Pięć wydarzeń znalazło się w listopadowym programie Otwartej Sceny Instytutu Teatralnego w Warszawie.
infografika: Instytut Teatralny w Warszawie
Wśród propozycji są spektakle dokumentalne, monodram muzyczny, eksperymentalny koncert z udziałem sztucznej inteligencji oraz sympozjum poświęcone przyszłości teatru. Na scenie pojawią się między innymi Lech Łotocki i Rafał Derkacz.
Listopadowy repertuar Otwartej Sceny Instytutu Teatralnego obejmuje projekty artystyczne wykorzystujące różne formy teatralnej wypowiedzi. Twórcy sięgają po dokument, muzykę, improwizację i nowe technologie. W programie znalazły się również wydarzenia podejmujące temat pamięci o teatrze, doświadczenia emigracji oraz przemian, jakie mogą czekać sztuki performatywne w najbliższych dekadach.
Program otworzy 3 listopada spektakl performatywno-dokumentalny „Ja, Feuerbach. Ocalić od zapomnienia”, autorski projekt Katarzyny Kasicy, zrealizowany w ramach stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na 2026 rok w dziedzinie teatru.
Inspiracją dla przedstawienia jest dramat Tankreda Dorsta „Ja, Feuerbach”, opowiadający o aktorze, który po latach nieobecności przychodzi na przesłuchanie i usiłuje odzyskać swoje miejsce na scenie. Dorst podejmuje w nim problem zawodowej tożsamości aktora, jego zależności od teatralnych instytucji oraz potrzeby bycia dostrzeżonym.
Projekt Katarzyny Kasicy powstał z zainteresowania historią teatru, pracy z materiałami archiwalnymi i twórczych spotkań z Lechem Łotockim. Spektakl stanowi finał jej poszukiwań prowadzonych w ramach stypendium. Przywołuje doświadczenia aktorskie i stawia pytania o pamięć środowiska teatralnego, które z upływem czasu traci kontakt z własną historią.
Dzień później, 4 listopada, na Otwartej Scenie wystąpi Rafał Derkacz z monodramem muzycznym „ON (BAZ)AIR”.
Aktor wciela się w kolejne postaci tworzące barwną galerię ludzkich charakterów. Pojawiają się wśród nich handlarze, klienci, marzyciele i przybysze z przeszłości. Ich historie układają się w opowieść, w której humor przeplata się ze wzruszeniem, a codzienne sytuacje nabierają nieoczekiwanych znaczeń.
Ważną rolę odgrywa muzyka. Znane piosenki, wykonywane w nowych aranżacjach, komentują sceniczne wydarzenia i dopowiadają emocje bohaterów. Derkacz wykorzystuje możliwości monodramu, budując przedstawienie oparte na aktorskich przeobrażeniach, słowie i muzyce.
12 listopada odbędzie się eksperymentalny koncert „Moduły dialogu. Performans na kompozytorkę, krytyka i AI”, przygotowany według koncepcji Anny Jędrzejewskiej.
W wydarzeniu uczestniczą kompozytorka-performerka, skrzypaczka-improwizatorka oraz aktor występujący w roli krytyka muzycznego. Do ich rozmowy dołącza sztuczna inteligencja reprezentowana przez audiowizualne awatary.
Twórcy eksperymentują z formą koncertu muzyki współczesnej i sposobami jej odbioru. Interesuje ich również rola krytyka, który poprzez język i interpretację wpływa na rozumienie dzieła.
Obecność sztucznej inteligencji wprowadza do tego spotkania dodatkowy wymiar. Pojawiają się pytania o granice interpretacji, relacje między twórcą a odbiorcą oraz możliwości technologii uczestniczącej w procesie komentowania sztuki.
„Moduły dialogu” łączą muzykę, performans i refleksję nad mechanizmami oceniania twórczości artystycznej.
21 listopada publiczność zobaczy „Kody”, projekt muzyczno-teatralny łączący jazz z opowieścią o emigracji, języku i poszukiwaniu własnej tożsamości.
Spektakl składa się z autonomicznych części, w których słowo i muzyka prowadzą ze sobą dialog. Pierwszą z nich jest monolog Emigrantki, doświadczającej stopniowej, bolesnej przemiany języka.
Twórcy przyglądają się sytuacji człowieka, który znalazł się w obcej rzeczywistości językowej. Zmiana sposobu porozumiewania się wpływa na jego relacje z otoczeniem, poczucie przynależności i możliwość opowiedzenia własnej historii.
Kolejne części przedstawienia należą do muzyków. Jazz staje się przestrzenią improwizacji i poszukiwania porozumienia poza słowami. Artyści zastanawiają się, czy muzyka może zastąpić utracony język i pomóc w odbudowaniu poczucia domu.
Listopadowy program zakończy 25 listopada interdyscyplinarne sympozjum „Teatr rozszerzony w 2045 roku”, którego kuratorką jest dr Martyna Groth.
Spotkanie zostanie poświęcone przyszłości teatru i możliwym kierunkom rozwoju relacji między człowiekiem, sztuką i technologią.
Program sympozjum podzielono na dwie części. W pierwszej przewidziano wystąpienia zaproszonych ekspertów i ekspertek oraz osób zajmujących się praktyką artystyczną. Druga została przygotowana w formule otwartego naboru, umożliwiającego udział osobom prowadzącym badania i działalność artystyczną.
Perspektywa roku 2045 pozwala zastanowić się nad zmianami, jakie mogą przynieść teatrowi rozwój sztucznej inteligencji, technologii immersyjnych i nowych sposobów uczestnictwa w kulturze.
Warto zwrócić uwagę na oprawę graficzną wydarzenia. Wykorzystano w niej przetworzoną przy użyciu narzędzi AI fotografię Ireneusza Wolnego ze spektaklu „Inwazja” Teatru Galeria z 1967 roku. Historyczny materiał stał się elementem wizualnej zapowiedzi dyskusji o przyszłości sztuk performatywnych.
Otwarta Scena Instytutu Teatralnego powstała z myślą o wspieraniu różnorodnych inicjatyw artystycznych i środowiskowych. W ramach projektu Instytut bezpłatnie udostępnia swoją salę teatralną na organizację wybranych niekomercyjnych wydarzeń.
Program obejmuje zarówno przedsięwzięcia artystyczne, jak i spotkania służące wymianie doświadczeń oraz dyskusji o współczesnym teatrze. Organizatorzy podkreślają znaczenie dostępności, różnorodności i otwartości na twórców, którzy mają ograniczone możliwości prezentowania swojej pracy w instytucjonalnym obiegu teatralnym.
Listopadowe propozycje pokazują szeroki zakres tej działalności: od kameralnych form aktorskich i projektów dokumentalnych po eksperymenty muzyczne i refleksję nad przyszłością teatru.
Bilety na spektakle i koncerty odbywające się 3, 4, 12 i 21 listopada kosztują 40 zł (normalny) oraz 20 zł (ulgowy dla studentów i emerytów). Wstęp na sympozjum „Teatr rozszerzony w 2045 roku” jest bezpłatny.
Osoby z niepełnosprawnościami wraz z asystentami lub opiekunami mogą bezpłatnie uczestniczyć w pokazach Otwartej Sceny. W celu otrzymania zaproszenia należy skontaktować się z koordynatorką dostępności, Justyną Szczepaniak, najpóźniej siedem dni roboczych przed wydarzeniem.
Rezerwacje i informacje o biletach: bilety@instytut-teatralny.pl, tel. 730 114 190.
