Ofiary wolności

Stanisław Tyszka z lekkością sprowadza instalację „Rzymianie” do złej inwestycji. TVP nazywa „Zieloną granicę” antypolskim manifestem. Religijni fundamentaliści blokują wejście na Post Porn Festival. Nie mówię już nawet o premierze „Klątwy” w Teatrze Powszechnym.

To ponadczasowy spór o to, kto mówi i z jakiej pozycji.

Boli mnie taki stan rzeczy. Nie chodzi nawet o mój stosunek do wymienionych dzieł czy protestujących grup. Boli mnie afektywne podejście odbiorców jeszcze przed spotkaniem ze sztuką, odgórne założenie, że drugi człowiek nie ma nic do powiedzenia. Boli mnie brak poszanowania dla artystycznej wolności.

„Piramida zwierząt” zdaje się ten ból dzielić. Idzie nawet o krok dalej – podkreśla wolność artysty, nawet jeśli jej ceną jest odpowiedzialność. Sugeruje, że twórca powinien przekraczać samego siebie, nie zważając na konsekwencje. Jednocześnie niemal wszystkich artystów pokazuje jako jednostki puste i pretensjonalne.

Szkoda, bo spektakl zaczyna się dobrze. Kaśka siedzi w pociągu, myśli i mówi – prosto, empatycznie, z powtórzeniami. Mówi o sobie, chorobie, świecie, zwierzętach, sztuce. Myśli o tytułowej „Piramidzie zwierząt” – pracy, która miała zmienić sztukę. Postać inspirowana Katarzyną Kozyrą to najmocniejszy punkt spektaklu: łączy chłód, infantylizm, ekscentryzm i społeczną przenikliwość. Jej obecność buduje intymność i sens spotkania z widzem.

Ciekawym kontrapunktem jest Doktorek – pragmatyczny, podważający artystyczną socjetę, wchodzący w polemikę z mitologią wolności twórczej. Te dwie postacie mogłyby stać się osią spektaklu, realnym starciem spojrzeń.

Niestety reżyser poświęca większość czasu „ofiarom wolności”.