Artystka powraca na Mandala Performance Festival do Wrocławia w czerwcu 2026 r. z solowym projektem ,,Sad Clown”.
fot. Mandala Performance Festival
Twórczość Clary Saito lokuje się w obszarze sztuki performansu, gdzie ciało jest polem negocjacji znaczeń. Multiplikacja tożsamości – realizowana poprzez sceniczne alter ego, takie jak pies Diva czy Lady Dada – stanowi rdzeń jej strategii artystycznej.
Lady Dada reprezentuje inny wektor jej praktyki – bardziej konceptualny i związany z estetyką awangardy. Odwołania do dadaizmu, absurd, fragmentaryczność języka oraz kostium jako autonomiczna forma wizualna tworzą przestrzeń destabilizacji znaczeń. W tym wcieleniu tożsamość nie tyle zostaje przejęta, ile rozproszona. Podmiot staje się kolażem cytatów i gestów. Lady Dada funkcjonuje często na pograniczu performansu i instalacji, gdzie ciało artystki jest równocześnie obiektem i medium krytycznym.
Spektakl „All the Candies Have Pork” w wykonaniu Clary Saito i Nicolasa Roses, pokazany w ramach X edycji Mandali w Centrum Sztuki IMPART, podejmował temat manipulacji i granic intymności. To przykład sztuki, która staje się narzędziem interwencji społecznej.
Artystka powraca na Mandala Performance Festival do Wrocławia w czerwcu 2026 roku z solowym projektem „Sad Clown”.
Figura smutnego klauna operuje melancholią, ciszą i napięciem między komizmem a egzystencjalnym ciężarem. Klaun historycznie funkcjonuje jako postać ambiwalentna – zawieszona między śmiechem a tragedią. Saito buduje pokaz oparty na dysonansie: makijaż sugerujący radość kontrastuje z gestem spowolnionym, spojrzeniem pozbawionym iluzji, często z minimalizmem ruchu. Publiczność konfrontowana jest z pytaniem: czym jest śmiech – maską, czy może mechanizmem obronnym?
Performans „Sad Clown” stawia czoła nieuniknionemu smutkowi, który narzucany jest przez dzisiejsze kryzysy – osobiste, polityczne i środowiskowe. Walka klauna odzwierciedla naszą własną: jak radzić sobie z żalem, rozpaczą i niepewnością w sposób, który popycha nas naprzód, zamiast paraliżować? „Sad Clown” odzyskuje scenę jako miejsce dla wrażliwości i buntu. Artystka, przechodząc między obecnością a dystansem, humorem a złamanym sercem, skutecznie wykorzystuje estetykę cyrkową – dziwność, akrobację, groteskę. Niestabilny świat stale narzuca inną perspektywę, coraz bardziej destrukcyjną. Tragiczność współczesności nie wynika wyłącznie z pojedynczych katastrof, lecz z permanentnego stanu niepewności, który destabilizuje poczucie sensu i sprawczości.
Współczesna sztuka performansu jest uprzywilejowaną przestrzenią badania tożsamości. Clara Saito przesuwa percepcję w nieznane rejony. Zdaniem performerki tożsamość jest dynamicznym efektem – chwilowym, relacyjnym i podatnym na zmianę. To płynny, nieustanny proces, a nie stała cecha.
W swoich choreograficznych badaniach artystka rzuca światło na przemianę rzeczywistości i tworzenie bardziej sprawiedliwego świata. Wdraża idee Teatru Uciśnionych (stworzonego przez Augusto Boala) poprzez autorski projekt warsztatowy o nazwie Theater of Drag. Zaprasza ludzi do wykorzystania performansu i teatru jako transformującego oraz politycznego sposobu wyrażania i działania wobec trudności. Warsztaty obejmują tworzenie postaci, odkrywanie emocji, występy dla siebie nawzajem oraz dyskusje o codziennych problemach, z wykorzystaniem humoru i przesadnej dramatyzacji w stylu telenowel. Podobnie jak Boal, Saito uczy, że improwizacja to nie tylko technika sceniczna, ale sposób na życie w niepewnym świecie. Uczestnicy ćwiczą podejmowanie decyzji w chaosie, co ma budować odporność psychiczną. Metody Boala są do dziś stosowane w edukacji antydyskryminacyjnej, pracy z migrantami, mediacjach społecznych oraz aktywizmie klimatycznym. Szczególne znaczenie mają w środowiskach, w których uczestnicy doświadczają marginalizacji i potrzebują narzędzi do wyrażenia własnego głosu.
„Zobaczyć to, na co patrzymy, usłyszeć to, czego słuchamy, odczuć, co dotykamy, w nowy sposób doświadczyć przestrzeni” – tak pisał o swojej pracy Augusto Boal. Zasięg teorii brazylijskiego reżysera można śmiało zestawić z oddziaływaniem wizji najwybitniejszych teoretyków teatru XX wieku. Jego wizja nosi znamiona utopii, niemniej jednak w 2018 roku otrzymał nominację do Pokojowej Nagrody Nobla.
Clara Saito to brazylijska artystka wizualna i performerka mieszkająca w Amsterdamie, która w swojej twórczości łamie kulturowe kody. Jej polityczność polega na utrzymaniu procesu otwartości i transformacji, podobnie jak u rewolucjonisty teatru Boala.
