Teatr Cinema powraca do Wrocławia z przedstawieniem „Spoon River”, przygotowanym we współpracy z Teresą i Andrzejem Wełmińskimi.
fot. Arti Grabowski
Spektakl inspirowany zbiorem epitafiów Edgara Lee Mastersa rozwija motyw pamięci jako przestrzeni, w której przeszłość pozostaje stale obecna. Twórcy nie rekonstruują historii postaci, lecz konstruują sceniczny zapis ich obecności – pozornie urywany, ale celowo niejednoznaczny.
Centralnym założeniem „Spoon River” jest obserwacja ludzi poddanych duchowej izolacji. Teksty Różewicza, Citatiego, Meyrinka i Themersona stają się elementami większej struktury: polifonicznej, poszarpanej, tworzącej krajobraz wewnętrznych napięć. Bohaterowie nie mają jednego sposobu opowiadania. Są zauważalni przede wszystkim poprzez ślady, które zostawiają. Te ślady układają się w mapę współczesnych lęków – samotności, niezrozumienia, presji posiadania, dominacji pieniądza. W tej przestrzeni poeci, malarze, filozofowie i ludzie wiary okazują się bezradni wobec porządku świata, który ich nie potrzebuje.
Spektakl ma strukturę kalejdoskopu. Kolejne sceny funkcjonują jak odsłony pamięci, które nie poddają się chronologii. Każda z nich jest raczej miniaturą niż rekonstrukcją. Kino pamięci zastępuje teatr psychologiczny; obserwujemy proces rozpadania się wizerunków, ale jednocześnie ich utrwalanie w postaci scenicznych znaków. „Spoon River” ucieka od linearnych opowieści i proponuje doświadczenie refleksyjne – widzowi pozostawia decyzję, jak daleko sięgać i co z tych odsłon uznać za własne.
Dla Teatru Cinema to kolejna realizacja oparta na jego charakterystycznym języku, w którym teatr, taniec i sztuki wizualne łączą się w jedną formę. Zespół od trzydziestu lat rozwija metodę pracy opartą na improwizacji i współtworzeniu scenicznej partytury. Autorski świat Zbigniewa Szumskiego jest fundamentem działania grupy: obraz, rysunek i konstrukcja wizualna wyznaczają kierunek pracy aktorów.
Współpraca z Teresą i Andrzejem Wełmińskimi wzmacnia kontekst tradycji Cricot 2. Artyści, którzy współtworzyli z Tadeuszem Kantorem najważniejsze realizacje teatru lat 70. i 80., wprowadzają do „Spoon River” doświadczenie pracy z materią czasu, pamięci i przedmiotu. To nie jest powrót do estetyki Cricotu. To raczej rozwinięcie pytań, które tamten teatr postawił: o obecność żywych i umarłych, o materialność wspomnienia, o kruchość ludzkiej tożsamości.
W przedstawieniu uczestniczą także artyści o silnych indywidualnych biografiach: Andzik Andrzej Kowalczyk, Anna Krych, Tadeusz Rybicki, Izabela Terek-Jopkiewicz i Katarzyna Wełmińska. Każdy z nich wnosi do spektaklu własne doświadczenia związane z pracą z ruchem, obrazem, strukturą przestrzeni. Dzięki temu „Spoon River” staje się spektaklem zespołowym, lecz budowanym z wyraźnych, autonomicznych głosów.
Przedstawienie organizuje Stowarzyszenie Teatralne Teatr Cinema. Współorganizatorami są Instytut im. Jerzego Grotowskiego oraz Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka. Współpraca tych instytucji daje realizacji wymiar dialogu między tradycjami teatralnymi, które przez ostatnie dekady znacząco wpływały na rozwój polskiej sztuki performatywnej.
„Spoon River” nie proponuje łatwej narracji. Jest próbą uchwycenia tego, jak pamięć działa na scenie – nie jako opowieść, ale jako ruch. Twórcy zadają pytanie, czy w świecie opanowanym przez kult rzeczy i posiadania istnieje jeszcze miejsce dla jednostek, które próbują zachować wrażliwość. Spektakl nie odpowiada jednoznacznie. Pozwala jednak zobaczyć, jak z fragmentów można złożyć współczesny pejzaż samotności.
