W IV edycji zmienia się także sposób wyłaniania nominowanych – po raz pierwszy pojawia się Kolegium Artystyczne oraz możliwość przyznawania „dzikich kart”.
infografika: Ogólnopolski Plebiscyt Musicalowych Premier Sezonu
46 spektakli z 29 teatrów i projektów teatralnych działających w 14 miastach znalazło się w IV edycji Ogólnopolskiego Plebiscytu Musicalowych Premier Sezonu 2025/2026. Tegoroczne zestawienie pokazuje, że musical coraz wyraźniej wychodzi poza repertuar wyspecjalizowanych teatrów muzycznych: po tę formę sięgają sceny dramatyczne, opera, teatr lalkowy, inicjatywy niezależne, a nawet uczelnia artystyczna. W IV edycji zmienia się także sposób wyłaniania nominowanych – po raz pierwszy pojawia się Kolegium Artystyczne oraz możliwość przyznawania „dzikich kart”.
Ogólnopolski Plebiscyt Musicalowych Premier Sezonu ogłosił pełną listę przedstawień zakwalifikowanych do swojej czwartej edycji. O nagrody za sezon 2025/2026 rywalizować będzie 46 tytułów reprezentujących 29 teatrów i przedsięwzięć producenckich z 14 polskich miast. Lista została publicznie przedstawiona 22 sierpnia podczas Zlotu Musicalowego MusicalON! 2026 w Teatrze Rampa, a finałem kilkumiesięcznego plebiscytu będzie Gala Musicalowa zaplanowana na 1 grudnia w Poznaniu.
Same liczby nie oddają jednak najważniejszej cechy tegorocznego zestawienia. Obok teatrów od lat kojarzonych z musicalem – Teatru Muzycznego im. Danuty Baduszkowej w Gdyni, Teatru Muzycznego w Poznaniu, Teatru Muzycznego w Łodzi, Teatru Muzycznego ROMA, warszawskiej Syreny, Teatru Rozrywki w Chorzowie czy wrocławskiego Capitolu – pojawiają się teatry dramatyczne: Teatr im. Juliusza Słowackiego i Teatr Ludowy w Krakowie, Teatr Współczesny w Warszawie, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku czy Teatr Polski w Szczecinie. Są również Warszawska Opera Kameralna, Opera na Zamku, Teatr Lalka, prywatne przedsięwzięcia producenckie, projekty aktorskie oraz spektakl dyplomowy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina.
To właśnie ten przekrój daje interesujący obraz polskiego musicalu w sezonie 2025/2026.
Wśród 46 zakwalifikowanych przedstawień znalazły się duże tytuły światowego repertuaru. „Beetlejuice” pojawia się na liście jako koprodukcja warszawskiego Teatru Syrena i Teatru Rozrywki w Chorzowie, Teatr Muzyczny w Poznaniu reprezentuje m.in. „Cabaret”, a Teatr Muzyczny w Łodzi – „Mamma Mia!”. W zestawieniu są również „Producenci” gdyńskiego Teatru Muzycznego, „Dzień Świstaka” wrocławskiego Capitolu oraz „SIX” Teatru Dialogu.
Jednocześnie tegoroczna lista dobrze pokazuje, jak pojemną kategorią stał się w Polsce teatr musicalowy i muzyczny. Obok światowych hitów znalazły się przedstawienia wyrastające z polskiej literatury, historii i współczesnego reportażu.
Teatr im. Juliusza Słowackiego zgłosił „Antygonę”, Teatr Ludowy – „Folwark zwierzęcy”, Teatr Współczesny w Warszawie – „Chłopki”, a Teatr Rampa – między innymi „Lalkę’89.” i „Złego. Warszawską jazz operę”. Teatr Lalka pojawia się z „Panią Twardowską albo Nieustraszonym Adamem Mickiewiczem”, natomiast Warszawska Opera Kameralna z „Balem w operze”.
Wśród propozycji są również spektakle odnoszące się do konkretnych postaci i wydarzeń historycznych. Teatr Syrena zgłosił „Starzyńskiego”, Teatr Muzyczny ROMA wraz z Katarzyną Zielińską i Green Productions – „Aniołki Mussoliniego”, a wśród gdyńskich inicjatyw aktorskich znajduje się „Ina. Wolisz, kiedy się śmieję”.
