O książce „Gołas. Biografia własnymi słowami” Agnieszki Gołas, wydanej przez Wydawnictwo Mando, pisze Wiesław Kowalski.
Biografie pisane przez członków rodziny często niosą ryzyko sentymentalizmu, przemilczeń czy idealizacji. Agnieszka Gołas, pisząc o swoim ojcu, skutecznie unika tych pułapek. Jej książka to nie pomnik, lecz ciepły, wielowymiarowy portret człowieka, który za życia skrywał się za rolami – zarówno scenicznymi, jak i prywatnymi.
Publikacja ta ma ogromną wartość – nie tylko jako zapis biografii konkretnego artysty, ale także jako materiał dokumentujący sposób myślenia o aktorstwie w XX wieku, szczególnie w polskim, powojennym kontekście. Wiesław Gołas był aktorem o niezwykle szerokim wachlarzu możliwości – obdarzonym nie tylko wybitnym talentem komediowym, ale również głęboką wrażliwością sceniczną, która nie zawsze miała szansę w pełni wybrzmieć przed kamerą. Publiczność najczęściej kojarzyła go z rolami lekkimi, zabawnymi, w których rzeczywiście błyszczał. Książka konsekwentnie ukazuje jednak, że komizm w jego wykonaniu był efektem świadomego wyboru, wieloletniej pracy i precyzyjnie budowanej konstrukcji, a nie powierzchownego „śmieszkowania”. W jego grze komediowej obecna była głębia, ironia, autoanaliza i pewien dramatyzm – te cechy czyniły Gołasa aktorem niebanalnym i trudnym do zaszufladkowania.
Autorka świadomie eksponuje teatralne dokonania ojca, szczególnie te, które nie są tak powszechnie znane szerszej publiczności, a które w oczach samego Gołasa miały ogromne znaczenie. Pokazuje, jak wielką rolę w jego życiu odgrywał teatr – medium, które było dla niego przestrzenią autentycznego wyrazu artystycznego. Choć Gołas zdobył ogromną popularność dzięki rolom telewizyjnym i filmowym, to właśnie teatr stanowił jego prawdziwy żywioł. Scena była dla niego miejscem, w którym mógł w pełni wykorzystywać swoje umiejętności i artystyczną wrażliwość. Dla Gołasa teatr nie był tylko pracą, ale osobistym rytuałem – przestrzenią, gdzie zmagał się z własnymi emocjami, przekraczał granice „gry” i zbliżał się do prawdy o sobie i o świecie. Dzięki wspomnieniom bliskich, współpracowników oraz samego Gołasa, czytelnik zyskuje szansę na lepsze zrozumienie, że aktorstwo było dla niego czymś znacznie więcej niż tylko zawodem. To była jego pasja, sposób życia i najbardziej autentyczny sposób wyrażania siebie.
Ciekawym zabiegiem w książce jest przeplatanie głosu narratorki z cytatami samego Gołasa oraz wypowiedziami jego przyjaciół i współpracowników. Taki wielogłosowy format pozwala ukazać artystę z różnych perspektyw – zarówno tych, które zbliżają nas do jego publicznego wizerunku, jak i tych, które odsłaniają jego bardziej osobiste, intymne oblicze. Ten sposób narracji pozwala w pełni ukazać złożoność Gołasa jako człowieka, artysty i mężczyzny – z jednej strony skromnego i lojalnego, z drugiej – zmęczonego, wręcz przytłoczonego wizerunkiem „wesołka”, który został mu przypisany przez widzów. To napięcie między publicznym a prywatnym obrazem aktora stanowi ważny motyw w książce, ukazując, jak trudne było dla Gołasa życie w cieniu ról (postacie stworzone w Kabarecie Starszych Panów czy Tomaszek w kultowym serialu “Czterej pancerni i pies“), które stały się jego znakiem rozpoznawczym, a zarazem brzemieniem.
Autorka nie roztrząsa życia prywatnego, nie szuka sensacji, ale nie unika tematów trudnych – pojawia się m.in. wątek wojennej przeszłości, aresztowania przez gestapo oraz wpływu tych doświadczeń na jego dorosłe życie. Te fragmenty wprowadzają do książki dodatkowy wymiar, sprawiając, że staje się ona czymś więcej niż tylko portretem znanego aktora. To także opowieść o człowieku, który – choć przez lata bawił miliony – sam często trwał w cieniu powagi, melancholii, a może nawet smutku.
“Gołas. Biografia własnymi słowami” to książka cenna zarówno dla miłośników teatru, jak i dla tych, którzy pragną odkryć kulisy życia artysty. Choć nazwisko Gołasa jest powszechnie znane, jego prawdziwe oblicze – poza rolami i maską zakładaną na scenie – rzadko kto miał okazję zobaczyć naprawdę.
fot. Wydawnictwo Mando
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
