje aktualny.
Interesuje ją również to, jak historia zapamiętuje kobiety i jak wiele z ich doświadczeń znika z publicznej opowieści. Jej spektakle pozwalają zobaczyć bohaterki w sytuacjach osobistych, w relacjach z bliskimi, wobec społecznych oczekiwań i wydarzeń, na które często miały ograniczony wpływ.
Jednym z najważniejszych przedstawień w dorobku Przepiórskiej są „Ocalone” w reżyserii Mai Kleczewskiej, z tekstem Piotra Rowickiego. Spektakl powstał z potrzeby opowiedzenia o kobietach, które podczas pacyfikacji warszawskiej Ochoty w sierpniu 1944 roku doświadczyły przemocy seksualnej ze strony oprawców.
Przez dziesięciolecia ich historie pozostawały w cieniu opowieści o Powstaniu Warszawskim. Wojenne doświadczenia kobiet, zwłaszcza te związane z gwałtami i przemocą seksualną, rzadko znajdowały miejsce w oficjalnych obchodach i historycznych narracjach.
Przepiórska przywołuje postać Ireny K., która jako dwunastoletnia dziewczynka przeżyła wydarzenia na Zieleniaku, miejscu kaźni mieszkańców Ochoty. Jej historia staje się świadectwem doświadczenia, którego konsekwencje pozostają z człowiekiem przez całe życie.
„Ocalone” podejmują temat pamięci o przemocy wojennej i milczenia, które przez lata otaczało jej ofiary. Przedstawienie stawia również pytania o sposób opowiadania historii i odpowiedzialność wobec tych, którzy przez dziesięciolecia pozostawali niewysłuchani.
To jeden z tych spektakli, w których zainteresowanie Przepiórskiej kobiecymi biografiami łączy się z potrzebą przywracania pamięci o wydarzeniach trudnych do opisania i przedstawienia.
W przedstawieniu „Maria Skłodowska-Curie. Doświadczenie”, wyreżyserowanym przez Justynę Łagowską na podstawie tekstu Piotra Rowickiego, Przepiórska przygląda się jednej z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii nauki.
Skłodowska-Curie funkcjonuje w zbiorowej świadomości przede wszystkim jako dwukrotna laureatka Nagrody Nobla, odkrywczyni polonu i radu, uczona, która dokonała przełomu w badaniach nad promieniotwórczością. Jej biografia zawiera jednak znacznie więcej niż historię naukowych osiągnięć.
Przepiórską interesuje kobieta, która musiała walczyć o możliwość kształcenia, samodzielność i uznanie w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Ważne są również jej życie osobiste, relacje, ambicje i doświadczenie straty.
Przedstawienie pozwala przyjrzeć się Skłodowskiej-Curie z perspektywy jej własnych wyborów i okoliczności, w których przyszło jej żyć. W tej biografii pojawiają się pytania o cenę niezależności, społeczne oczekiwania wobec kobiet i prawo do realizowania własnych ambicji.
Spektakl powstał w Teatrze Starym w Lublinie, w koprodukcji z Domem Spotkań z Historią.
Wśród postaci, którym Agnieszka Przepiórska poświęciła swoje przedstawienia, ważne miejsce zajmują Barbara Sadowska, Zuzanna Ginczanka i Simona Kossak.
Każda z nich żyła w innych okolicznościach i mierzyła się z odmiennymi doświadczeniami. Łączy je niezależność, wyrazista osobowość i biografia, w której sprawy osobiste splatają się z historią.
Barbara Sadowska, poetka i działaczka opozycyjna, była matką Grzegorza Przemyka, śmiertelnie pobitego przez milicjantów w 1983 roku. Jej życie zostało naznaczone tragedią syna i walką o prawdę o jego śmierci. W opowieści Przepiórskiej ważna pozostaje również sama Sadowska, jej twórczość, przekonania i doświadczenia.
Zuzanna Ginczanka, poetka o niezwykłej wrażliwości językowej, zamordowana podczas Zagłady, jest bohaterką, której życie i twórczość przez wiele lat pozostawały niedostatecznie obecne w polskiej pamięci literackiej. Jej historia pozwala mówić o wykluczeniu, tożsamości, antysemityzmie i przemocy, która przerwała życie młodej artystki.
