Slide
previous arrow
next arrow
Granice podmiotowości - Teatr dla Wszystkich

Granice podmiotowości

Na afiszu

Granice podmiotowości

O spektaklu „Lalki” Pawła Chomczyka w reż. autora w Teatrze Grupa Coincidentia pisze Justyna Białous.

Opublikowano: 2026-03-02
Ocena recenzenta/tki: (8/10) – bardzo dobry

Spektakl „Lalki” jest głęboko autotematyczny – bada podmiotowość animantów, sprawczość aktorów i formy, jakie przybierają. Skłania do refleksji nad kondycją teatru niezależnego.

Animator animuje animanta. Podmiot zdaje się łatwy do wskazania – ale oczywistości kończą się wraz z rozpoczęciem spektaklu. Grupa Coincidentia zmienia scenę w laboratorium i bada pojęcie animanta – przedmiot badań jest przedmiotem, lecz tylko pozornie.

Twórcy rozbierają relację animator–animant na czynniki pierwsze. Pytają o tożsamość, podmiotowość i sprawczość. Kto kim steruje? W którym momencie artysta staje się animantem? Czy animant może uzyskać autonomię? Animant, z którym aktor wchodzi w interakcję, nie jest tu rekwizytem, lecz partnerem – inicjuje emocje, wymusza reakcje, wywołuje kolejne działania.

Paweł Chomczyk z przymrużeniem oka rekonstruuje proces twórczy, jednocześnie go demaskując. Tu pojawia się kolejne pytanie – o generyczność teatru. Czy proces twórczy da się zalgorytmizować? Spektakl zestawia ludzką wrażliwość i kreatywność ze sztuczną inteligencją.

W warstwie dramaturgicznej Chomczyk formułuje egzystencjalne tezy za pomocą prostych, precyzyjnych zdań, w stylu Samuela Becketta. Z kolei w sferze użytych środków, scenografii i pracy z technologią (Sebastian Łukaszuk, Małgorzata Tarasewicz-Wosik) pojawia się echo estetyki Krzysztofa Garbaczewskiego. Twórcy nadają jednak całości własny ton – lekki, autoironiczny, z kontrolowanym chaosem scenicznym.

Świadomie ograniczono liczbę widzów, by zaprosić ich do pokoju – domowej przestrzeni, w której można oglądać lalki na emeryturze i ich animatorów. Lalki przeżywają coś dotkliwszego niż zapomnienie – niespełniony potencjał. Zostały stworzone na premierę, która nigdy się nie odbyła. Rezonuje z tym ich forma. Zaprojektowane przez Aleksandrę Iwańczyk jako postacie starsze, wyjęte z ram niedoszłego spektaklu, pozostają w czasie, który jednak wciąż ich dotyczy.

Mamy więc stare lalki, otoczone starymi „nowymi technologiami”. Komputer, radio, animacje rodem z Windows 95 – estetyka ta wywołuje nostalgię. Dbałość o przestrzeń przekłada się na sposób gry. Aktorstwo, zwłaszcza Dagmary Sowy i Pawła Chomczyka, mimo intelektualnej złożoności spektaklu pozostaje intymne i bliskie, co buduje szczególną relację z widzem. Interakcja z widownią została przemyślana równie uważnie jak aranżacja przestrzeni. Dopełnia ją nostalgiczna, a zarazem pełna humoru warstwa muzyczna Piotra Klimka, która nadaje całości miękkości.

Szłam na ten spektakl z oczekiwaniem przeżycia czegoś więcej niż intelektualnych rozważań – z potrzebą doświadczenia i zanurzenia się w klimat. Wyszłam z tym miłym poczuciem, nucąc „Take Me Home, Country Roads” Johna Denvera. I choć finałowy gest może wydawać się przewrotny, nie jest on jedynie żartem czy nostalgicznym mrugnięciem oka do widza. To raczej subtelne domknięcie opowieści o tęsknocie – za niespełnioną premierą, za utraconą sprawczością, za miejscem, w którym można poczuć się „u siebie”, nawet jeśli jest nim prowizoryczna, teatralna przestrzeń.

Spektakl nie tyle udziela odpowiedzi na pytania o podmiotowość i autonomię animanta, ile pozostawia widza w stanie czujnej niepewności. I właśnie w tym zawieszeniu – między intelektualną analizą a emocjonalnym rezonansem – ujawnia się jego siła. To teatr, który pobudza do myślenia, nie rezygnując z czułości. 

Grupa Coincidentia

Kategorie:


Cytat Dnia

„Cała zabawa z »Bartlebym«, którego maksyma brzmi: »wolałbym nie«, polega właśnie na tym, że o chuj w nim chodzi”

Maciej Stroiński o „Kopiście Bartlebym”, reż. Tomasz Fryzeł; E-teatr.pl, 20.04.2026

Newsletter

Zamów newsletter z najciekawszymi informacjami ze świata teatru i najlepszymi tekstami portalu. Bądź na bieżąco! Newslettery dostają wyłącznie członkowie społeczności naszego portalu.

W związku z bezpłatną subskrypcją zgadzam się na otrzymywanie na podany adres email informacji handlowych. Usługa zostanie uruchomiona po kliknięciu w link aktywacyjny przesłany na podany adres email.
W każdej chwili możesz zrezygnować z otrzymywania newslettera i innych informacji.

Teatr dla Wszystkich © Copyright 2026
ISSN 3071-9453
Strona stworzona przez - LOKOINVEST.PL