O spektaklu „Tempo” w reżyserii Kalle Nio, pokazanym na 26. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Mimu w Warszawie, pisze Anna Czajkowska.
fot. Helsinki Festival, Lutkovno gledališče, Alfred Kordelin Foundation
Jeden z najstarszych na świecie, Międzynarodowy Festiwal Sztuki Mimu, który gromadzi w stolicy zainteresowanych sztuką pantomimy, kolejny raz daje możliwość przekonania się, że spektakle bez słów (z niewielkimi wyjątkami) przemawiają językiem uniwersalnym, zdolnym poruszyć i dotrzeć do każdego, niezależnie od wieku, kraju zamieszkania, upodobań.
W tym roku motywem spajającym całość wydarzenia zdaje się przedstawianie różnorakich historii. Artyści pokazują, jak „sztuka milczenia” pozwala im na snucie opowieści inspirowanych codziennością, miłością, przyjaźnią, życiowymi kłopotami, ale też marzeniami.
Festiwal zainaugurował spektakl „Tempo”, który stworzył fiński reżyser, artysta wizualny i iluzjonista Kalle Nio we współpracy z brazylijskim choreografem Fernando Melo. To ich pierwsze, wspólne dzieło, a rezultaty są niezwykłe. Doświadczenie w łączeniu eksperymentalnego, współczesnego cyrku z teatrem i filmem pozwoliło reżyserowi na nowatorskie wykorzystanie prostych ruchów balansujących między tańcem, akrobatyką a dramatem scenicznym. Dla Nio badanie ekstremum wytrzymałości ludzkiego ciała, nawet jego przekraczanie, stanowi punkt wyjścia do tworzenia opowieści o czasie, refleksji dotyczącej przemijania, zmian, których doświadczamy w miarę upływu lat.
Troje artystów, słoweńska tancerka i aktorka lalkarka Barbara Kanc, szwedzki tancerz-akrobata Winston Reynolds i włoski tancerz Luigi Sardone zapraszają do wyruszenia w podróż pełną fantazji i gry z wyobraźnią, w której grawitacja nie obowiązuje i wszystko jest możliwe. Na oczach widzów zatrzymany w ruchu człowiek zastyga nad ziemią, utrzymując niemożliwą do utrzymania równowagę, kiedy jego ciało zdaje się zawieszone między ruchem a bezruchem.
Nie ma w tym spektaklu czytelnej fabuły, spotkanie dwóch mężczyzn i kobiety stwarza pozór zwyczajności, dnia jak co dzień, lecz za chwilę to uczucie pryska. Momentami zaskakujące wyszukanym i eleganckim gestem, innym razem zaskakujące hipnotyzującym, zwolnionym tempem, kiedy czas traci swój naturalny rytm, widowisko przypomina marzenie senne, w którym tekst z offu, fragmenty poezji fińskiego pisarza Harry’ego Salmenniemiego splatają się z ruchem i tańcem. Rytmiczne kompozycje na metronomy przypominają o upływie czasu, a wrażenie zatrzymanych kadrów pozwala na jego zwalnianie. Odczucie niezwykłej elastyczności minut, sekund, skłania do skupienia, rozmyślań, oddechu.
Reżyser i choreograf prowadzą widzów na skraj nierealności, gdzie granica między rzeczywistością a iluzją zaciera się i gdzie można zmieniać czas, spojrzeć na niego z zupełnie nowej perspektywy. Dzięki onirycznej, pulsującej muzyce, którą skomponował Samuli Kosminen, rzecz jeszcze silniej działa na emocje.
Oglądając „Tempo”, warto odpocząć od codziennego pędu, nadmiaru zajęć i pozwolić sobie na refleksję – czym jest dla nas czas?