Plebiscyt obejmuje więc przedstawienia bardzo różne pod względem skali produkcji, formy, adresata i artystycznych ambicji. Musical funkcjonuje tu równocześnie jako widowisko rozrywkowe, spektakl familijny, adaptacja literatury, forma historycznej narracji i sposób podejmowania problematyki społecznej.
Na liście znajdziemy przedstawienia adresowane do młodszej publiczności, takie jak „Dzieci z Bullerbyn” radomskiego Teatru Powszechnego, „Mała Miss” Kujawsko-Pomorskiego Teatru Muzycznego w Toruniu, „Pippi” Teatru Rampa, „Ania z Zielonego Wzgórza” Teatru Muzycznego ROMA, „Majka z Kajtkiem jadą trajtkiem” Gdyńskiego Centrum Kultury czy „Szop mówi STOP” Teatru WAM.
Z drugiej strony pojawiają się propozycje formalnie trudniejsze do zamknięcia w tradycyjnym rozumieniu musicalu. „Portret Doriana Graya” w ROMIE jest spektaklem baletowym, „Za ładna” Magdaleny Szczerbowskiej – monodramem muzycznym, „Bal w operze” wychodzi z instytucji operowej, a „Pippin” jest przedstawieniem dyplomowym studentów Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina.
Ta różnorodność jest istotna również dlatego, że sam Plebiscyt od początku deklaruje ambicję nie tylko nagradzania premier, ale także dokumentowania rozwoju musicalu i budowania wokół niego środowiska widzów i twórców. Oficjalna strona przedsięwzięcia określa jego celem promocję gatunku, dokumentowanie jego rozwoju oraz prezentowanie najlepszych premier, artystów i realizatorów sezonu.
W trzeciej edycji Plebiscytu, obejmującej sezon 2024/2025, znalazło się 49 tytułów, a więc liczbowo nawet nieco więcej niż obecnie. Organizatorzy zwracali wówczas uwagę, że aż 38 z nich było produkcjami stworzonymi od podstaw w Polsce, a tylko 11 realizacjami licencyjnymi non-replica. Tegorocznych 46 tytułów nie oznacza zatem rekordu pod względem samej liczby spektakli, ale utrzymanie bardzo dużej skali przedsięwzięcia oraz niezwykle szerokiego spektrum instytucji uczestniczących w plebiscycie.
IV edycja przynosi również istotną zmianę regulaminową. Po raz pierwszy powołane zostało Kolegium Artystyczne złożone z przedstawicieli teatrów uczestniczących w Plebiscycie.
Kolegium będzie współdecydować o nominacjach w kategoriach realizatorskich: reżyserii, choreografii, scenografii, kostiumów oraz oprawy świetlno-multimedialnej. Organizatorzy wskazują na inspirację mechanizmem znanym z Tony Awards: przy elementach wymagających szczególnej wiedzy warsztatowej głos publiczności zostanie uzupełniony oceną osób zawodowo związanych z teatrem.
Nie zmienia się natomiast podstawowa zasada dotycząca nagród aktorskich. W tych kategoriach decyzja ma należeć wyłącznie do widzów.
To ważne rozróżnienie, bo Ogólnopolski Plebiscyt Musicalowych Premier Sezonu zbudował swoją tożsamość właśnie wokół aktywności publiczności. Oficjalna strona wydarzenia podkreśla, że widzowie mają „realny wpływ” na wybór najlepszych premier i artystów. Wprowadzenie Kolegium Artystycznego przesuwa zatem formułę w kierunku modelu mieszanego, zachowując jednocześnie zasadniczą rolę publiczności w kategoriach aktorskich.
– Każda kolejna edycja pokazuje, jak szeroko rozwija się polski musical – nie tylko geograficznie, ale przede wszystkim tematycznie. Kolegium Artystyczne i dzikie karty to naturalny krok w tym samym kierunku: nie ograniczamy głosu widzów, tylko dodajemy do niego to, czego sama widownia nie zawsze może ocenić – tłumaczą organizatorki Plebiscytu, Kinga Chwiałkowska i Sandra Duraj.
