13 listopada w Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego odbędzie się premiera „Ryszarda III” Williama Szekspira w reżyserii Pawła Świątka.
plakat autorstwa Natalii Kabanow dla Teatru Polskiego w Podziemiu
Teatr Polski w Podziemiu we Wrocławiu przygotowuje pierwszą premierę sezonu 2026/2027. W przedstawieniu wystąpi dziesięcioro aktorów, wśród nich Agnieszka Kwietniewska, Dariusz Maj, Igor Kujawski i Michał Opaliński. Autorką plakatu promującego spektakl jest Natalia Kabanow. Patronat medialny nad premierą sprawuje portal Teatr dla Wszystkich, który od lat towarzyszy działalności Teatru Polskiego w Podziemiu i wspiera jego przedsięwzięcia artystyczne.
„Samotność niespokojnych umysłów staje się źródłem mrocznych wizji przyszłości” – tym zdaniem twórcy zapowiadają najnowszą realizację Teatru Polskiego w Podziemiu. Paweł Świątek sięga po jeden z najważniejszych dramatów historycznych Williama Szekspira, przedstawiający mechanizmy zdobywania władzy, polityczną manipulację oraz stopniowe przekraczanie granic moralnych przez człowieka przekonanego o własnym prawie do rządzenia innymi.
Premiera „Ryszarda III” odbędzie się 13 listopada o godz. 19.00 w Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego, w przestrzeni Piekarni Żywej Kultury przy ul. Księcia Witolda 62 we Wrocławiu. Dzień wcześniej zaplanowano pokaz przedpremierowy, a 14 i 15 listopada kolejne przedstawienia premierowe.
Dramat Szekspira, napisany prawdopodobnie na początku lat dziewięćdziesiątych XVI wieku, należy do najważniejszych utworów poświęconych politycznej przemocy i mechanizmom sprawowania władzy. Tytułowy bohater, Ryszard, książę Gloucester, konsekwentnie dąży do zdobycia angielskiego tronu. Posługuje się intrygą, manipulacją i zbrodnią, wykorzystując słabości przeciwników oraz konflikty wewnątrz królewskiej rodziny.
W zapowiedzi przygotowywanego we Wrocławiu przedstawienia twórcy zwracają szczególną uwagę na psychologię bohatera. Ryszard jest człowiekiem zgorzkniałym, naznaczonym doświadczeniem odrzucenia i niespełnionej miłości. Przekonany o własnej krzywdzie, obserwuje rzeczywistość polityczną, której nie akceptuje. W jego oczach królestwo pogrąża się w chaosie, a ludzie odpowiedzialni za jego losy okazują się niezdolni do podejmowania właściwych decyzji.
Narastająca frustracja prowadzi go do przekonania, że sam powinien odmienić losy państwa. Zaczyna działać za kulisami polityki, stopniowo podporządkowując wszystkie decyzje jednemu celowi – zdobyciu władzy.
Twórcy przedstawienia zapowiadają przyjrzenie się procesowi przemiany wrażliwego intelektualisty w bezwzględnego tyrana. Interesuje ich sposób, w jaki osobiste doświadczenie odrzucenia może prowadzić do radykalizacji poglądów, a poczucie własnej wyjątkowości staje się uzasadnieniem dla przemocy.
W opisie spektaklu pojawia się pytanie o granice przekraczane przez ludzi, którzy własne obsesje przedstawiają jako działania podejmowane dla dobra poddanych. To jeden z najbardziej współczesnych aspektów szekspirowskiego dramatu. Historia Ryszarda pokazuje, jak łatwo polityczna retoryka może służyć usprawiedliwianiu okrucieństwa i jak skutecznie człowiek dążący do władzy potrafi wykorzystywać społeczne niezadowolenie.
Szekspir stworzył postać fascynującą swoją inteligencją, zdolnością manipulacji i umiejętnością podporządkowywania innych własnym planom. Ryszard doskonale rozumie ludzkie słabości, potrafi zdobywać zaufanie i wykorzystywać emocje. Jednocześnie stopniowo traci zdolność rozpoznawania konsekwencji własnych działań.
