Znamy pierwszą premierę sezonu 2026/2027 w Teatrze Jaracza w Olsztynie – „Toń” Ishbel Szatrawskiej

W Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie zespół spotkał się już na pierwszym czytaniu spektaklu „Toń”, który powstaje na podstawie głośnej powieści Ishbel Szatrawskiej. Premiera została zaplanowana na 25 września 2026 roku na Dużej Scenie.

Za adaptację i dramaturgię odpowiada sama autorka książki, Ishbel Szatrawska, a spektakl wyreżyseruje Damian Josef Neć. Twórcy zapowiadają sceniczną opowieść o pamięci, tożsamości i historii zapisanej w losach kolejnych pokoleń mieszkańców dawnych Prus Wschodnich.

„Toń” to debiutancka, wielopokoleniowa powieść historyczna Ishbel Szatrawskiej, wydana w 2023 roku przez Wydawnictwo Cyranka. Książka zebrała znakomite recenzje, została uhonorowana Wawrzynem – Literacką Nagrodą Warmii i Mazur i przez wielu krytyków została uznana za jeden z najważniejszych debiutów literackich ostatnich lat.

Akcja rozgrywa się na terenach dawnych Prus Wschodnich, wokół rzeki Guber, gdzie przez stulecia przenikały się polska, mazurska, niemiecka i litewska tożsamość. Autorka prowadzi czytelnika przez historię kilku pokoleń jednej rodziny, odsłaniając warstwy pamięci ukryte w miejscach, domach i rodzinnych opowieściach.

W centrum historii znajdują się losy m.in. babki Janki, niemieckiej arystokratki Gudrun, chirurga Maxa, ciotki Gertraud oraz antropolożki Alicji. To właśnie najmłodsza przedstawicielka rodu staje przed koniecznością zmierzenia się z przeszłością i podjęcia decyzji o sprzedaży rodzinnego domu pełnego przemilczeń i sekretów.

Powieść porusza trudne tematy związane z wojną i jej konsekwencjami. Szatrawska opisuje upadek dawnych Prus Wschodnich, wkroczenie Armii Czerwonej, wysiedlenia, traumę wojenną oraz skomplikowany proces zasiedlania opuszczonych domów przez nowych mieszkańców. Jednocześnie obok historycznego realizmu pojawiają się w niej elementy baśniowości i rodzinnej legendy.

Premiera będzie miała również szczególny wymiar lokalny. Ishbel Szatrawska urodziła się w Olsztynie i od niedawna współpracuje  z Teatruem im. Stefana Jaracza. To właśnie tutaj we wrześniu 2025 roku odbyła się premiera „Krzyżaków” w adaptacji i dramaturgii przygotowanej przez Szatrawską wspólnie z Janem Klatą. Klasyczna powieść Henryka Sienkiewicza została wówczas odczytana na nowo przez pryzmat współczesnych sporów o historię, pamięć i narodowe mity.

Związki autorki z olsztyńską sceną wykraczają jednak poza pracę dramaturgiczną. W 2025 roku znalazła się również w gronie autorów zaproszonych do stworzenia jubileuszowej publikacji przygotowanej z okazji 100-lecia budynku teatru i 80-lecia polskiej sceny w Olsztynie. Obok m.in. Joanny Bator i Zygmunta Miłoszewskiego przygotowała tekst inspirowany historią teatru.

Twórcami spektaklu są:

• adaptacja i dramaturgia – Ishbel Szatrawska
• reżyseria – Damian Josef Neć
• scenografia i reżyseria świateł – Maciej Czuchryta
• wideo – Patrycja Superczyńska
• kostiumy – Krystian Szymczak
• muzyka – Michał Kuźniak
• inspicjentka i suflerka – Agata Żuczkowska

W obsadzie znaleźli się:

• Agnieszka Giza-Gradowska
• Radosław Hebal
• Cezary Ilczyna
• Alicja Kochańska
• Marcin Kiszluk
• Maciej Mydlak
• Ewa Pałuska-Szozda
• Maciej Raniszewski (gościnnie)
• Wojciech Rydzio
• Małgorzata Rydzyńska
• Mikołaj Trynda
• Zuzanna Wicka

Premiera spektaklu „Toń” odbędzie się 25 września 2026 roku na Dużej Scenie Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie i otworzy nowy sezon artystyczny tej sceny.

Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie