Miejski Teatr Miniatura w Gdańsku rozpoczyna sezon 2026/2027 pod hasłem „Poza schematem”.
infografika: Teatr Miniatura w Gdańsku
Trzy premiery, cztery czytania udramatyzowane przygotowywane przez młodych twórców, kolejna odsłona współpracy z Europejskim Centrum Solidarności, projekty studenckie i uczniowskie oraz rozbudowany program edukacyjny. Miejski Teatr Miniatura w Gdańsku rozpoczyna sezon 2026/2027 pod hasłem „Poza schematem”. To zarazem pierwszy sezon kierowanej przez Celinę Zboromirską-Bieńczak instytucji.
1 września 2026 roku stanowisko dyrektorki Miejskiego Teatru Miniatura objęła Celina Zboromirska-Bieńczak. Dla teatru nie jest osobą nową. Z Miniaturą związana jest od 2020 roku jako zastępczyni dyrektora, wcześniej pracowała także w innych gdańskich instytucjach kultury. Jest absolwentką teatrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz studiów z zakresu zarządzania kulturą. Na stanowisko została powołana przez prezydent Gdańska Aleksandrę Dulkiewicz na cztery sezony artystyczne, do 31 sierpnia 2030 roku.
Pierwszy program przygotowany pod jej kierownictwem został opatrzony hasłem „Poza schematem”. Miniatura zapowiada większą obecność młodych artystów rozpoczynających zawodową drogę, eksperymentowanie z formą teatru dla dzieci i młodzieży oraz dalsze rozwijanie projektów, w których młodzi widzowie nie pozostają wyłącznie odbiorcami gotowych przedstawień.
W sezonie zaplanowano trzy premiery oraz cztery premierowe czytania udramatyzowane.
Pierwszą premierą będą „Bajki z królestwa Lailonii dla dużych i małych” inspirowane zbiorem filozoficznych przypowieści Leszka Kołakowskiego. Spektakl wyreżyseruje Karol Bijata. Premierę zaplanowano na 28 listopada.
Literacka Lailonia jest fantastyczną krainą, ale rządzą nią mechanizmy dobrze znane ze świata dorosłych. W historiach Kołakowskiego pojawiają się absurd, paradoks i humor, a za nimi pytania dotyczące władzy, prawdy, wolności, ludzkich zachowań i relacji z innymi.
Mieszkańcy Lailonii potrafią zachowywać się osobliwie: człowiek zmienia się w psa, mędrzec wypowiada rzeczy, których nikt nie potrafi zrozumieć, a władca chciałby słyszeć prawdę, o ile jest to prawda dla niego wygodna.
Miniatura zapowiada spektakl adresowany zarówno do młodszych, jak i starszych widzów. To zresztą dobrze pasuje do samej konstrukcji prozy Kołakowskiego, w której pozornie prosta historia może być czytana zupełnie inaczej przez dziecko, nastolatka i dorosłego.
Druga premiera sezonu odbędzie się 29 maja. Miniatura sięgnie po „Ronję, córkę zbójnika” Astrid Lindgren. Reżyserii podejmie się Agnieszka Płoszajska, która wcześniej przygotowała w gdańskim teatrze „Akademię Pana Kleksa” oraz „Bajkę o księciu Pipo, koniu Pipo i księżniczce Popi”.
„Ronja” powstanie jako musical.
W przedstawieniu obok zawodowych aktorów Miniatury wystąpią dzieci, które przez sezon będą przygotowywać się do premiery podczas zajęć grupy projektowej. To jeden z ciekawszych elementów programu: młodzi uczestnicy działań edukacyjnych teatru mają ostatecznie znaleźć się na Dużej Scenie razem z profesjonalnym zespołem.
Powieść Astrid Lindgren opowiada o dorastaniu, przyjaźni i sprzeciwie wobec konfliktów odziedziczonych po dorosłych. Ronja, córka herszta zbójników Mattisa, zaprzyjaźnia się z Birkiem należącym do konkurencyjnej zbójeckiej rodziny. Musi zdecydować, czy reguły i podziały ustanowione przez starszych mają wyznaczać również jej własne życie.
W kontekście hasła całego sezonu trudno o bardziej czytelną bohaterkę: Ronja rzeczywiście wychodzi poza zasady świata, który dostała w spadku.
Trzecia premiera będzie zakończeniem cyklu przygotowywanego wspólnie z Europejskim Centrum Solidarności. Miniatura buduje go wokół trzech wartości związanych z historią Gdańska: solidarności, równości i wolności.
