Taniec pożądania i śmierci

Slide
previous arrow
next arrow
Na afiszu

Taniec pożądania i śmierci

Plakat Stanisława Zamecznika do opery „Salome” Richarda Straussa powstał do premiery, która odbyła się w lipcu 1961 r. w Państwowej Operze w Warszawie.

Stanisław Zamecznik, „Salome. Richard Strauss. Państwowa Opera w Warszawie”, 1961, 98,5 x 66,5 cm, Muzeum Plakatu w Wilanowie Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie, nr inw. Pl.2030/1 MNW

Plakat Stanisława Zamecznika do opery „Salome” Richarda Straussa powstał do premiery, która odbyła się w lipcu 1961 r. w Państwowej Operze w Warszawie. Spektakl wyreżyserował Józef Witt, scenografię i kostiumy przygotowała Teresa Roszkowska, a choreografię – Witold Borkowski. Przedstawienie wystawiono w polskim przekładzie Mieczysława Mierzejewskiego i Alicji Dankowskiej.

Projekt odwołuje się do symbolistycznej ikonografii, utrwalonej w sztuce przełomu XIX i XX wieku, przedstawiającej Salome jako kobietę fatalną, której niszczycielska siła pożądania i zmysłowy taniec prowadzą ku śmierci.

Z mrocznej, niemal abstrakcyjnej przestrzeni wyłania się tancerka z wyciągniętą ręką skierowaną ku głowie świętego Jana. Kompozycja ta jest cytatem z obrazu Gustave’a Moreau „L’Apparition” („Zjawa”) z 1876 r. Francuski malarz przedstawił w nim scenę z biblijnej opowieści o Salome: po tańcu przed Herodem dziewczyna zażądała głowy Jana Chrzciciela. W wizji Moreau odcięta głowa proroka, otoczona świetlistą aureolą, unosi się przed bohaterką niczym nadprzyrodzona zjawa. Obraz stał się jednym ze źródeł inspiracji do dramatu Oscara Wilde’a „Salome” i pośrednio opery Straussa.

Zamecznik redukuje pierwotną kompozycję Moreau, pozostawiając jedynie Salome oraz ukazującą się jej głowę Jana Chrzciciela, a pomijając Heroda, Herodiadę, kata i pałacowe otoczenie. Salome została zatrzymana w tanecznym geście, z wyciągniętym ramieniem skierowanym ku głowie Jana Chrzciciela, która ukazuje się jej jako nadprzyrodzona wizja. Zamecznik koncentruje się tym samym na psychologicznym i symbolicznym centrum przedstawienia – spotkaniu tancerki z widmem zamordowanego na jej życzenie proroka. Wyciągnięte ramię Salome, ekspresyjny układ ciała i kierunek ruchu sugerują zawieszenie akcji oraz grozę tej sytuacji.

Odwołanie do Moreau ma szczególne znaczenie w kontekście opery Straussa, opartej na dramacie Oscara Wilde’a. W tej interpretacji Salome nie jest już jedynie wykonawczynią polecenia matki, lecz postacią w pełni świadomą własnego pożądania i obsesji. Taniec siedmiu zasłon staje się narzędziem uwodzenia Heroda i zdobywania władzy, a żądanie głowy Jana – odpowiedzią na odrzucenie jej miłości i pożądania. Finał opery, w którym Salome całuje martwe usta proroka, odsłania szaleńczy wymiar tego pragnienia. Zamecznik, przywołując obraz Moreau, wydobywa właśnie ten aspekt: zmysłowy taniec daje Salome władzę i możliwość realizacji krwawej zemsty. Podobnie jak u Moreau, bohaterka pozostaje zawieszona między zmysłowym uniesieniem a makabryczną wizją. Jej taniec staje się zapowiedzią śmiertelnego wyroku, a głowa Jana Chrzciciela – wyrazem obsesji, od której nie potrafi się uwolnić.

Kompozycję dopełnia swobodnie rozlewający się, wyrazisty zapis tytułu „Salome”, kontrastujący z uporządkowaną typografią nazwiska kompozytora i informacją o warszawskiej scenie.

Plakat Zamecznika za pomocą kompozycji, kolorystyki i typografii buduje atmosferę tajemnicy, erotycznego napięcia i grozy, nie streszczając fabuły opery. Przywołuje obraz, który należał do wizualnych źródeł dramatu Wilde’a, i podejmuje z nim własny dialog. Powstaje w ten sposób szczególny obieg inspiracji: od malarskiej wizji Moreau, przez dramat Wilde’a i muzyczną interpretację Straussa, po graficzną reinterpretację Zamecznika.

Bożena Pysiewicz


Cytat Dnia

„Ladies with an attitude/fellows that were in the mood/Don’t just stand there, let’s get to it/Strike a pose, there’s nothing to it/Vogue. Madonna »Vogue«”

Tomasz Domagała o spektaklu „Kraków narodowej sztuce, czyli tryumf miernoty”, reż. Agata Duda-Gracz; domagalasiekultury.pl, 9.11.2026

Newsletter

Zamów newsletter z najciekawszymi informacjami ze świata teatru i najlepszymi tekstami portalu. Bądź na bieżąco! Newslettery dostają wyłącznie członkowie społeczności naszego portalu.

W związku z bezpłatną subskrypcją zgadzam się na otrzymywanie na podany adres email informacji handlowych. Usługa zostanie uruchomiona po kliknięciu w link aktywacyjny przesłany na podany adres email.
W każdej chwili możesz zrezygnować z otrzymywania newslettera i innych informacji.

Teatr dla Wszystkich © Copyright 2026
ISSN 3071-9453
Strona stworzona przez - LOKOINVEST.PL