„Biografia dwóch żywiołów” ukaże się 16 września nakładem wydawnictwa Emocje Plus Minus.
infografika: wydawnictwo Emocje Plus Minus
Alina Janowska – aktorka o niezwykłym temperamencie, więźniarka Pawiaka i uczestniczka powstania warszawskiego. Wojciech Zabłocki – trzykrotny medalista olimpijski, wybitny szablista, architekt i profesor. Przez ponad pół wieku tworzyli małżeństwo dwojga ludzi pochłoniętych własnymi pasjami i zawodowymi ambicjami. Ich wspólną historię opowiada Hanna Faryna-Paszkiewicz w książce „Alina Janowska i Wojciech Zabłocki. Biografia dwóch żywiołów”, która ukaże się 16 września nakładem wydawnictwa Emocje Plus Minus.
Z osobna każde z nich mogłoby stać się bohaterem obszernej biografii. Alina Janowska należała do najbardziej rozpoznawalnych polskich aktorek powojennych. Grała w teatrze, filmie i telewizji, występowała w kabaretach i programach estradowych. Publiczność pamięta ją z „Zakazanych piosenek”, „Skarbu”, „Samsona”, „Wojny domowej” czy serialu „Złotopolscy”. Była związana między innymi z warszawskimi teatrami Syrena, Buffo i Komedia, a jej aktorstwo wyróżniały temperament, wyrazistość i znakomite wyczucie komizmu.
Jej biografia obejmuje jednak znacznie więcej niż historia scenicznych i ekranowych sukcesów. W czasie okupacji Janowska została aresztowana przez Gestapo i przez kilka miesięcy była więziona na Pawiaku. W powstaniu warszawskim służyła jako łączniczka batalionu Armii Krajowej „Kiliński”, posługując się pseudonimem „Alina”. Doświadczenia wojenne pozostały jednym z najważniejszych punktów odniesienia w jej późniejszym życiu.
Szczególnie cenną częścią przygotowanej przez Hannę Farynę-Paszkiewicz książki jest dziennik Janowskiej z powstania warszawskiego. Są to zapiski prowadzone na bieżąco podczas walk, stanowiące bezpośrednie świadectwo dramatycznych wydarzeń oglądanych oczami młodej kobiety, która znalazła się w samym środku walczącego miasta. Włączenie dziennika do biografii pozwala zobaczyć przyszłą gwiazdę teatru i filmu jeszcze przed rozpoczęciem wielkiej kariery – w sytuacji granicznej, wymagającej odwagi, odpowiedzialności i dojrzałości.
Wojciech Zabłocki reprezentował zupełnie inny świat, choć równie intensywny i podporządkowany ambicji. Czterokrotnie uczestniczył w igrzyskach olimpijskich, zdobywając w drużynowej szabli dwa srebrne medale – w Melbourne w 1956 roku i Rzymie w 1960 roku – oraz brązowy w Tokio w 1964 roku. Cztery razy sięgał również po drużynowe mistrzostwo świata. Ze względu na szybkość i niewielką posturę nazywano go „małym tygrysem”.
Sport był jednak tylko jedną z jego aktywności. Zabłocki został architektem i profesorem nauk technicznych, specjalizującym się między innymi w projektowaniu obiektów sportowych. Tworzył hale, stadiony i kompleksy sportowe, chętnie posługując się lekkimi konstrukcjami oraz charakterystycznymi dachami wiszącymi, które porównywał do „latających dywanów”. Był także współtwórcą Pomnika Powstańców Śląskich w Katowicach. Jego projekty, podobnie jak sportowa kariera, wymagały precyzji, dyscypliny, odwagi i gotowości do podejmowania ryzyka.
Hannę Farynę-Paszkiewicz interesuje przede wszystkim przestrzeń pomiędzy bohaterami jej książki: małżeństwo dwojga ludzi obdarzonych silnymi osobowościami, własnymi ambicjami i potrzebą niezależności. Janowska i Zabłocki pobrali się w 1963 roku. Byli razem aż do śmierci aktorki w 2017 roku.
Jak udawało im się godzić życie rodzinne z teatrem, planami filmowymi, treningami, zawodami sportowymi, projektowaniem i działalnością akademicką? Kto był bardziej przekonany do zawarcia małżeństwa? Jak dzielili się obowiązkami i w jaki sposób rozwiązywali konflikty? Autorka próbuje odtworzyć ich codzienność z dala od sceny, stadionu i oficjalnych uroczystości. Pokazuje dwoje ludzi, którzy przez dziesięciolecia szukali równowagi pomiędzy bliskością a prawem każdego z nich do własnego życia.
Wspólna historia Janowskiej i Zabłockiego staje się zarazem opowieścią o powojennej Polsce. W ich losach spotykają się doświadczenie okupacji i powstania warszawskiego, odbudowa stolicy, rozwój polskiego teatru i kina, sukcesy rodzimej szkoły szermierczej, a także architektura i życie artystyczne PRL-u. Prywatna biografia małżeństwa została więc osadzona na tle przemian społecznych, obyczajowych i politycznych drugiej połowy XX wieku.
Autorką książki jest Hanna Faryna-Paszkiewicz – historyczka sztuki i doktor nauk humanistycznych, przez wiele lat związana z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Specjalizuje się w historii architektury XX wieku, szczególnie architekturze Warszawy. Jest autorką między innymi książek „Geometria wyobraźni”, „Saska Kępa 1918–1939”, „Opium życia” oraz biografii Jana Kobuszewskiego „Kobusz. Jan Kobuszewski z drugiej strony sceny”.
„Alina Janowska i Wojciech Zabłocki. Biografia dwóch żywiołów” została oparta na dokumentach i materiałach archiwalnych. Publikację uzupełniają liczne, niepublikowane wcześniej fotografie z rodzinnego archiwum. Książka ukaże się 16 września nakładem wydawnictwa Emocje Plus Minus.
