20 listopada w warszawskim Nowym Teatrze odbędzie się premiera „Czarodziejskiej góry” Pawła Mykietyna w reżyserii Andrzeja Chyry, ze scenografią Mirosława Bałki.
fot. Maciej Zakrzewski (Malta Festival)
edno z najgłośniejszych polskich wydarzeń operowych ostatnich dekad powraca na scenę. 20 listopada w warszawskim Nowym Teatrze odbędzie się premiera „Czarodziejskiej góry” Pawła Mykietyna w reżyserii Andrzeja Chyry, ze scenografią Mirosława Bałki. Przedstawienie, którego prapremiera odbyła się w 2015 roku podczas Malta Festival w Poznaniu, zostanie zaprezentowane w nowej obsadzie, z udziałem młodych śpiewaków związanych z Akademią Operową Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Wszystkie bilety na listopadowe pokazy zostały już wyprzedane.
Jedenaście lat temu „Czarodziejska góra” należała do najważniejszych wydarzeń Malta Festival. Opera skomponowana przez Pawła Mykietyna, z librettem Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk, powstała na podstawie jednej z najwybitniejszych powieści XX wieku. Za reżyserię odpowiadał Andrzej Chyra, a scenografię przygotował Mirosław Bałka. Spotkanie artystów reprezentujących różne dziedziny sztuki przyniosło przedstawienie, które zwróciło uwagę zarówno środowiska operowego, jak i teatralnego.
Teraz Nowy Teatr, we współpracy z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, przygotowuje jego powrót. Zapowiedziana na 20 listopada premiera będzie okazją do ponownego spotkania z utworem, który w 2015 roku podejmował temat kryzysu europejskiej cywilizacji. Dziś, wobec kolejnych konfliktów zbrojnych i narastającej niepewności politycznej, pytania stawiane przez twórców brzmią szczególnie aktualnie.
Powieść Tomasza Manna, opublikowana w 1924 roku, opowiada historię Hansa Castorpa, młodego Niemca, który przyjeżdża do szwajcarskiego sanatorium Berghof, aby odwiedzić przebywającego tam kuzyna. Planowany na trzy tygodnie pobyt przedłuża się do siedmiu lat. W odizolowanym od codzienności sanatorium Castorp poznaje ludzi reprezentujących różne poglądy, postawy i doświadczenia. Ich rozmowy dotyczą filozofii, polityki, religii, choroby i śmierci.
Mann uczynił z Berghofu obraz europejskiej cywilizacji w przededniu I wojny światowej. Sanatorium funkcjonuje według własnych reguł, a jego mieszkańcy stopniowo tracą poczucie upływającego czasu. Nad ich życiem ciąży świadomość nieuchronnego końca.
Małgorzata Sikorska-Miszczuk, przygotowując libretto opery, dokonała znaczących przesunięć w stosunku do literackiego pierwowzoru. Szczególne znaczenie nadała postaci zmarłej Amerykanki, która w powieści pojawia się jedynie we wspomnieniu. Kobieta zajmowała wcześniej pokój, do którego trafia Hans Castorp.
W operze staje się postacią symboliczną, łączącą rzeczywistość żywych i umarłych. Jej obecność nadaje historii oniryczny charakter, a podróż Castorpa przez sanatoryjną rzeczywistość przypomina stopniowe przygotowanie do śmierci.
Twórcy zachowali najważniejsze postacie powieści, wśród nich Kławdię Chauchat, Settembriniego, Naphtę, doktora Behrensa i Peeperkorna. Ich obecność pozwala przywołać filozoficzne i obyczajowe spory opisane przez Manna.
Już podczas przygotowań do prapremiery w 2015 roku Andrzej Chyra podkreślał aktualność powieści Manna. W rozmowie z Programem Drugim Polskiego Radia zwracał uwagę na historyczne doświadczenie Europy, która z entuzjazmem wkraczała w katastrofę I wojny światowej.
„Powieść Tomasza Manna odczytujemy w kontekście I wojny światowej, czyli idiotycznego entuzjazmu wojennego, w wyniku którego zginęły miliony ludzi. Ale «Czarodziejska góra» jest w istocie opowieścią o stanie naszego umysłu i naszej cywilizacji. Opowieścią bardzo dziś aktualną…” – mówił reżyser w 2015 roku na antenie radiowej Dwójki.
Wypowiedź sprzed jedenastu lat można dziś odczytywać w kontekście współczesnych konfliktów i napięć społecznych. Mann opisywał Europę, która nie potrafiła rozpoznać zbliżającej się katastrofy, choć jej symptomy były coraz bardziej widoczne.
W operze Chyry szczególnego znaczenia nabiera oczekiwanie. Bohaterowie pozostają zawieszeni w rzeczywistości, w której czas płynie według innych zasad. Rozmawiają, zakochują się, chorują i umierają, podczas gdy poza sanatorium narasta kryzys prowadzący do wojny.
