Za mało rave’u

Zacznijmy od doprecyzowania: w tekście opracowanym przez Aleksandrę Popławską, reżyserkę najnowszej premiery Teatru Polskiego we Wrocławiu, oprócz drugiej części „Dziadów” znalazły się fragmenty części pierwszej i czwartej, a także wiersza „Upiór”. Dobrano je z dbałością o uwzględnienie Mickiewiczowskich greatest hits („my, niewinni młodzi czarodzieje…”), co zgrabnie pasuje do muzyki skomponowanej przez Tomasza Organka i Tomasza Mreńcę, przez drugiego z tych twórców wykonywanej na żywo podczas spektaklu. 

Szczególnie dobrze wypada „Upiór”, chwytliwy song mogący śmiało iść w zawody z (przywołanym i zaśpiewanym przez aktorów i publiczność) „Barankiem” Kultu, a wykonany brawurowo przez Dawida Dąbrowskiego, studenta krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych, występującego w tych „Dziadach” gościnnie.

Osią spektaklu jest obrzęd Dziadów, w zamierzeniu twórców niebędący etnograficzną rekonstrukcją rytuału wywodzącego się z dzisiejszej Litwy i Białorusi, ale przetransponowany w postać psychotycznego rave’u, squatowej celebracji prowadzonej przez Guślarza (powracający do tej roli po inscenizacji Michała Zadary Mariusz Kiljan) na pograniczu pogańskiego obrządku i hipnotycznej wizji nowej religijności. 

Całość rozgrywa się w przestrzeni fragmentarycznej i rozczłonkowanej scenografii Mirka Kaczmarka (odpowiedzialnego również za kostiumy i reżyserię światła), między stołem DJ-skim, otwartym grobem pełnym ziemi a automatem do przekąsek, w którym poczesne miejsce zajmuje fluorescencyjna figurka Maryi. Przestrzeń widowiskową Sceny na Świebodzkim (dawnych pomieszczeń hali dworcowej) wypełnia pulsująca muzyka, w którą widzowie wstępują już w momencie wejścia do foyer, przygotowując się do mającego ich ogarnąć i zagarnąć wydarzenia. Drugi przebieg przedpremierowy, który miałam okazję oglądać wieczorem 31 października, w liminalnej czasoprzestrzeni oryginalnych „Dziadów”, niestety nie w pełni osiągnął ten cel.

Opis przedstawienia, jaki znajdujemy na oficjalnej stronie teatru, zawiera informację o powołaniu do pracy nad inscenizacją zespołu scrumowego, czyli grupy osób pracujących zgodnie z metodyką Agile (ang. zwinny, tu: przystosowany do dynamicznych zmian i korekt), stosowaną zwykle w realizacji procesów produkcyjnych. Celem zespołu jest zebranie głównych zadań związanych z daną inicjatywą, nadanie im priorytetów i – po kilku kolejnych etapach – zaprezentowanie gotowego produktu. Kroki te powtarza się kilkukrotnie, w ramach tzw. przebiegów. Efekt zaprezentowany na Scenie na Świebodzkim przypomina właśnie taki zbiór produktów i skojarzeń, któremu być może warto nadać nieco przejrzystszą formę. Nie chodzi tutaj o odbieranie Dziadom (rytuałowi) inherentnej dynamiki czy o porządkowanie pierwotnego chaosu, jaki zapewne otaczał ten obrządek, ale o umożliwienie widzowi śledzenia akcji scenicznej – podążania za przysłowiowym białym królikiem, jak czynił to Neo w „Matrixie” sióstr Wachowskich. Nie zawsze trzeba przeładowywać spektakl znaczeniami i efektami, aby był dla publiczności interesujący i wciągający.