Wrocławska inscenizacja, zgodnie z zapowiedziami realizatorów, ma przyjrzeć się temu procesowi z bliska. Szczególnego znaczenia nabiera pytanie o moment, w którym przekonanie o konieczności naprawy świata staje się usprawiedliwieniem dla jego niszczenia.
Reżyserem przedstawienia jest Paweł Świątek, artysta od lat związany z wrocławskim środowiskiem teatralnym i historią Teatru Polskiego w Podziemiu.
Świątek ukończył Wydział Reżyserii Dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. W trakcie studiów kształcił się między innymi pod kierunkiem Krystiana Lupy i Mikołaja Grabowskiego. Współpracował także jako asystent z Mają Kleczewską i René Polleschem.
W swoim dorobku ma realizacje przygotowane na wielu polskich scenach. Rozgłos przyniósł mu między innymi „Paw królowej” według powieści Doroty Masłowskiej, zrealizowany w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie. Reżyserował również „Księcia Niezłomnego” w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi oraz przedstawienia „Bolesław Śmiały”, „Botticelli” i „Magiczna rana” w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
Od 2013 roku był związany etatowo z Teatrem Polskim we Wrocławiu. Po konflikcie wokół tej instytucji, który rozpoczął się w 2016 roku i doprowadził do powstania Teatru Polskiego w Podziemiu, znalazł się w pierwszej Radzie Podziemia.
Przygotowywana obecnie inscenizacja „Ryszarda III” jest kolejnym etapem jego współpracy z zespołem.
Wybór szekspirowskiego dramatu zwraca uwagę również ze względu na historię samego Teatru Polskiego w Podziemiu. Zespół powstał w wyniku protestu artystów przeciwko zmianom zachodzącym w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Przez kolejne lata prowadził działalność poza macierzystą instytucją, zachowując własną tożsamość artystyczną i kontynuując współpracę z twórcami związanymi wcześniej z wrocławską sceną.
Dramat o zdobywaniu władzy, politycznych ambicjach i konsekwencjach podporządkowywania instytucji jednostkowym interesom może w tym kontekście nabrać dodatkowych znaczeń. Ostateczny kształt interpretacji poznamy podczas listopadowej premiery.
„Ryszard III” będzie pierwszą premierą Teatru Polskiego w Podziemiu w sezonie 2026/2027.
Jak informowaliśmy we wrześniu na łamach portalu Teatr dla Wszystkich, zespół zaplanował na ten sezon dwie nowe produkcje. Po listopadowej realizacji Pawła Świątka kolejne przedstawienie przygotuje Marcin Liber. W momencie ogłoszenia programu sezonu nie podano jeszcze tytułu jego nowej inscenizacji.
Program artystyczny obejmuje także prezentacje przedstawień znajdujących się już w repertuarze teatru. We wrześniu widzowie mogli ponownie zobaczyć „Planetę małp” w reżyserii Marcina Libera. Na październik zaplanowano pokazy „Słońce. Powietrze. Popiół” Katarzyny Kalwat, przedstawienia inspirowanego twórczością Elfriede Jelinek, którego prapremiera odbyła się w maju 2026 roku.
Ważne miejsce w działalności zespołu zajmuje również „Wycinka Holzfällen” Krystiana Lupy, jeden z najgłośniejszych spektakli w historii współczesnego polskiego teatru. Przedstawienie miało premierę w 2014 roku w Teatrze Polskim we Wrocławiu, a jego wznowienie w lutym 2026 roku stało się wydarzeniem przypominającym o artystycznym dorobku dawnego zespołu.
25 i 26 października „Wycinka Holzfällen” będzie prezentowana podczas 23. Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuki Reżyserskiej Interpretacje w Katowicach. W grudniu zostanie zaprezentowany podczas tegorocznej “Boskiej Komedii” w Krakowie.
Listopadowy „Ryszard III” rozpocznie zatem premierową część sezonu, w którym Teatr Polski w Podziemiu łączy prezentację ważnych przedstawień ze swojego dorobku z przygotowywaniem nowych realizacji.
W przedstawieniu Pawła Świątka wystąpi dziesięcioro aktorów. W obsadzie znaleźli się Janka Woźnicka, Agnieszka Kwietniewska, Michał Mrozek, Dariusz Maj, Igor Kujawski i Michał Opaliński.
