Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 3 listopada opublikowało listę 96 osób odznaczonych za osiągnięcia artystyczne i działalność na rzecz polskiej kultury.
fot. profil społecznościowy Cezarego Żaka
Cezary Żak, jeden z najbardziej lubianych i rozpoznawalnych polskich aktorów, został uhonorowany Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Wśród wyróżnionych znaleźli się również popularni muzycy, między innymi Jan Borysewicz, Janusz Panasewicz, Zbigniew Hołdys, Kasia Kowalska, Anita Lipnicka, Izabela Trojanowska oraz raper Quebonafide.
Cezary Żak odebrał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 21 października podczas uroczystości w warszawskim Och-Teatrze, z którym od lat związany jest zawodowo. Odznaczenie wręczono mu po przedstawieniu „Ciemny grylaż”, a laudację na cześć aktora wygłosiła Krystyna Janda. Wydarzenie miało szczególny charakter również ze względu na przypadający w tym roku jubileusz 40-lecia pracy artystycznej Żaka.
Aktor podzielił się emocjami związanymi z wyróżnieniem w mediach społecznościowych. „Wczoraj wzruszający wieczór bo z rąk Ministry Kultury otrzymałem Złoty Medal «Zasłużony Kulturze Gloria Artis». Jestem zaszczycony i pełen wdzięczności. Uroczystość odbyła się w moim ukochanym Och-Teatrze” – napisał. W dalszej części wpisu podziękował Krystynie Jandzie za wygłoszoną laudację i wieloletnią współpracę, kolegom aktorom za wyrozumiałość i szacunek, rodzinie za miłość i wsparcie, a publiczności za obecność. „Wieczór pełen emocji” – zakończył.
Cezary Żak urodził się 22 sierpnia 1961 roku w Brzegu Dolnym. Jest absolwentem Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej we Wrocławiu, którą ukończył w 1985 roku. Na profesjonalnej scenie zadebiutował 15 marca 1986 roku rolą Działacza Społecznego w „Pannie Tutli Putli” Stanisława Ignacego Witkiewicza we Wrocławskim Teatrze Współczesnym. Z tą sceną związany był w pierwszych latach kariery, występując między innymi w przedstawieniach opartych na twórczości Witolda Gombrowicza, Sławomira Mrożka i Witkacego.
W latach 1995–1996 należał do zespołu Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze, a następnie przez blisko dekadę, od 1997 do 2006 roku, był aktorem warszawskiego Teatru Powszechnego. W kolejnych latach współpracował z wieloma scenami, między innymi z Teatrem Polonia, Och-Teatrem i Teatrem Capitol. W jego dorobku znajdują się zarówno role dramatyczne, jak i komediowe. Szczególnie ceniona jest jego umiejętność budowania postaci charakterystycznych, oparta na wyczuciu sytuacji scenicznej, rytmu dialogu i komizmu.
Ogromną popularność przyniosła mu telewizja. W serialu „Miodowe lata” stworzył postać Karola Krawczyka, motorniczego tramwaju, którego codzienne perypetie i nieustanne pomysły na poprawę losu stały się źródłem komediowych sytuacji. Wspólnie z Arturem Barcisiem, wcielającym się w Tadeusza Norka, stworzył jeden z najbardziej rozpoznawalnych duetów w historii polskich seriali komediowych.
Jeszcze większym wyzwaniem aktorskim okazało się „Ranczo”, w którym Żak zagrał dwie główne postacie: wójta Pawła Kozioła oraz jego brata bliźniaka, księdza Piotra Kozioła. Przez dziesięć sezonów serialu budował dwa odmienne charaktery, różniące się sposobem mówienia, zachowaniem, temperamentem i stosunkiem do otaczającej rzeczywistości. Obie role przyniosły mu ogromną sympatię widzów i ugruntowały pozycję jednego z najpopularniejszych polskich aktorów telewizyjnych.
Żak występował również w licznych produkcjach filmowych, między innymi w „Pułkowniku Kwiatkowskim” Kazimierza Kutza, „Cwale” Krzysztofa Zanussiego, „Kilerze” Juliusza Machulskiego, „Dniu świra” Marka Koterskiego, „Zemście” Andrzeja Wajdy oraz „Wszyscy jesteśmy Chrystusami”. Jego dorobek obejmuje także dubbing i działalność kabaretową. Przez cztery lata występował z Tadeuszem Drozdą w programie „Drozda Show”.
Od 2012 roku zajmuje się również reżyserią teatralną. Zadebiutował przedstawieniem „Trzeba zabić starszą panią” w Och-Teatrze, a następnie wyreżyserował między innymi „Złodzieja”, „Truciciela”, „Serca na odwyku”, „Kolację dla głupca”, „Dziewczynę z pociągu”, „Przesyłkę z zaświatów” i „Pułapkę”. W pracy reżyserskiej chętnie sięga po komedie i sztuki kryminalne, wykorzystując doświadczenie zdobyte podczas wieloletniej pracy na scenie.
Złoty Medal Gloria Artis jest uhonorowaniem czterech dekad działalności artystycznej aktora, który z powodzeniem łączy teatr repertuarowy, kino, telewizję i reżyserię, pozostając jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego aktorstwa.
