Trwają próby do „Sukcesji” Anny Smolar w Teatrze Studio

W warszawskim Teatrze Studio trwają intensywne próby do „Sukcesji” w reżyserii Anny Smolar. Spektakl, inspirowany „Życie jest snem” Pedra Calderóna de la Barki, będzie pierwszą premierą Studio w sezonie 2026/2027. 

Wrzesień w Teatrze Studio upłynął pod znakiem prób do „Sukcesji”. Anna Smolar sięga po jeden z najważniejszych dramatów europejskiego baroku i przenosi jego bohaterów oraz zasadniczy konflikt do współczesnej Polski. W królewskiej rodzinie rozpoczynają się przygotowania do przekazania władzy. Po raz pierwszy wszyscy zasiadają przy wspólnym stole.

„Sukcesja” powstaje na motywach „Życie jest snem” Pedra Calderóna de la Barki. XVII-wieczny dramat opowiada historię królewicza Zygmunta, którego ojciec, król Bazyli, kazał uwięzić z obawy przed przepowiednią zapowiadającą, że syn stanie się okrutnym władcą i zwróci się przeciwko niemu. Calderón zbudował wokół tej sytuacji wielką opowieść o wolnej woli, przeznaczeniu, odpowiedzialności, władzy oraz niepewnej granicy pomiędzy rzeczywistością i złudzeniem.

Smolar zachowuje postaci znane z dramatu, zmienia jednak ich relacje i rozłożenie ról. Akcja przedstawienia rozgrywa się we współczesnej Polsce. Zygmunt jest chłopcem porzuconym we wczesnym dzieciństwie i wychowywanym pomiędzy obecnością i nieobecnością dwóch ojców. Ujawnienie tajemnicy jego pochodzenia otwiera rodzinną historię, w której dziedziczenie oznacza znacznie więcej niż przejęcie tronu. Dotyczy pamięci, odpowiedzialności za decyzje poprzedniego pokolenia, zerwanych więzi i mechanizmów sprawowania władzy.

Twórców interesuje także sam eksperyment, któremu w dramacie Calderóna poddany zostaje Zygmunt. Król Bazyli najpierw odbiera synowi możliwość normalnego życia, a później postanawia sprawdzić, czy przepowiednia rzeczywiście się spełni. Teatr Studio zapowiada, że Smolar wraca w „Sukcesji” do kwestii umowy społecznej zawieranej pomiędzy rodzicami i dziećmi, światem dorosłych i młodszym pokoleniem. W centrum pozostaje pytanie o konsekwencje decyzji podejmowanych za kogoś, kto później musi z nimi żyć.

W nowej wersji pojawia się Bazyli, król Polski przedstawiany jako postępowy władca, który mierzy się z kolejnymi kryzysami. Jest Klotald, odpowiedzialny za wychowanie Zygmunta, oraz znane z Calderóna postaci Różaury, Estrelli i Astolfa. W „Sukcesji” znaczenia i płeć części bohaterów zostają przesunięte: Różaura, Estrella i Astolfo są trzema kobietami odgrywającymi ważną rolę w życiu księcia. Nad rodziną królewską wisi zasadnicze pytanie: kto przejmie polski tron?

Smolar znów pracuje z zespołem

Sposób powstawania „Sukcesji” jest charakterystyczny dla teatru Anny Smolar. Reżyserka od lat rozwija przedstawienia w ścisłej współpracy z aktorami i aktorkami, a ich głosy wchodzą bezpośrednio do materii tekstowej spektaklu.

Przy „Sukcesji” współautorkami i współautorami monologów oraz dialogów są Dominika Biernat, Daniel Dobosz, Wiktoria Kruszczyńska, Marcin Pempuś, Sonia Roszczuk i Rob Wasiewicz, którzy tworzą również obsadę przedstawienia, oraz Anna Smolar.

To zresztą zespół, w którym spotykają się artyści dobrze znający język teatru Smolar. Dominika Biernat, Daniel Dobosz i Marcin Pempuś występowali między innymi w jej „Końcu z Eddym” zrealizowanym wcześniej właśnie w Teatrze Studio. Sonia Roszczuk pracowała ze Smolar przy „Henrietcie Lacks”, jednym z ważnych wcześniejszych przedstawień reżyserki.

