O projekcie „Snake Charmer” Anastasii Rydlevskiej w Krupa Art Foundation we Wrocławiu pisze Adam Kamiński.
fot. Adam Kamiński
Anastasia Rydlevskaya łączy praktykę malarską, performans i eksperyment dźwiękowy, budując interdyscyplinarny język artystyczny. Białoruska artystka wystąpiła w Krupa Art Foundation we Wrocławiu, gdzie zaprezentowała wydany w 2025 roku album i projekt wizualny „Snake Charmer” (Zaklinacz Węży). Jest to mroczna, dźwiękowa podróż w głąb podświadomości i instynktów przetrwania, intymna, bezkompromisowa opowieść o samoakceptacji.
Tytułowy „wąż” symbolizuje pierwotne lęki, niepokój oraz to, co ukryte pod powierzchnią codzienności. Artystka wchodzi w rolę „zaklinaczki”, która nie próbuje zabić lęku, lecz uczy się z nim współistnieć i go kontrolować poprzez rytuał muzyczny. Album opowiada o procesie odrzucania starych tożsamości i traum. Jest to muzyczny zapis metamorfozy, która zachodzi w człowieku pod wpływem ekstremalnych doświadczeń, takich jak emigracja czy konfrontacja z opresją.
Muzycznie projekt jest gęsty, hipnotyzujący i klaustrofobiczny. Rydlevskaya łączy w nim ciężkie, industrialne basy, szepty i zniekształcony wokal, który brzmi jak zaklęcie, a także dźwięki przypominające syk lub mechaniczne tarcie. „Snake Charmer” to projekt, w którym dźwięk, obraz, maska i performans tworzą spójną narrację o transformacji, uwodzeniu i ambiwalencji tożsamości.
Przestrzeń immersyjna galerii odegrała kluczową rolę w kontekście koncertu Anastasii Rydlevskiej. Jej malarstwo — operujące intensywną kolorystyką, ekspresyjną materią i silnym ładunkiem emocjonalnym — zostało włączone w strukturę wydarzenia jako element scenografii. Projekcje wielkoformatowe pozwoliły na doświadczenie obrazów w skali przekraczającej tradycyjny format ekspozycyjny i stanowiły równorzędny komponent dramaturgii.
Na początku performansu artystka pojawiła się w masce i wykorzystała ją intensywnie w pierwszym utworze. Był to moment inicjacji — ustanowienia przestrzeni rytualnej i symbolicznego oddzielenia sceny od codzienności. W „Snake Charmer” maska nie dominuje narracji wizualnej, jak w innych projektach.
Motyw maski w jej twórczości często wiąże się z doświadczeniem traumy i niepokoju. Chroni przed nadmierną ekspozycją, umożliwia funkcjonowanie w warunkach zagrożenia.
W kontekście sztuki Anastasii Rydlevskiej nawiązanie do Emmanuela Levinasa jest istotne dla zrozumienia etycznego wymiaru jej masek i portretów. Levinas stworzył filozofię opartą na spotkaniu z twarzą drugiego człowieka. Dla filozofa twarz jest nagą, bezbronną ekspozycją drugiego, która mówi: „nie zabijaj”. Rydlevskaya, nakładając na twarz maskę lub ją deformując, paradoksalnie wzmacnia ten przekaz. Maska nie jest u niej kamuflażem, lecz próbą odnalezienia człowieczeństwa tam, gdzie systemy polityczne próbują je wymazać.
Wyjazd z Białorusi i wybór Gdańska jako miejsca zamieszkania stały się dla twórczyni doświadczeniem formującym jej praktykę artystyczną. Przed emigracją do Polski artystka rozpoczęła pisanie doktoratu o twórczości Sylvie Germain, pisarki rozwijającej refleksję nad etyką, transcendencją i doświadczeniem granicznym w dialogu z filozofią Emmanuela Levinasa.
Rydlevskaya w swoim aktywizmie (np. poprzez artbook „Gdzie jest twoja twarz”) zadaje pytanie o podmiotowość osób stłamszonych przez reżim. Maski, które sama nazywa „twarzami”, mają przywracać tę podmiotowość tam, gdzie przemoc policyjna próbuje ją odebrać. Poprzez sztukę afirmuje ona nieskończoność i unikalność każdej ofiary represji, nie pozwalając, by stały się one jedynie anonimowymi statystykami reżimu.
Projekt koncertowy pokazany w Krupa Art Foundation wykracza poza formę tradycyjnego recitalu. To interdyscyplinarny performans dźwiękowy, w którym muzyka elektroniczna, archaizujące wokalizy i elementy inspirowane estetyką folkową tworzą spójną strukturę rytualną. W „Snake Charmer” repetycja i transowość budują pole intensywnego oddziaływania, a maska i ciało artystki stają się osiami kompozycyjnymi.