W gronie odznaczonych Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” znaleźli się również muzycy, których twórczość od kilku dekad należy do kanonu polskiej muzyki rozrywkowej. Wyróżnienie otrzymali Jan Borysewicz i Janusz Panasewicz, współtwórcy sukcesu zespołu Lady Pank, obchodzącego w 2026 roku jubileusz 45-lecia działalności. Borysewicz, gitarzysta i kompozytor, jest autorem muzyki do największych przebojów grupy, takich jak „Mniej niż zero”, „Kryzysowa narzeczona” czy „Zamki na piasku”. Panasewicz od ponad czterdziestu lat pozostaje wokalistą zespołu, którego piosenki na trwałe wpisały się w historię polskiego rocka.
Złoty Medal otrzymał także Zbigniew Hołdys, współzałożyciel i wieloletni lider Perfectu, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów. To dzięki jego twórczości powstały takie utwory jak „Autobiografia”, „Nie płacz Ewka”, „Chcemy być sobą” czy „Niewiele ci mogę dać”. Hołdys przez lata współpracował z wieloma polskimi artystami, a obecnie realizuje również nowe projekty muzyczne.
Wśród laureatów Złotego Medalu znaleźli się ponadto historyk filmu i krytyk prof. Tadeusz Szczepański oraz montażysta filmowy prof. Jarosław Kamiński, współtwórca między innymi „Idy” i „Zimnej wojny” Pawła Pawlikowskiego.
Równie liczne grono popularnych muzyków znalazło się wśród laureatów Srebrnego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Odznaczenie otrzymała Kasia Kowalska, jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich wokalistek, obecna na scenie od początku lat dziewięćdziesiątych. Artystka ma w dorobku kilkanaście albumów oraz liczne przeboje, które przez lata cieszyły się ogromną popularnością.
Srebrnym Medalem wyróżniono także Anitę Lipnicką, która rozpoczynała karierę jako wokalistka Varius Manx, a następnie z powodzeniem rozwijała działalność solową. Jej debiutancki album „Wszystko się może zdarzyć”, wydany w 1996 roku, zapoczątkował kolejny etap kariery artystki, która do dziś pozostaje jedną z ważnych postaci polskiej muzyki popularnej.
Wśród odznaczonych znalazła się również Izabela Trojanowska, piosenkarka i aktorka, której największą popularność przyniosły utwory „Wszystko, czego dziś chcę” oraz „Tyle samo prawd ile kłamstw”. Widzowie telewizyjni znają ją także z wieloletniej roli Moniki Ross w serialu „Klan”.
Srebrne Medale otrzymali ponadto gitarzysta i kompozytor Jacek Królik, współpracujący między innymi z Grzegorzem Turnauem, Krzysztofem Cugowskim i Justyną Steczkowską, oraz saksofonista jazzowy Adam Wendt, od lat związany z zespołem Walk Away.
Wśród laureatów Brązowego Medalu Gloria Artis znalazł się również Kuba Grabowski, znany jako Quebonafide, jeden z najpopularniejszych polskich raperów ostatnich kilkunastu lat. Artysta, który rozpoczął karierę w 2008 roku, zdobył ogromną popularność dzięki albumom „Ezoteryka”, „Egzotyka” i „Romantic Psycho”. Wspólnie z Taco Hemingwayem stworzył duet Taconafide, który w 2018 roku wydał album „Soma 0,5 mg”. Płyta okazała się jednym z największych sukcesów komercyjnych polskiego hip-hopu.
Brązowymi Medalami uhonorowano także czterech muzyków zespołu Myslovitz: Jacka Kuderskiego, Wojciecha Kuderskiego, Przemysława Myszora oraz Wojciecha Powagę-Grabowskiego. Grupa, która zdobyła popularność w latach dziewięćdziesiątych, należy do najważniejszych przedstawicieli polskiego rocka alternatywnego. Jej utwory, między innymi „Długość dźwięku samotności”, „Chciałbym umrzeć z miłości” i „Kraków”, od lat pozostają obecne w polskiej muzyce popularnej.
Wyróżnieni zostali również Maciej Balcar, przez ponad dwie dekady wokalista zespołu Dżem, gitarzysta i kompozytor Alek Mrożek oraz perkusista Artur Malik, współpracujący w przeszłości między innymi z Lombardem i Urszulą.
Brązowy Medal otrzymał także zespół Sztywny Pal Azji, obchodzący w 2026 roku jubileusz 40-lecia działalności artystycznej. Grupa powstała w 1986 roku w Chrzanowie, a jej debiutancki album „Europa i Azja” przyniósł przeboje, które do dziś pozostają rozpoznawalne, w tym „Wieża radości, wieża samotności”, „Spotkanie z…” i „Nieprzemakalni”.
Październikowe odznaczenia objęły łącznie 96 osób oraz cztery instytucje i zespoły. Obok muzyków, aktorów i twórców filmowych wyróżniono także przedstawicieli środowisk akademickich, artystów sztuk wizualnych, konserwatorów zabytków i animatorów kultury. Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest odznaczeniem resortowym przyznawanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia w twórczości artystycznej, działalności kulturalnej oraz ochronie dziedzictwa narodowego. Przyznawany jest w trzech stopniach: złotym, srebrnym i brązowym.