Gościnnie wystąpią Anastazja Kowalska, Katarzyna Wuczko, Bartosz Śledź oraz Eryk Walkowiak.
Wśród wykonawców są artyści związani z historią Teatru Polskiego we Wrocławiu oraz Teatru Polskiego w Podziemiu, których obecność od lat współtworzy charakter działalności zespołu.
Za muzykę do przedstawienia odpowiada Olga Mysłowska. Scenografię przygotowuje Marcin Chlanda, natomiast autorem kostiumów jest Grzegorz Więckowski.
Asystentami reżysera są Franciszek Słoniowski i Maciej Ćwieluch.
Producentką spektaklu jest Renata Majewska, a funkcję kuratora projektu pełni Piotr Rudzki, od lat związany z działalnością Teatru Polskiego w Podziemiu.
Przedstawienie powstaje na podstawie przekładu Stanisława Barańczaka, jednego z najważniejszych polskich tłumaczy twórczości Williama Szekspira.
Teatr Polski w Podziemiu zaprezentował również plakat zapowiadający listopadową premierę „Ryszarda III”.
Jego autorką jest Natalia Kabanow, artystka odpowiedzialna za oprawę graficzną promującą najnowsze przedstawienie Pawła Świątka.
Plakat towarzyszy kampanii informacyjnej poprzedzającej premierę i stanowi jeden z elementów identyfikacji wizualnej spektaklu. Wraz z jego prezentacją teatr przypomniał główną myśl zapowiadającą przedstawienie:
„Samotność niespokojnych umysłów staje się źródłem mrocznych wizji przyszłości”.
Portal Teatr dla Wszystkich towarzyszy Teatrowi Polskiemu w Podziemiu, informując o jego premierach, kolejnych przedsięwzięciach i wydarzeniach związanych z funkcjonowaniem zespołu. Wspieramy działalność artystów, którzy mimo trudnych warunków organizacyjnych konsekwentnie kontynuują pracę twórczą i przypominają o znaczeniu niezależności artystycznej.
Historia Teatru Polskiego w Podziemiu zajmuje szczególne miejsce w naszej działalności redakcyjnej. Od początku obserwujemy rozwój tego zespołu i jego kolejne realizacje.
„Ryszard III” powstaje w koprodukcji Instytutu im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, Teatru Polskiego w Podziemiu oraz Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucji Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
Realizacja jest współfinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
Wszystkie listopadowe pokazy odbędą się w Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego (Piekarnia Żywa Kultura) przy ul. Księcia Witolda 62 we Wrocławiu.
Pokaz przedpremierowy zaplanowano na 12 listopada o godz. 19.00. Oficjalna premiera odbędzie się 13 listopada o godz. 19.00. Kolejne przedstawienia będzie można zobaczyć 14 listopada o godz. 19.00 oraz 15 listopada o godz. 17.00.
Bilety dostępne są w repertuarze Teatru Polskiego w Podziemiu.
William Szekspir – „Ryszard III”
Przekład: Stanisław Barańczak
Reżyseria: Paweł Świątek
Muzyka: Olga Mysłowska
Scenografia: Marcin Chlanda
Kostiumy: Grzegorz Więckowski
Asystenci reżysera: Franciszek Słoniowski, Maciej Ćwieluch
Producentka: Renata Majewska
Kurator projektu: Piotr Rudzki
Autorka plakatu: Natalia Kabanow
Obsada: Janka Woźnicka, Agnieszka Kwietniewska, Michał Mrozek, Dariusz Maj, Igor Kujawski, Michał Opaliński, Anastazja Kowalska (gościnnie), Katarzyna Wuczko (gościnnie), Bartosz Śledź (gościnnie), Eryk Walkowiak (gościnnie).
Terminy:
12 listopada 2026, godz. 19.00 – pokaz przedpremierowy
13 listopada 2026, godz. 19.00 – premiera
14 listopada 2026, godz. 19.00 – pokaz premierowy
15 listopada 2026, godz. 17.00 – pokaz premierowy
Miejsce: Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego (Piekarnia Żywa Kultura), ul. Księcia Witolda 62, Wrocław.
Koprodukcja: Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, Teatr Polski w Podziemiu, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu.
Spektakl współfinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
Patronat medialny: Teatr dla Wszystkich.
