W programie znalazły się spektakle, projekcja filmu dokumentalnego, spotkania autorskie, wykłady oraz wyprawy do miejsc związanych z Tadeuszem Kantorem i Jerzym Grotowskim.
Dyrektorką artystyczną wydarzenia jest Aneta Adamska-Szukała, założycielka Teatru Przedmieście.
Festiwal „Źródła Pamięci” od czternastu edycji przypomina dorobek trzech artystów, którzy w zasadniczy sposób wpłynęli na rozwój polskiego i światowego teatru XX wieku. Józef Szajna, Jerzy Grotowski i Tadeusz Kantor stworzyli własne języki teatralne, odmienne metody pracy i koncepcje obecności aktora na scenie. Ich twórczość pozostaje ważnym odniesieniem dla kolejnych pokoleń artystów.
Tegoroczny program zwraca uwagę przede wszystkim na ludzi, którzy współtworzyli historię polskiego teatru eksperymentalnego, uczestniczyli w jego przemianach i zachowali osobiste świadectwa tamtych doświadczeń. Szczególnie interesująco zapowiadają się spotkania z Ewą Benesz i Stefanią Gardecką, a także wykład Krzysztofa Czyżewskiego poświęcony pamięci o Grotowskim.
Wydarzenia odbędą się w Teatrze Przedmieście, Teatrze Maska oraz w Wielopolu Skrzyńskim i Nienadówce. Organizatorami festiwalu są Urząd Miasta Rzeszowa, Teatr Maska i Teatr Przedmieście.
Ewa Benesz i film o ostatniej lekcji
Jednym z najważniejszych wydarzeń będzie zaplanowana na 20 listopada projekcja dokumentu „Ewa – The Last Lesson” w reżyserii Andrei Mury i Federico Savonitto. Film opowiada o Ewie Benesz, aktorce i performerce, której wieloletnia działalność artystyczna związana jest z poszukiwaniami teatralnymi, pracą z głosem, słowem i obecnością człowieka w przestrzeni performansu.
Dokument, zrealizowany w 2025 roku jako produkcja polsko-włoska, przedstawia szczególny moment w życiu artystki. Po sześćdziesięciu latach poszukiwań teatralnych i performatywnych Benesz podejmuje decyzję o opuszczeniu Włoch i powrocie do Lublina, z którego wyjechała w latach osiemdziesiątych, w okresie stanu wojennego. Wiek zmusza ją do zakończenia warsztatów, na które przez dziesięciolecia przyjeżdżali uczestnicy z różnych krajów. Dla wielu z nich była nauczycielką i przewodniczką w artystycznych poszukiwaniach.
Film dokumentuje pożegnanie z uczniami i wieloletnią praktyką, która opierała się na bezpośrednim spotkaniu, przekazywaniu doświadczenia i osobistej relacji mistrza z uczestnikiem warsztatów.
Projekcja rozpocznie się 20 listopada o godz. 16.30 w Teatrze Przedmieście przy ul. Reformackiej 4. Po seansie odbędzie się spotkanie z Ewą Benesz, które poprowadzi Aneta Adamska-Szukała.
Stefania Gardecka. Historia Teatru Laboratorium opowiedziana od środka
21 listopada o godz. 17.00 odbędzie się spotkanie ze Stefanią Gardecką, wieloletnią współpracowniczką Jerzego Grotowskiego, poświęcone jej książce „Pamiętam Was”. Rozmowę poprowadzi Krzysztof Czyżewski, współtwórca i dyrektor Ośrodka „Pogranicze” w Sejnach.
Gardecka pracowała w Teatrze Laboratorium w latach 1966–1984. Zaczynała jako sekretarka zespołu, następnie kierowała działem organizacji, a w ostatnim okresie działalności instytucji pełniła funkcję zastępczyni dyrektora. Odpowiadała za organizację ważnych przedsięwzięć Grotowskiego, w tym „Przedsięwzięcia Góra” w 1977 roku oraz Teatru Źródeł, realizowanego w latach 1979–1982.
Po rozwiązaniu Teatru Laboratorium współpracowała z wrocławskim Ośrodkiem Teatru Otwartego Kalambur. Od 1990 roku, na zaproszenie profesora Zbigniewa Osińskiego, pracowała w Ośrodku Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego, późniejszym Instytucie im. Jerzego Grotowskiego.
Jej książka „Pamiętam Was”, wydana w 2026 roku, przynosi opowieść o codzienności Teatru Laboratorium, jego pracownikach i współpracownikach. Autorka przypomina osoby, których nazwiska rzadko pojawiają się w opracowaniach poświęconych Grotowskiemu: asystentów, stażystów, pracowników administracyjnych i technicznych.
Opisuje także organizacyjne realia funkcjonowania zespołu w PRL-u. Zdobywanie materiałów, organizowanie mieszkań dla aktorów, przygotowywanie zagranicznych wyjazdów i rozwiązywanie codziennych problemów były częścią pracy nad teatrem, który zdobył światową sławę.