Drugą nowością są „dzikie karty”. Organizatorki mogą włączyć do rywalizacji maksymalnie dwa przedstawienia, które nie przeszły standardowej procedury zgłoszeniowej, jeżeli uznają, że ich brak zubożyłby obraz całego sezonu.
W IV edycji oba takie miejsca zostały wykorzystane. Pierwszą „dziką kartę” otrzymał „Portret Doriana Graya” Teatru Muzycznego ROMA, drugą – „Pippin”, spektakl dyplomowy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina.
Szczególnie obecność przedstawienia dyplomowego rozszerza zakres Plebiscytu poza repertuar zawodowych instytucji teatralnych. W zestawieniu obok największych polskich teatrów muzycznych znajduje się tym samym produkcja uczelniana, co jeszcze mocniej pokazuje, że organizatorzy chcą obserwować musical nie tylko przez pryzmat najdroższych i najbardziej eksponowanych premier sezonu.
Najwięcej spektakli na tegorocznej liście pochodzi z Warszawy. Reprezentowane są tu Teatr Muzyczny ROMA, Teatr Rampa na Targówku, Teatr Lalka, Teatr Współczesny, Teatr Capitol, Teatr Syrena, Warszawska Opera Kameralna, Teatr WAM i Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, a także niezależne przedsięwzięcia producenckie.
Silne pozostają również tradycyjne ośrodki teatru muzycznego. Gdynia pojawia się zarówno za sprawą „Producentów” Teatru Muzycznego im. Danuty Baduszkowej, jak i inicjatyw aktorskich tworzonych przy tej scenie. Wrocław reprezentuje przede wszystkim Capitol z „Dniem Świstaka”, „Odyseją” i „On(baz)AIR”, a także związanymi z nim projektami Magdaleny Szczerbowskiej i Jana Kowalewskiego oraz Teatr Dialogu ze „Straconymi Zachodami Miłości” i „SIX”.
Kraków wprowadza do zestawienia cztery przedstawienia trzech scen: „Folwark zwierzęcy” Teatru Ludowego, „Antygonę” Teatru im. Juliusza Słowackiego oraz „Czarownice” i „Adonisa ma gościa” Krakowskiego Teatru VARIETE. Szczecin reprezentują Teatr Polski i Opera na Zamku, Toruń – Kujawsko-Pomorski Teatr Muzyczny, a Poznań – Teatr Muzyczny.
Do tego dochodzą pojedyncze, ale ważne realizacje z Bydgoszczy, Chorzowa, Częstochowy, Koszalina, Łodzi, Płocka i Radomia. W rezultacie Plebiscyt obejmuje 14 miast i pozwala przyjrzeć się sezonowi musicalowemu zdecydowanie szerzej niż tylko przez repertuary kilku największych instytucji.
„Dżuma musical” – Teatr Kameralny im. Wandy Rucińskiej w Bydgoszczy.
„Beetlejuice” – koprodukcja Teatru Rozrywki w Chorzowie i Teatru Syrena;
„Wilczy księżyc” – Teatr Rozrywki w Chorzowie.
„Marysia ma Rysia” – Teatr Nowy w Częstochowie.
„Czarownice z Eastwick” – Teatr Muzyczny ADRIA.
„Ina. Wolisz, kiedy się śmieję” – Projekt Inicjatyw Aktorskich: Barbara Kurdej-Szatan, Katarzyna Kurdej / Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni;
„Producenci” – Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni;
„Moja miłość Irlandia” – Projekt Inicjatyw Aktorskich: Jacek Wester / Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni;
„Polish Swing” – Projekt Inicjatyw Aktorskich: Tomasz Więcek / Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni;
„Majka z Kajtkiem jadą trajtkiem” – Gdyńskie Centrum Kultury.
„Folwark zwierzęcy” – Teatr Ludowy;
„Antygona” – Teatr im. Juliusza Słowackiego;
„Czarownice” – Krakowski Teatr VARIETE;
„Adonis ma gościa” – Krakowski Teatr VARIETE.
