O spektaklu „Z miłości” Alana Ayckbourna w reż. Radosława B. Maciąga w Teatrze Wybrzeże pisze Malwina Kiepiel.
fot. Dawid Stube / Teatr Wybrzeże
Im więcej o miłości się mówi, tym łatwiej popaść w banał. Alan Ayckbourn w Things We Do for Love pokazuje, że między romantycznym ideałem a codziennym doświadczeniem istnieje przepaść. Radosław B. Maciąg w spektaklu Z miłości w Teatrze Wybrzeże postanawia odsłonić tę ciemną naturę uczucia.
Reżyser zachowuje konstrukcję Ayckbourna, trzyma się didaskaliów, w których dom staje się przestrzenią różnych światów. Każda jego kondygnacja symbolizuje inny sposób przeżywania emocji. Na jednym piętrze – Barbara (Katarzyna Kaźmierczak), chłodna kobieta sukcesu, z mieszkaniem równie uporządkowanym jak ona sama. Dawniej miała romans z szefem, dziś – przyjaźń z dawną koleżanką Nikki (Agata Woźnicka), która właśnie wprowadza się z narzeczonym Hamishem (Piotr Chys) piętro wyżej.
Między Barbarą a Nikki trwa relacja przyjacielska, ale podszyta rywalizacją. Nikki – dobra, lojalna, chwilami naiwna – jest odbiciem tego, kim Barbara już być nie potrafi. Hamish to zaś mężczyzna konkretny, „po przejściach”, który wyróżnia się pragmatyczną energią. Gdzieś pomiędzy pomieszkuje Gilbert (Piotr Łukawski), nieco oderwany od rzeczywistości majster i artysta amator, zakochany w Barbarze. To człowiek z innego świata: dobrotliwy, z własnymi fobiami i marzeniami.
Kaźmierczak, przynajmniej w premierowym spektaklu, wydaje się jeszcze nie do końca w roli Barbary odnajdywać. Jest zbyt przerysowana w kreowaniu kobiety silnej, jakby wciąż szukała właściwych proporcji w budowaniu tej postaci. Ale zapewne całe przedstawienie nabierze jeszcze wyrazu. Agata Woźnicka jako Nikki tworzy postać wiarygodną i konsekwentną – przyjaciółki oddanej, prostolinijnej. Piotr Chys gra Hamisha pewnie, z naturalnym instynktem mężczyzny, który wie, jak funkcjonować w relacjach z kobietami. Piotr Łukawski jako Gilbert jest z kolei wyjątkowo przekonujący – wnosi ciepło i melancholię.
Maciąg z komedii obyczajowej stworzył dramat o codzienności, o tym, jak uczucia stają się narzędziem kontroli. Rezygnuje z lekkości, którą u Ayckbourna niosły ironia i sytuacyjny absurd. U niego śmiech zaczyna być nerwowy, a dialogi brzmią jak próby obrony własnego ego. Miłość w tym wymiarze jest pretekstem do walki o dominację. Bohaterowie próbują zapełnić emocjonalną pustkę – chaotycznie, czasem dosadnie.
W finale staje przemoc. I tu pojawia się pytanie: po co dziś ten tekst? Co może powiedzieć widzowi ta historia? Być może niewiele nowego o miłości, ale sporo o tym, jak się do siebie zwracamy. Przemoc zaczyna się nie od czynu, lecz od słów wypowiedzianych z ironią, od kąśliwych uwag, czasem od obojętności.
W programie przywołano odniesienie do „Pieśni nad Pieśniami”, ale najtrafniej cały spektakl podsumowuje zdanie Ericha Fromma: „Pragnienie zjednoczenia z drugim człowiekiem jest najpotężniejszym dążeniem ludzi. Jest ono najbardziej podstawową namiętnością, siłą cementującą cały rodzaj ludzki, klan, rodzinę, społeczeństwo”.
U Maciąga to już nie deklaracja. To ostrzeżenie.
https://teatrwybrzeze.pl/spektakle/z-milosci