Pierwszą częścią była „Bibuła w tapczanie” według książki Michała Rusinka, poświęcona solidarności. Kolejną – „Dżinsy na parapecie. O równości dla dzieci” na podstawie książki Sylwii Chutnik.
Teraz powstanie trzecia odsłona, dotycząca wolności.
Książkę napisze Magdalena Parys, a przedstawienie wyreżyseruje Michał Derlatka. Premiera planowana jest na 29 sierpnia 2027 roku.
Projekt ma ponownie sięgnąć do historii Gdańska, ale opowiadać ją językiem przeznaczonym dla młodej publiczności. W poprzednich częściach wielka historia oglądana była przez doświadczenia codzienności, życie rodzinne i przedmioty, które dla kolejnych pokoleń miały bardzo konkretne znaczenie.
W „Bibule w tapczanie” opowieść dotyczyła solidarności i działalności opozycyjnej w PRL-u. Spektakl Michała Derlatki zdobył Grand Prix 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.
„Dżinsy na parapecie”, pokazane w sierpniu w Europejskim Centrum Solidarności, przenosiły publiczność do Polski końca lat osiemdziesiątych i początku ustrojowych przemian. Historia polityczna pojawiała się tam obok kolejek, zachodnich przedmiotów, dziecięcych marzeń i doświadczenia nierówności.
Ostatnia część zamknie więc trzyletnią rozmowę z młodą publicznością o pojęciach, które w Gdańsku mają również bardzo konkretny kontekst historyczny.
Jedną z ważniejszych nowości będzie cykl czterech czytań udramatyzowanych przygotowywanych przez młodych twórców teatru lalek.
Miniatura chce zapraszać przede wszystkim studentów ostatnich lat szkół teatralnych oraz reżyserów rozpoczynających zawodową pracę. Pierwszą osobą zaproszoną do cyklu została Paulina Staniaszek. W swoim projekcie zamierza wykorzystać maski teatralne i elementy pantomimy.
– Chcemy wpuścić młodych twórców do teatru, dać im przestrzeń, ale też możliwość uczenia się od bardziej doświadczonych artystów. To ma być spotkanie, z którego korzystają obie strony: twórcy i teatr, który dzięki nim może spojrzeć na swoją pracę z nowej perspektywy – zapowiada Celina Zboromirska-Bieńczak.
To istotny element całego programu. Teatr instytucjonalny daje debiutantom dostęp do zawodowego zespołu, zaplecza technicznego i organizacyjnego, a jednocześnie nie wymaga od nich od razu przygotowania pełnoskalowej premiery. Czytanie może stać się pierwszą próbą pracy w profesjonalnej instytucji.
Sezon rozpoczęła piąta edycja programu „Sztuka się Robi – inkubator teatralny”. Projekt skierowany jest do artystów pracujących nad nowymi propozycjami teatralnymi dla dzieci od 3 do 6 lat.
Rezydencje odbywały się od 13 do 20 września. Uczestnicy rozwijali koncepcje spektakli w kontakcie z najmłodszymi widzami i pod opieką mentorów, a 19 i 20 września efekty pracy zostały pokazane publiczności. Teatr prezentował wówczas m.in. projekty „Tu baśnie tańczę”, „PrzedszkoLOVE”, „Dinożarty”, „Niesporczaki”, „Rock znaczy skała” i „Krótki poradnik hodowcy słonecznych zajączków”.
Program służy poszukiwaniu nowych tematów i form teatru dla najmłodszych, uwzględniających współczesne myślenie o dzieciństwie, edukacji i dostępności. Partnerem merytorycznym przedsięwzięcia pozostaje Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu.
Istotna jest tu sama metoda pracy. Twórcy rozwijają projekty w bezpośrednim kontakcie z dziećmi z partnerskich przedszkoli, a finałowe szkice oglądają także osoby zawodowo zajmujące się teatrem dla dzieci i młodzieży.
W listopadzie odbędzie się czwarta edycja Przeglądu Studenckich Teatralnych Realizacji Offowych PSTRO.
Miniatura otwiera w ten sposób scenę dla teatrów studenckich. Przegląd ma służyć nie tylko prezentacji spektakli, lecz także spotkaniom młodych twórców z ludźmi pracującymi zawodowo w teatrze.