Jednym z najbardziej charakterystycznych rozwiązań „Czarodziejskiej góry” jest muzyczna koncepcja Pawła Mykietyna. Kompozytor zrezygnował z tradycyjnej orkiestry wykonującej muzykę na żywo, zastępując ją przygotowaną wcześniej, przestrzenną warstwą dźwiękową.
Muzyka dociera do publiczności za pośrednictwem systemu głośników. W elektronicznej kompozycji Mykietyn łączy różne style i konwencje muzyczne. Obok operowych arii pojawiają się elementy swingu, rocka i muzyki popularnej, a także odgłosy natury i miasta.
Ważną rolę odgrywa wielojęzyczność libretta. Zróżnicowanie języków i stylów muzycznych odpowiada charakterowi sanatorium, w którym spotykają się przedstawiciele różnych narodowości i środowisk.
Elektroniczna warstwa dźwiękowa organizuje również poczucie czasu. Jej rytm i precyzja kontrastują z doświadczeniem bohaterów, dla których kolejne dni i lata zaczynają tracić wyraźne granice.
To rozwiązanie pozostaje jednym z najbardziej interesujących elementów opery Mykietyna. Kompozytor wykorzystał technologię do stworzenia odrębnej przestrzeni akustycznej, w której głosy śpiewaków funkcjonują w otoczeniu przygotowanych wcześniej dźwięków.
Listopadowa premiera będzie okazją do zaprezentowania opery w nowym składzie wykonawczym. W przedstawieniu wystąpią solistki i soliści związani z Akademią Operową Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
W postać Hansa Castorpa wcieli się Paweł Trojak, a Amerykankę zagra Justyna Sławiec-Korzeń. Kławdię Chauchat zaśpiewa Emilia Rabczak, natomiast Joachima Ziemssena – Szymon Raczkowski.
W obsadzie znaleźli się również Karol Skwara jako Behrens, Albert Memeti jako Krokowski, Nataliia Tepla jako pani Stöhr, Damian Wilma jako Peeperkorn, Jakub Foltak jako Naphta oraz Ambroży Golachowski jako Settembrini.
Pozostałe role wykonają Katarzyna Ćwiek (Marusia), Maria Gocał (Elly), Szymon Grecki (Wehsal), Małgorzata Priebe (Kuracjuszka), Paweł Muranty i Ernest Tymczyszyn (Kuracjusze).
Kierownictwo muzyczne powierzono Adamowi Banaszakowi.
Za scenografię ponownie odpowiada Mirosław Bałka, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów współczesnych. Reżyserię świateł przygotowuje Bartosz Nalazek, a kostiumy Kornelia Dzikowska-Demirska. Adaptacją ścieżki dźwiękowej zajmuje się Ewa Guziołek.
Premiera odbędzie się 20 listopada 2026 roku o godzinie 19.00 na Dużej Scenie Nowego Teatru przy ulicy Madalińskiego 10/16 w Warszawie. Kolejne przedstawienia zaplanowano na 21 i 22 listopada. Wszystkie trzy pokazy są już wyprzedane.
Wydarzenie zostało włączone do programu siódmej edycji Międzynarodowego Festiwalu Nowa Europa, odbywającej się pod hasłem „Uzdrowisko Opera”.
Producentami przedstawienia są Nowy Teatr oraz Teatr Wielki – Opera Narodowa. Współorganizatorami przedsięwzięcia są Narodowe Centrum Kultury i Malta Festival Poznań. Partnerem projektu jest Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Opera zostanie wykonana w oryginalnej niemieckiej wersji językowej. Przedstawienie trwa około dwóch godzin i dwudziestu minut.
Teatry zapowiedziały również kolejne prezentacje „Czarodziejskiej góry” w dniach 19, 20 i 21 marca 2027 roku.
Muzyka: Paweł Mykietyn
Koncepcja libretta i libretto: Małgorzata Sikorska-Miszczuk
Koncepcja libretta i reżyseria: Andrzej Chyra
Przekład libretta na język niemiecki: Andreas Volk
Kierownictwo muzyczne: Adam Banaszak
Scenografia: Mirosław Bałka
Kostiumy: Kornelia Dzikowska-Demirska
Reżyseria światła: Bartosz Nalazek
Adaptacja ścieżki dźwiękowej: Ewa Guziołek
Asystent reżysera: Michał Kurkowski
Premiera: 20 listopada 2026 roku
Kolejne spektakle: 21 i 22 listopada 2026 roku
Następne prezentacje: 19, 20 i 21 marca 2027 roku
Miejsce: Nowy Teatr, Duża Scena, ul. Madalińskiego 10/16, Warszawa
Czas trwania: 2 godziny 20 minut
Bilety: wszystkie miejsca na listopadowe spektakle zostały wyprzedane.
Produkcja: Nowy Teatr
Koprodukcja: Teatr Wielki – Opera Narodowa, Narodowe Centrum Kultury, Malta Festival
Partner: Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
Premiera odbędzie się w ramach 7. Międzynarodowego Festiwalu Nowa Europa: Uzdrowisko Opera.
Więcej informacji: Nowy Teatr – „Czarodziejska góra”