„Turyści” – Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi;
„Mamma Mia!” – Teatr Muzyczny w Łodzi;
„Cienie” – Fundacja RK Foundation / Marcin Rolak i Ewa Klejman.
„Piękna i Bestia” – Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku.
„Dziś wieczorem Lola Blau” – Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego w Radomiu;
„Dzieci z Bullerbyn” – Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego w Radomiu.
„Cabaret” – Teatr Muzyczny w Poznaniu;
„Rewolta” – Teatr Muzyczny w Poznaniu.
„Paryski spleen” – Teatr Polski w Szczecinie;
„Toto” – Opera na Zamku w Szczecinie.
„Kelnerskie tango” – Kujawsko-Pomorski Teatr Muzyczny w Toruniu;
„Mała Miss” – Kujawsko-Pomorski Teatr Muzyczny w Toruniu.
„Aniołki Mussoliniego” – Teatr Muzyczny ROMA i Katarzyna Zielińska / Green Productions;
„Portret Doriana Graya” – Teatr Muzyczny ROMA, dzika karta;
„Ania z Zielonego Wzgórza” – Teatr Muzyczny ROMA;
„Zły. Warszawska jazz opera” – Teatr Rampa na Targówku;
„Pippi” – Teatr Rampa na Targówku;
„Lalka’89.” – Teatr Rampa na Targówku;
„Pani Twardowska albo Nieustraszony Adam Mickiewicz” – Teatr Lalka;
„Chłopki” – Teatr Współczesny w Warszawie;
„Error” – Teatr Capitol Warszawa / Hanna Piaseczna;
„Starzyński” – Teatr Syrena;
„Beetlejuice” – koprodukcja Teatru Syrena i Teatru Rozrywki w Chorzowie;
„Bal w operze” – Warszawska Opera Kameralna;
„Szop mówi STOP” – Teatr WAM;
„Pippin” – spektakl dyplomowy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, dzika karta.
„Dzień Świstaka” – Teatr Muzyczny Capitol;
„Odyseja” – Teatr Muzyczny Capitol;
„On(baz)AIR” – Teatr Muzyczny Capitol;
„Za ładna. Monodram muzyczny Magdaleny Szczerbowskiej” – Magdalena Szczerbowska / Teatr Muzyczny Capitol;
„Reniferek” – Jan Kowalewski / Teatr Muzyczny Capitol;
„Stracone Zachody Miłości” – Teatr Dialogu;
„SIX” – Teatr Dialogu.
Pełną listę 46 zakwalifikowanych spektakli potwierdził 22 sierpnia organizator Plebiscytu.
Ogłoszenie listy spektakli rozpoczyna zasadniczą część IV edycji. W kolejnych tygodniach organizatorzy mają prezentować poszczególne przedstawienia, twórców oraz aktorów. Następnie odbędzie się głosowanie Kolegium Artystycznego oraz dwuetapowe głosowanie publiczności. Dokładne daty poszczególnych etapów mają zostać podane osobno.
Finał odbędzie się 1 grudnia w Sali Ziemi w Poznaniu, podczas festiwalu „Czas na Teatr”. Termin i miejsce gali zostały ogłoszone już w czerwcu.
Do rozpoczęcia głosowania widzowie mogą korzystać z prowadzonego przez Plebiscyt internetowego kalendarza repertuarowego, w którym zbierane są terminy przedstawień uczestniczących w kolejnych edycjach. Dzięki temu lista konkursowa pełni również funkcję przewodnika po aktualnym repertuarze musicalowym w kraju.
IV edycja Plebiscytu po raz kolejny pokazuje przy tym zjawisko znacznie szersze od samej rywalizacji o nagrody. Musical obecny jest dziś w repertuarze instytucji o bardzo różnych profilach, budżetach i tradycjach, a jego twórcy sięgają równie chętnie po światowe licencje, jak po polską literaturę, historię, reportaż czy własne teksty. Lista obejmująca 46 przedstawień z 14 miast jest więc także rozległym przeglądem jednego sezonu polskiego teatru muzycznego – sezonu, w którym coraz trudniej wskazać jedną scenę, jedno środowisko czy nawet jedną definicję musicalu, która wystarczyłaby do opisania całego zjawiska.