Anna Met ponownie ze Smolar

Scenografię i kostiumy do „Sukcesji” przygotowuje Anna Met, jedna z najważniejszych współpracowniczek Anny Smolar. Ich wspólna historia teatralna liczy już kilkanaście lat i obejmuje realizacje powstające w różnych teatrach.

Pracowały razem między innymi przy „Pani z Birmy” w Teatrze Polonia, „Enter” Fundacji Nowego Teatru, „Pinokiu” w Nowym Teatrze, „Henrietcie Lacks” przygotowanej przez Nowy Teatr i Centrum Nauki Kopernik oraz „Oficerkach. O policji. Fantazji opartej na faktach”, koprodukcji Teatru Polskiego w Bydgoszczy i Komuny Warszawa. Anna Met odpowiadała również za scenografię i kostiumy w „Końcu z Eddym” Smolar w Teatrze Studio.

Do tej listy należy dopisać niedawną „Kobietę samotną” w Teatrze Powszechnym w Warszawie, przygotowaną w koprodukcji z Malta Festival. W spektaklu Smolar, inspirowanym filmem Agnieszki Holland, Anna Met również stworzyła scenografię i kostiumy.

„Sukcesja” jest kolejnym spotkaniem artystek, które wypracowały już własny sposób teatralnej współpracy. W Studio ponownie spotyka się zresztą większa część zespołu znanego z wcześniejszych realizacji Smolar. Muzykę komponuje Jan Duszyński, odpowiedzialny wcześniej między innymi za muzykę do „Końca z Eddym” i „Kobiety samotnej”, a światło projektuje Rafał Paradowski, także wieloletni współpracownik reżyserki.

Muzyka pojawi się również na scenie na żywo w wykonaniu Magdy Gajdzicy. Feedback koncepcyjny przy projekcie prowadzi Katarzyna Kasia. Kierowniczką produkcji jest Ewa Grzebyk, a inspicjentką Zuzanna Prusińska.

Kto odziedziczy władzę?

Tytuł „Sukcesja” kieruje uwagę na moment przekazania władzy, ale w zapowiedziach Studio równie mocno powraca pytanie o to, co właściwie dziedziczymy po poprzednich pokoleniach. Calderónowska historia ojca, który w imię własnych przekonań urządza życie synowi, pozwala Smolar przyjrzeć się odpowiedzialności dorosłych za świat pozostawiany młodszym.

Rodzina królewska staje się tutaj miejscem, w którym sprawy prywatne natychmiast nabierają politycznego znaczenia. Kłamstwo dotyczące pochodzenia Zygmunta ma konsekwencje rodzinne, lecz dotyczy również państwa. Dziedziczenie tronu splata się z dziedziczeniem historii, urazów, zobowiązań i cudzych decyzji.

W centrum pozostaje Zygmunt i pytanie, ile wolności może mieć człowiek, którego życie od początku zostało zaplanowane przez innych. Smolar wraca tym samym do tematów obecnych w dramacie Calderóna: wolnej woli, iluzji i prawdy, sprawdzając ich znaczenie w dzisiejszych relacjach pomiędzy pokoleniami.

„Sukcesja”
na motywach „Życie jest snem” Pedra Calderóna de la Barki

adaptacja i reżyseria: Anna Smolar
współautorki i współautorzy monologów i dialogów: Dominika Biernat, Daniel Dobosz, Wiktoria Kruszczyńska, Marcin Pempuś, Sonia Roszczuk, Anna Smolar, Rob Wasiewicz
scenografia i kostiumy: Anna Met
muzyka: Jan Duszyński
muzyka na żywo: Magda Gajdzica
światło: Rafał Paradowski
feedback koncepcyjny: Katarzyna Kasia
kierowniczka produkcji: Ewa Grzebyk
inspicjentka: Zuzanna Prusińska

Obsada: Dominika Biernat, Daniel Dobosz, Wiktoria Kruszczyńska, Marcin Pempuś, Sonia Roszczuk, Rob Wasiewicz.

Premiera: 27 listopada 2026, Duża Scena im. Józefa Szajny, Teatr Studio w Warszawie.

Teatr Studio w Warszawie