Powstanie Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej

Władze Gdańska zapowiedziały utworzenie nowej instytucji kultury pod nazwą Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej. Ma ona powstać w wyniku połączenia Gdańskiej Galerii Miejskiej oraz Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia. Decyzja w tej sprawie ma zostać poddana pod głosowanie podczas najbliższej sesji Rady Miasta.

Jak podkreślają przedstawiciele magistratu, zmiana ma na celu lepsze dostosowanie miejskiej oferty kulturalnej do współczesnych praktyk artystycznych i potrzeb odbiorców. Miasto zapewnia, że fuzja nie będzie wiązała się z redukcją zatrudnienia – zespoły obu instytucji zachowają miejsca pracy, a zaplanowane na 2026 rok projekty zostaną zrealizowane zgodnie z wcześniejszymi założeniami.

Nowa instytucja ma dysponować zwiększonym budżetem, który wyniesie 11 mln zł rocznie. Oznacza to wzrost finansowania w porównaniu do dotychczasowych środków przeznaczanych łącznie na GGM i CSW Łaźnia. Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej będzie działać w pięciu lokalizacjach na terenie miasta.

Na stanowisko dyrektorki nowej instytucji wskazana została Marta Kołacz, obecna dyrektorka CSW Łaźnia. Jej zastępczynią ma zostać Marina Sasin, pełniąca obowiązki dyrektorki Gdańskiej Galerii Miejskiej. W planach jest również powołanie kolejnej osoby odpowiedzialnej za kwestie organizacyjne i formalno-prawne.

W zapowiedziach programowych pojawia się m.in. otwarty nabór projektów artystycznych i kuratorskich, który ma ruszyć w maju 2026 roku, a także duży przegląd sztuki gdańskiej planowany na koniec przyszłego roku. Ważnym elementem działalności nowej instytucji ma być również przestrzeń eksperymentalna, funkcjonująca na zasadzie artystycznego laboratorium.

Jednym z najgłośniejszych wątków towarzyszących planowanej fuzji jest kwestia obecności Güntera Grassa w pejzażu kulturalnym Gdańska. Przeciwko połączeniu instytucji oraz zmianom wokół Galerii Güntera Grassa protestowali pracownicy obu placówek, a także część środowisk artystycznych i literackich. Obawy dotyczyły m.in. marginalizacji dorobku noblisty związanego z Gdańskiem.

Władze miasta deklarują jednak, że nazwisko Grassa nie zniknie z przestrzeni publicznej. W ramach Domu Literatury w Gdańsku ma powstać Międzynarodowe Centrum Rezydencji im. Güntera Grassa, a kolekcja jego grafik zostanie przekazana do Muzeum Gdańska. Zapowiedziano również szereg działań związanych z przypadającą w 2027 roku setną rocznicą urodzin pisarza.

Planowane zmiany spotkały się także z krytyką części polityków, którzy kwestionują zasadność dalszego upamiętniania Grassa ze względu na jego biografię. Władze miasta podkreślają jednak, że postać noblisty – wraz z jej skomplikowanym kontekstem historycznym – będzie prezentowana w sposób pełny i uczciwy.

Jeśli decyzja radnych będzie pozytywna, Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej stanie się jedną z największych miejskich instytucji zajmujących się sztuką najnowszą, łączącą wystawiennictwo, działania społeczne i programy eksperymentalne w skali całego miasta.