O słuchowisku “Wczoraj byłaś zła na zielono” Elizy Kąckiej w reżyserii Tomasza Cyza w Teatrze Polskiego Radia pisze Krzysztof Krzak
fot. Cezary Piwowarski
O książce Elizy Kąckiej Wczoraj byłaś zła na zielono zrobiło się naprawdę głośno po przyznaniu jej Nagrody Literackiej „Nike” – zarówno w plebiscycie czytelników, jak i w głosowaniu jury. Wcześniej zainteresowanie tym zbiorem esejów wykazała Anna Augustynowicz, wystawiając na jego podstawie przedstawienie w stołecznym Teatrze Dramatycznym. Teraz Tomasz Cyz zrealizował słuchowisko dla Teatru Polskiego Radia.
Wydawało się, że skondensowanie prawie 300-stronicowej książki do zaledwie półgodzinnej audycji jest zadaniem niemal niemożliwym, a w każdym razie – obarczonym ryzykiem wypaczenia jej zasadniczego przesłania. Okazuje się jednak, że obawy te są płonne. Być może dlatego, że adaptacji Wczoraj byłaś zła na zielono dokonali wspólnie Eliza Kącka i doświadczony reżyser Tomasz Cyz.
Bohaterkami autobiograficznej opowieści są matka i córka: pani Eliza i Ruda. Kiedy ta druga pojawia się na świecie, ta pierwsza nie posiada się z radości. Z czasem zaczyna jednak dostrzegać jej indywidualizm, powszechnie nazywany innością. Objawia się on m.in. trudnościami w mówieniu, lękiem przed przedmiotami takimi jak pluszaki, liczydła czy układanki, a także izolowaniem się od rówieśników. Osobność dziecka zdaje się zapowiadać pierwsze wypowiedziane przez nie słowo: „tam”. Kolejni lekarze nie potrafią zdiagnozować jej przypadłości. Ruda stopniowo pogrąża się w swoim świecie i posługuje się własnym, indywidualnym językiem, w którym emocje określane są kolorami. W tym świecie próbuje odnaleźć się również matka, choć rzeczywistość jej tego nie ułatwia. Musi mierzyć się z „dobrymi radami”, że dziecko nie może mieć poczucia posiadania takich samych praw, a ona sama nie może mieć zbyt wysokich ambicji. Padają nawet oskarżenia, że gdyby nie jej rzekomy chłód emocjonalny i brak partnera, Ruda nie miałaby żadnych problemów. Otaczający bohaterki świat nie rozumie odmienności dziewczynki, nie jest przychylny ani empatyczny wobec matki. To poczucie osaczenia znakomicie oddają sceny zbiorowe z nakładającymi się, powracającymi jak echo głosami innych matek i dzieci, a w połączeniu z niepokojącą muzyką Pawła Szamburskiego tworzą niezwykle poruszające wrażenie.
Elizę w słuchowisku Tomasza Cyza gra Magdalena Czerwińska. Spokojną intonacją i łagodnym tembrem głosu buduje postać kobiety opanowanej, gotowej przeciwstawić się światu i przyjąć reguły wyznaczone przez Rudą. W tę wciela się Weronika Humaj. Jej kreacja neuroatypowej dziewczyny jest autentyczna, przekonująca i budząca zarówno chęć zrozumienia, jak i – ostatecznie – akceptacji. W pozostałych rolach usłyszeć można Mirosława Konarowskiego, Annę Grycewicz, Karolinę Bruchnicką, Annę Kraszewską, Justynę Kowalską, Matyldę Giegżno, Lecha Łotockiego, Annę Mrozowską, Marię Maj, Dominikę Kachlik i Jakuba Zająca.
Świetnie zrealizowane przez Pawła Szalińskiego i Agnieszkę Szczepańczyk słuchowisko jest dostępne do odsłuchu w dowolnym momencie na stronie internetowej Teatru Polskiego Radia.
