Fundacja Rodziny Staraków przygotowała wielką wystawę poświęconą twórcy Cricot 2.
mat. plakat Fundacji Rodziny Staraków (media społecznościowe)
Twórczość Tadeusza Kantora została zaprezentowana w Wenecji w ramach jednego z najważniejszych wydarzeń światowej sztuki współczesnej. Fundacja Rodziny Staraków przygotowała wystawę „Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema”, która została zaprezentowana jako oficjalne wydarzenie towarzyszące 61. Międzynarodowej Wystawie Sztuki – La Biennale di Venezia.
Ekspozycja jest już dostępna od 9 maja do 22 listopada 2026 roku w prestiżowych przestrzeniach Procuratie Vecchie przy placu św. Marka w Wenecji. Fundatorami projektu są Anna Woźniak-Starak i Jerzy Starak, organizatorem pozostaje Fundacja Rodziny Staraków, a kuratorką wystawy została Ania Muszyńska.
To kolejna duża prezentacja polskiej sztuki organizowana przez Fundację Rodziny Staraków podczas Biennale Arte. W poprzednich latach fundacja prezentowała w Wenecji twórczość m.in. Ryszarda Winiarskiego, Ewy Kuryluk i Andrzeja Wróblewskiego.
W centrum nowej ekspozycji znalazł się dorobek Tadeusza Kantora – jednej z najważniejszych postaci polskiego i światowego teatru XX wieku, twórcy Cricot 2, reżysera, scenografa, malarza i autora idei Teatru Śmierci. Wystawa opowiada jednak o jego twórczości szerzej niż tylko przez pryzmat teatru. Organizatorzy zaprezentawali najważniejsze etapy jego działalności artystycznej – od malarstwa informel i ambalaży po eksperymenty teatralne, happeningi oraz działania performatywne.
Jak podkreślają twórcy wystawy, nie sposób opowiadać o historii Cricotu i rozwoju artystycznym Kantora bez przywołania postaci Marii Jaremy – wybitnej malarki, rzeźbiarki i współtwórczyni przedwojennego środowiska awangardy. To właśnie jej poświęcona jest znacząca część ekspozycji.
Maria Jarema była współzałożycielką pierwszego teatru Cricot i jedną z najważniejszych artystycznych partnerek Kantora. Organizatorzy przypominają, że pozostawała „jedyną osobą, której zdaniu Kantor w pełni ufał”, a ich relacja stała się fundamentem formowania się Cricotu 2. Na wystawie pokazane są między innymi jej monotypie oraz projekty kostiumów do wczesnych spektakli Kantora – „Mątwy” i „Cyrku”.
Ekspozycja objęła dzieła pochodzące przede wszystkim z prywatnej kolekcji Anny i Jerzego Staraków, ale także ze zbiorów Cricoteki – Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora oraz Muzeum Sztuki w Łodzi.
Wśród prezentowanych prac znalazły się kompozycje informel z przełomu lat 50. i 60., ambalaże z lat 1964–1978 oraz późne cykle malarskie „Dalej już nic” i „Cholernie spadam”. Organizatorzy zapowiedzieli również pokaz oryginalnych obiektów teatralnych oraz rekwizytów ze spektakli Cricot 2. Szczególne miejsce zajmuje projekcja „Umarłej klasy” – jednego z najważniejszych spektakli w historii polskiego teatru XX wieku – zestawiona z autentycznymi manekinami uczniów wykorzystywanymi w przedstawieniu.
Wystawa przypomniała również, że Kantor był jednym z pierwszych polskich artystów działających w sposób całkowicie interdyscyplinarny. Jak podkreślają organizatorzy, to właśnie on jako pierwszy w Polsce tworzył abstrakcję ekspresyjną w duchu informelu, eksperymentował z asamblażem, happeningiem i performansem oraz wprowadzał do polskiej sztuki najważniejsze idee światowej awangardy.
Integralną częścią ekspozycji jest również przypomnienie międzynarodowego znaczenia twórczości Kantora. Artysta był laureatem najważniejszych europejskich nagród teatralnych i artystycznych, otrzymał m.in. Legię Honorową, Order Sztuki i Literatury oraz Wielki Krzyż Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. Jego spektakle zdobywały nagrody od Belgradu po Nowy Jork, a „Umarła klasa” do dziś pozostaje jednym z najczęściej przywoływanych przedstawień europejskiej awangardy teatralnej XX wieku.
Partnerem merytorycznym projektu została Cricoteka – powołane przez samego Kantora w 1980 roku archiwum i ośrodek dokumentacji jego twórczości.
Wystawa jest otwarta dla publiczności od 9 maja do 22 listopada 2026 roku.
Wstęp pozostanie bezpłatny.
