O książce Katarzyny Bik „NAJDROŻSZA. PODWÓJNE ŻYCIE DAMY Z GRONOSTAJEM” wydanej przez Wydawnictwo Znak pisze Paulina Sygnatowicz.
Piękny, wielowymiarowy tytuł nadała swojej książce o losach najsławniejszego obrazu w polskich zbiorach Katarzyna Bik. „Najdroższa” to nie tylko odniesienie do materialnej wartości „Damy z gronostajem”, ale także zapowiedź opowieści pełnej czułości o obrazie, który przez wieki stał się nie tylko bezcennym dziełem sztuki, ale także świadkiem historii i ludzkich emocji.
Burzliwe losy „Damy…”
Autorka zabiera nas w podróż przez wieki – od renesansowego Mediolanu, przez czasy zaborów, kiedy powstało pierwsze na polskich ziemiach muzeum w Puławach, czasy wojen i grabieży, aż po współczesność, kiedy w kontrowersyjnych okolicznościach „Dama…” trafiła do Muzeum Narodowego w Krakowie. Ożywają postaci, które miały wpływ na jej losy: Cecylia Gallerani, Ludwik Sforza, Izabela Czartoryska, Karol Estreicher. Poznajemy także samego Leonarda da Vinci – jego twórczość oraz nieoczywiste związki z polityką, teatrem, nauką i techniką.
Między literaturą a dokumentem
Katarzyna Bik – historyczka sztuki i dziennikarka – z pasją łączy dokumentalną precyzję z literackim wyczuciem. Dzięki temu książka unika encyklopedycznej suchości, wciągając czytelnika jak dobra powieść. Autorka w narrację wplata liczne ciekawostki: od symboliki sukni Cecyli Gallerani, przez zagadkę gronostaja, po wojenne losy obrazu, kulisy konserwacji i muzealnych decyzji. Tworzy literacką mozaikę, w której – jak w kalejdoskopie – miesza się reportaż, biografia, esej o sztuce i książka historyczna. Narracja przypomina powieść szkatułkową – poszczególne historie wzajemnie się dopełniają. Obraz da Vinci staje się osią, wokół której krążą losy artystów, kolekcjonerów, polityków i muzealników. To sprawia, że książka staje się nie tylko fascynującą historią arcydzieła, ale także refleksją nad rolą kultury na przestrzeni wieków i odpowiedzialnością za dziedzictwo, które dziś na nas spoczywa.
Ciąg dalszy nastąpi (?)
Bik ma pełne prawo wypowiadać się na te tematy. Od lat związana jest z Muzeum Narodowym w Krakowie, gdzie znajduje się „Dama z gronostajem”. Przez niemal trzy dekady badała jej historię. Efekty tej pracy zebrała w 2019 roku w pierwszym wydaniu „Najdroższej”. Sześć lat później Wydawnictwo Znak zdecydowało się przypomnieć tę książkę (w rozszerzonej formie). To dowód na to, że tajemnice, jakie skrywa ten niewielkich rozmiarów (54×40 cm), namalowany na desce obraz, nadal poruszają wyobraźnię – nie tylko badaczy i miłośników sztuki. I że jego historia pisze się dalej.
fot. Wydawnictwo Znak
absolwentka Akademii Teatralnej; autorka recenzji w prasie codziennej („Życie Warszawy”, „Polska. The Times”) i internecie; aktorka i reżyserka Teatru Kontrapunkt; łączy wiedzę teoretyczną z 20-letnią praktyką sceniczną.