W marcu po raz czwarty wrócą natomiast „Szkolne Sceny – Przegląd Twórczości Uczniowskiej”. Na scenie Miniatury prezentowane będą przedstawienia przygotowane przez uczniów gdańskich szkół średnich.
Obydwa przedsięwzięcia dobrze pokazują, jak szeroko Miniatura definiuje obecnie działalność teatru dla młodej publiczności. Młodzież pojawia się nie tylko na widowni. Dostaje również scenę, możliwość prezentacji własnej twórczości i kontaktu z zawodowym środowiskiem.
Równolegle kontynuowana jest Akademia Miniatury, czyli całoroczny program zajęć teatralnych.
Teatr prowadzi grupy dla dzieci z klas I–III, IV–VI i VII–VIII szkoły podstawowej oraz młodzieży ze szkół ponadpodstawowych. Działa również grupa muzyczna, a w nowym sezonie zaplanowano grupę scenograficzną prowadzoną przez rzemieślników i artystów pracowni plastycznej Miniatury.
Osobną częścią Akademii jest grupa projektowa związana z przygotowaniami do „Ronji, córki zbójnika”. Tutaj zajęcia przez cały sezon mają zakończyć się wejściem młodych uczestników do profesjonalnej produkcji teatralnej.
Działalność edukacyjną prowadzi również Pracownia Teatralnych Inspiracji, skupiająca projekty z zakresu pedagogiki teatru i edukacji kulturowej. Jej adresatami są dzieci, młodzież, rodziny, grupy szkolne, nauczyciele, edukatorzy i animatorzy kultury.
Warsztaty i wydarzenia rodzinne mają w tym sezonie rozwijać również główne hasło programu – #pozaschematem.
Nowy sezon Miniatury rozpoczął się również poza budynkiem przy alei Grunwaldzkiej.
20 września na wystawie stałej Muzeum II Wojny Światowej odbyła się prapremiera „Lotu Maksymiliana” Andrieja Ivanova. Przedstawienie przygotowane wspólnie z muzeum adresowane jest do widzów od 10. roku życia i podejmuje temat dorastania w rzeczywistości wojennej.
Takie projekty są kolejnym elementem programu rozwijanego przez teatr: spektakl nie zawsze musi powstawać w tradycyjnej przestrzeni scenicznej, a współpraca z innymi instytucjami pozwala korzystać z miejsc, które same stają się częścią opowiadanej historii.
Pierwszy sezon nowej dyrekcji rozpoczyna się jednocześnie w momencie ważnym dla przyszłości samego budynku teatru.
W 2026 roku rozpoczął się kolejny etap przygotowań do modernizacji siedziby Miniatury. Inwestycja wymaga opracowania wielobranżowej dokumentacji projektowej i kosztorysowej, uzgodnień oraz uzyskania pozwolenia na budowę.
Skala planowanych zmian będzie miała znaczenie również dla programu teatru, szczególnie instytucji pracującej intensywnie z dziećmi, grupami szkolnymi i rodzinami. W kolejnych latach Miniatura będzie więc musiała równocześnie prowadzić działalność repertuarową i przygotowywać się do zmian infrastrukturalnych.
Program sezonu 2026/2027 nie oznacza zerwania z działalnością Miniatury z poprzednich lat. Trudno byłoby zresztą mówić o takim zerwaniu, skoro Celina Zboromirska-Bieńczak od 2020 roku należała do kierownictwa teatru.
Obok trzech dużych premier pojawiają się cztery projekty powierzane twórcom rozpoczynającym zawodową drogę. Dzieci pracujące przez rok w grupie projektowej mają wejść do obsady „Ronji”. Studenci dostają PSTRO, uczniowie własny przegląd, a artyści przygotowujący teatr dla najmłodszych możliwość rozwijania pomysłów podczas inkubatora.
Także trzy premiery układają się w ciekawy zestaw. Kołakowski pozwala rozmawiać o prawdzie, władzy i ludzkich zachowaniach. Lindgren – o dorastaniu, niezależności i odrzucaniu konfliktów odziedziczonych po dorosłych. Trzecia część gdańskiego tryptyku zamknie opowieść o solidarności, równości i wolności.
Hasło „Poza schematem” nie dotyczy więc wyłącznie estetycznych poszukiwań. Miniatura chce sprawdzać również inne sposoby funkcjonowania instytucji: otwierać ją dla debiutantów, oddawać scenę młodym ludziom, pracować poza własnym budynkiem i pozwalać dzieciom uczestniczyć w powstawaniu przedstawień.
