„Znikający tato”. Teatr łączy dzieci z ojcami za kratami
Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” im. Stefana Karskiego w Kielcach od lat udowadnia, że teatr to nie tylko sztuka – to także skuteczne narzędzie zmiany społecznej i emocjonalnego wsparcia. Jednym z najbardziej poruszających przykładów tej misji są realizowane we współpracy z Aresztem Śledczym w Kielcach programy artystyczno-terapeutyczne, skierowane do rodzin osób odbywających karę pozbawienia wolności.
Od „Mamy i Taty” do „Znikającego taty”
Wszystko zaczęło się w 2015 roku od pilotażowego projektu „Teatr, mama i ja”, który w kolejnych latach (2016–2019) rozwinął się w program „Teatr, mama, tata i ja”. Projekty te stworzyły przestrzeń do spotkań dzieci z rodzicami w warunkach odmiennych od aresztu – w teatrze, wśród lalek, muzyki i wspólnej zabawy. W ciągu pięciu lat 44 rodziny wzięły udział w regularnych warsztatach z udziałem aktorów, terapeutów, plastyków i wychowawców. Projekty zostały opisane także w środowisku naukowym jako przykład skutecznego programu readaptacyjnego i resocjalizacyjnego.
Jak pokazały analizy, więzi rodzinne – zwłaszcza relacje rodzic–dziecko – to kluczowy czynnik chroniący przed powrotem do przestępczości. Utrzymywanie kontaktu z rodziną wpływa pozytywnie na samopoczucie skazanych, zmniejsza ryzyko depresji, redukuje zachowania dyscyplinarne w więzieniu i wspiera resocjalizację. Szczególne znaczenie mają tu dzieci – często zapomniane ofiary wyroków swoich rodziców.
„Znikający tato” – teatr o obecności mimo nieobecności
Nowy projekt – „Znikający tato” – to naturalna kontynuacja tej ścieżki. Jego sercem będzie spektakl dla dzieci w wieku 4–7 lat, oparty na prawdziwych historiach ojców przebywających w Areszcie Śledczym w Kielcach. Autorem dramatu jest Kuba Kapral, reżyserem – Michał Zdunik, a scenografię przygotuje Kamil Dudzic. Za oprawę muzyczną odpowiada Marcin Zdunik.
Dzieci osadzonych ojców będą świadome ich udziału w tworzeniu spektaklu – to nie tylko artystyczny gest, ale silne przesłanie: „Tato jest. Może nie fizycznie, ale myśli o tobie i coś dla ciebie tworzy.” W świecie, gdzie zniknięcie rodzica często zostaje bez wyjaśnienia, teatr staje się przestrzenią odzyskiwania więzi.
Ważnym symbolem spektaklu będzie list – forma komunikacji wciąż żywa w realiach więziennych, a dla dziecka mająca potencjał magiczny, osobisty i intymny.
W ramach projektu odbędzie się również zamknięte czytanie sceniczne dramatu w Areszcie Śledczym, z udziałem osadzonych, twórców i psychologów. Premiera spektaklu planowana jest na listopad 2025 roku, a przedstawienie wejdzie do repertuaru Teatru „Kubuś”.
Wspólna przestrzeń, wspólne emocje
Jak pokazują doświadczenia poprzednich edycji, takie działania nie tylko odbudowują więzi, ale również wzmacniają kompetencje rodzicielskie, pomagają przygotować skazanych do życia po wyjściu z zakładu karnego i minimalizują traumę dzieci, które – choć same nie popełniły żadnego przestępstwa – często ponoszą jego emocjonalne konsekwencje.
Projekty realizowane są dzięki wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury, we współpracy z Aresztem Śledczym w Kielcach, Urzędem Miasta Kielce, Świętokrzyskim Centrum Profilaktyki i Edukacji oraz Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
fot. Teatr “Kubuś” w Kielcach
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
