Wcześniejsza emerytura tancerzy – list otwarty Konferencji Teatrów Muzycznych i Operowych

List otwarty Konferencji Teatrów Muzycznych i Operowych ws. wcześniejszych emerytur dla tancerek i tancerzy został skierowany dziś, 23 lutego 2026 roku, do Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Sejmowej Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu oraz do Komisji Kultury i Środków Przekazu w Senacie RP.

LIST OTWARTY

Jako dyrektorki i dyrektorzy teatrów muzycznych i operowych w Polsce, wyrażamy pełne poparcie dla apelu Związku Artystów Scen Polskich i solidaryzujemy się z jego stanowiskiem.

Konferencja Teatrów Muzycznych i Operowych od lat konsekwentnie zabiega o przywrócenie tancerzom i tancerkom godnych praw emerytalnych, odebranych im ustawą uchwaloną pod koniec 2008 roku. Zmiany te wprowadzono bez dialogu ze środowiskiem – tancerkom podniesiono wiek emerytalny z 40 do 60 lat, a tancerzom z 45 do 65 lat, czyli do poziomu powszechnego wieku emerytalnego.

W marcu 2023 roku, wspólnie z dyrektorami teatrów tańca, szkół baletowych oraz zespołów pieśni i tańca, wystąpiliśmy z listem otwartym do parlamentu RP, domagając się przywrócenia wieku emerytalnego 40 lat dla tancerek i 45 lat dla tancerzy. Postulat ten wynika z jednoznacznych doświadczeń środowiska tanecznego: zawód tancerza jest prawdopodobnie jedynym w Polsce, o którym z góry wiadomo, że nie da się go wykonywać do zwykłego wieku emerytalnego. Intensywny, wieloletni trening, codzienne przeciążenia stawów, kręgosłupa i stóp prowadzą do nieodwracalnych zmian w organizmie. Badania medyczne oraz praktyka zespołów tanecznych potwierdzają, że kariera zawodowa w balecie klasycznym lub zespole tanecznym kończy się między 35. a 40. rokiem życia. Potem wielu artystów zmaga się nie tylko z ograniczeniami tanecznymi, lecz także z poważnymi trudnościami w codziennym funkcjonowaniu, będącymi skutkiem wielu urazów i chronicznego przeciążenia organizmu.

Skutki tej sytuacji są widoczne gołym okiem. Polskie zespoły taneczne i baletowe tracą ciągłość, a braki kadrowe coraz częściej uzupełniane są tancerzami z zagranicy – bez nich wiele instytucji nie mogłoby dziś normalnie funkcjonować. Tymczasem opera, operetka i musical jako gatunki synkretyczne nie mogą istnieć bez profesjonalnego, stabilnego zespołu baletowego lub tanecznego.

Tancerzy i tancerek zawodowych jest w Polsce zaledwie kilkaset, dlatego przywrócenie wcześniejszych emerytur nie stanowiłoby istotnego obciążenia dla budżetu Państwa. Dalsze ignorowanie problemu grozi natomiast nieodwracalnymi stratami dla polskiej kultury. Programy przekwalifikowania, choć cenne, nie zastąpią systemowego rozwiązania.

Mając wszystko powyższe na uwadze jako dyrektorki i dyrektorzy teatrów muzycznych i operowych od wielu lat działamy na rzecz zmiany zaistniałej sytuacji. 26 lutego 2024 roku złożyliśmy na ręce Wiceministry Kultury – Pani Joanny Scheuring-Wielgus – przygotowany przez nas, we współpracy z zawodowym legislatorem, kompleksowy projekt ustawy o przywróceniu wcześniejszych emerytur dla tancerek i tancerzy. 27 lutego 2025 roku uczestniczyliśmy w spotkaniu z Marszałek Senatu RP, Panią Małgorzatą Kidawą-Błońską, podczas wspólnego posiedzenia senackich komisji, poświęconego projektowi właściwej ustawy. Senat przegłosował nowe przepisy 13 marca 2025 roku. Niestety ustawa nadal oczekuje na rozstrzygnięcie w Sejmie, choć miała wejść w życie 1 stycznia 2026 roku. Dlatego z całą mocą, przyłączamy się do apelu ZASP o pilne przywrócenie praw emerytalnych w wieku 40 lat dla tancerek i 45 lat dla tancerzy.

Z wyrazami uszanowania

Dyrektorki i dyrektorzy teatrów muzycznych i operowych, w osobach:

1. Kujawsko-Pomorski Teatr Muzyczny w Toruniu – dyrektor Anna Wołek
2. Mazowiecki Teatr Muzyczny w Warszawie – dyrektor Iwona Wujastyk
3. Opera Bałtycka w Gdańsku – dyrektor Romuald Wicza-Pokojski
4. Opera Krakowska w Krakowie – dyrektor Piotr Sułkowski
5. Opera Lubelska w Lublinie – dyrektor Kamila Lendzion
6. Opera na Zamku w Szczecinie – dyrektor Jacek Jekiel
7. Opera Nova w Bydgoszczy – dyrektor Maciej Figas
8. Opera Podlaska w Białymstoku– z-ca dyrektora Małgorzata Bil-Jaruzelska
9. Opera Śląska w Bytomiu – dyrektor Łukasz Goik
10. Opera Wrocławska we Wrocławiu – dyrektor Agnieszka Franków-Żelazny
11. Polska Opera Królewska w Warszawie – dyrektor Magdalena Kaczorowska
12. Teatr Kameralny w Bydgoszczy – dyrektor Mariusz Napierała
13. Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu– dyrektor Hubert Zasina
14. Teatr Muzyczny w Gdyni – z-ca dyrektora Bogdan Gasik
15. Teatr Muzyczny w Poznaniu – dyrektor Przemysław Kieliszewski
16. Teatr Rozrywki w Chorzowie – dyrektor Aleksandra Gajewska
17. Teatr Syrena w Warszawie – dyrektor Monika Walecka
18. Teatr Wielki – Opera Narodowa w Warszawie – z-ca dyrektora Tomasz Tadrała
19. Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu – dyrektor Renata Borowska-Juszczyńska
20. Teatr Wielki w Łodzi – dyrektor Marcin Nałęcz-Niesiołowski
21. Warszawska Opera Kameralna w Warszawie – dyrektor Alicja Węgorzewska