Simona Kossak, przyrodniczka związana z Puszczą Białowieską, reprezentuje jeszcze inny rodzaj niezależności. Wybrała życie blisko natury, poświęcając się badaniom i ochronie zwierząt. Jej biografia pokazuje kobietę, która konsekwentnie realizowała własną wizję życia, często wbrew oczekiwaniom otoczenia.
Przepiórska wybiera bohaterki o silnych osobowościach, ale pozostawia w ich portretach miejsce na słabość, niepewność i wewnętrzne sprzeczności. Dzięki temu ich historie zachowują ludzki wymiar.
Spektakle Agnieszki Przepiórskiej trafiają również do zagranicznej publiczności. W listopadzie aktorka prezentowała swoje przedstawienia w madryckim Teatro de la Abadía, przybliżając hiszpańskim widzom historie Barbary Sadowskiej i Zuzanny Ginczanki.
Obie biografie są mocno osadzone w polskiej historii XX wieku. Opowieść o matce Grzegorza Przemyka przywołuje rzeczywistość represji politycznych w PRL, a historia Ginczanki prowadzi do doświadczenia Zagłady i prześladowań ze względu na żydowskie pochodzenie.
Prezentowanie tych spektakli poza Polską pozwala spojrzeć na ich bohaterki z szerszej perspektywy. Doświadczenia przemocy, utraty bliskich, wykluczenia czy walki o godność pozostają zrozumiałe niezależnie od narodowego i historycznego kontekstu.
Zagraniczne prezentacje są również potwierdzeniem, że wypracowana przez Przepiórską formuła teatru biograficznego może funkcjonować w różnych przestrzeniach kulturowych.
Jubileusz Agnieszki Przepiórskiej skłania do przyjrzenia się także sytuacji aktorek w polskim teatrze. Szczególnie tych, które po latach pracy zawodowej chcą nadal rozwijać swój repertuar i podejmować nowe wyzwania.
Przepiórska znalazła własny sposób na budowanie artystycznej niezależności. Jej działalność pokazuje, jak wiele możliwości otwiera się przed aktorką, która sama inicjuje projekty i ma wpływ na wybór tematów, współpracowników oraz kształt powstających przedstawień.
W ciągu dwudziestu lat stworzyła repertuar, którego rozpoznawalną cechą stało się zainteresowanie kobiecymi biografiami. Współpracowała z reżyserami i dramaturgami reprezentującymi różne języki teatralne, zdobywała nagrody, prezentowała spektakle w Polsce i za granicą.
Jej artystyczna droga pozostaje otwarta. Nadal poszukuje nowych tematów i możliwości rozwoju, także poza sceną teatralną.
Dwadzieścia lat temu zaczynała od roli Olgi w Czechowowskich „Trzech siostrach”. Dziś sama współdecyduje o tym, jakie historie trafiają na scenę i kto otrzymuje w nich głos. Właśnie ta konsekwencja w budowaniu własnego repertuaru wydaje się jednym z najważniejszych osiągnięć jej dotychczasowej pracy.
27 listopada 2026
„Maria Skłodowska-Curie. Doświadczenie”
Prom Kultury, Warszawa
28–29 listopada 2026
„Ocalone”
Teatr Powszechny, Warszawa
12, 13 i 15 grudnia 2026
„Maria Skłodowska-Curie. Doświadczenie”
Teatr Powszechny, Warszawa
„Maria Skłodowska-Curie. Doświadczenie”
Reżyseria: Justyna Łagowska
Tekst: Piotr Rowicki
Produkcja: Teatr Stary w Lublinie
Koprodukcja: Dom Spotkań z Historią
„Ocalone”
Reżyseria: Maja Kleczewska
Tekst: Piotr Rowicki
Produkcja: Dom Spotkań z Historią
„»Ostatnie kuszenie Chrystusa. Ewangelia Wątpliwości« to jeden z najbardziej wstrząsających, ale i najtrudniejszych, spektakli, jakie zostały w ostatnich latach na tej scenie, nie mającej litości dla widzów, zaprezentowane…”
Używamy plików cookie, aby poprawić jakość przeglądania, wyświetlać reklamy lub treści dostosowane do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz analizować ruch na stronie. Polityka Prywatności
Niezbędne pliki cookie przyczyniają się do użyteczności strony.
Umożliwiają stronie zapamiętanie informacji zmieniających wygląd.
Pomagają zrozumieć, jak użytkownicy zachowują się na stronie.
Stosowane w celu śledzenia użytkowników i wyświetlania reklam.