Warto podkreślić, że Krzysztof Czyżewski miał bezpośredni udział w powstawaniu tej publikacji. To właśnie on zachęcił Gardecką, aby rozpoczęła wspomnienia od pierwszego spotkania z Grotowskim. Książka ukazała się jako osobiste świadectwo uczestniczki wydarzeń, pozwalające skonfrontować utrwalony obraz Teatru Laboratorium z doświadczeniem ludzi, którzy tworzyli jego codzienność.
Maja Komorowska i poezja Urszuli Kozioł
Tego samego dnia, 21 listopada o godz. 19.00, w Teatrze Przedmieście odbędzie się wieczór „Jaka dziwna to rzecz – wiersz…”, poświęcony poezji Urszuli Kozioł. Wystąpią Maja Komorowska i Łukasz Borkowski.
Obecność Mai Komorowskiej ma w programie festiwalu dodatkowy wymiar historyczny. Aktorka należała do zespołu Jerzego Grotowskiego i uczestniczyła w jego wczesnych poszukiwaniach teatralnych. Jej późniejsza działalność na scenie i w filmie uczyniła ją jedną z najwybitniejszych polskich aktorek.
Spotkanie z poezją Urszuli Kozioł, zmarłej w 2025 roku wybitnej poetki, będzie kolejną okazją do rozmowy o pamięci, przemijaniu i doświadczeniu zapisanym w słowie.
Śladami Kantora i Grotowskiego
Ważną część festiwalu stanowią wyjazdy do miejsc związanych z biografiami jego patronów.
21 listopada uczestnicy odwiedzą Wielopole Skrzyńskie, rodzinną miejscowość Tadeusza Kantora. W tamtejszej Kantorówce, Muzeum im. Tadeusza Kantora, o godz. 12.00 zostanie otwarta wystawa „Potrzeba tożsamości” Romana Siwulaka. Spotkanie z artystą poprowadzi Henryk Mazurkiewicz.
O godz. 13.00 profesor Krzysztof Pleśniarowicz wygłosi wykład „Wielopole, Wielopole jako źródło pamięci”, poświęcony jednemu z najważniejszych przedstawień Kantora. Spektakl „Wielopole, Wielopole” z 1980 roku czerpał z osobistych wspomnień artysty, historii rodzinnej oraz doświadczeń zbiorowych, które znalazły wyraz w jego teatrze pamięci.
22 listopada zaplanowano wyjazd do Nienadówki, miejscowości związanej z dzieciństwem Jerzego Grotowskiego. O godz. 12.00 rozpoczną się tam wydarzenia poświęcone śladom jego obecności.
Po powrocie do Rzeszowa, o godz. 17.00, Krzysztof Czyżewski wygłosi w Teatrze Przedmieście wykład „Pamiętanie Grotowskiego: Nienadówka-Krasnogruda”. Już sam tytuł zapowiada interesującą perspektywę, łączącą biografię reżysera z refleksją nad pamięcią kulturową, miejscem i dziedzictwem.
Spektakle Teatru Maska, Malabar Hotel i Teatru Przedmieście
Program festiwalu obejmuje również cztery przedstawienia.
19 listopada o godz. 18.00 w Teatrze Maska zostanie pokazane „Wesele”, inaugurujące tegoroczną edycję.
20 listopada o godz. 19.00 na tej samej scenie wystąpi Teatr Malabar Hotel ze spektaklem „Umadevi”. Po przedstawieniu odbędzie się rozmowa z twórcami prowadzona przez Henryka Mazurkiewicza.
Festiwal zakończy się 22 listopada o godz. 19.00 pokazem „Ucha igielnego” Teatru Przedmieście, przedstawienia inspirowanego prozą Wiesława Myśliwskiego.
Tegoroczna edycja odbywa się w roku jubileuszu 25-lecia Teatru Przedmieście.
Zespół Anety Adamskiej-Szukały ma w dorobku 35 przedstawień, prezentowanych na scenach polskich i zagranicznych. W październiku teatr świętował jubileusz tygodniowym programem spektakli, koncertów, wystaw i spotkań.
Informacje organizacyjne
Festiwal potrwa od 19 do 22 listopada 2026 roku. Wydarzenia odbywają się w Teatrze Przedmieście przy ul. Reformackiej 4, Teatrze Maska przy ul. Mickiewicza 13 oraz w Wielopolu Skrzyńskim i Nienadówce.
Na trzy spotkania zapowiedziane przez Teatr Przedmieście, z Ewą Benesz, Stefanią Gardecką i wykład Krzysztofa Czyżewskiego, wstęp jest bezpłatny. Rezerwacja miejsc pod numerem 667 714 730.
Pozostałe wydarzenia, w tym spektakle, objęte są odrębnymi zasadami uczestnictwa i sprzedaży biletów.
