28 listopada 2026 roku w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie odbędzie się premiera „Tramwaju zwanego pożądaniem” Tennessee Williamsa.
fot. Teatr Fredry w Gnieźnie
Spektakl, przygotowywany w przekładzie Jacka Poniedziałka, otworzy premierowy repertuar sezonu 2026/2027. Będzie to również pierwsza premiera pod dyrekcją Krzysztofa Kędziory, który od września kieruje gnieźnieńską sceną. Teatr zaprezentował już fragmenty powstającego przedstawienia podczas próby medialnej.
„Tramwaj zwany pożądaniem” należy do najważniejszych dramatów amerykańskiego teatru XX wieku. Tennessee Williams napisał go w 1947 roku, a jego prapremiera na Broadwayu, wyreżyserowana przez Elię Kazana, przyniosła autorowi ogromne uznanie. Historia Blanche DuBois, która przyjeżdża do Nowego Orleanu, szukając schronienia u swojej siostry Stelli, od dziesięcioleci pozostaje jednym z najbardziej przejmujących teatralnych portretów ludzkiej samotności, niespełnienia i przemocy.
Blanche próbuje ocalić resztki dawnego życia, podtrzymując wyobrażenia o własnej przeszłości i społecznej pozycji. W domu Stelli i jej męża Stanleya Kowalskiego zderza się z rzeczywistością, nad którą stopniowo traci kontrolę. Narastający konflikt między Blanche a Stanleyem odsłania napięcia klasowe, seksualne i rodzinne. Williams z niezwykłą przenikliwością pokazuje mechanizmy upokorzenia, zależności oraz psychicznej destrukcji.
Dramat doczekał się licznych inscenizacji na światowych scenach. Jego popularność umocniła ekranizacja Elii Kazana z 1951 roku, z Vivien Leigh i Marlonem Brando w rolach głównych. Dla kolejnych pokoleń reżyserów pozostaje materiałem wymagającym szczególnej uwagi wobec relacji między bohaterami, psychologicznej wiarygodności i napięć obecnych w tekście.
Listopadowa premiera będzie miała szczególne znaczenie dla Teatru Fredry. We wrześniu stanowisko dyrektora objął Krzysztof Kędziora, zastępując Joannę Nowak, która kierowała instytucją przez trzynaście lat. Ostatnią premierą przygotowaną za jej dyrekcji był „Krum” Hanocha Levina w reżyserii Radosława Rychcika, zaprezentowany 20 czerwca 2026 roku.
Nowy sezon rozpoczął się od prezentacji przedstawień pozostających w repertuarze teatru, między innymi „Hamleta” w reżyserii Jana Marka Kamińskiego, „Zemsty” Michała Świechowskiego oraz „Tajemniczego ogrodu” Sullivana Lloyda Nordruma. Gnieźnieński „Hamlet” został również zaproszony na 64. Rzeszowskie Spotkania Teatralne – 5. Festiwal Arcydzieł.
Wybór dramatu Williamsa na pierwszą premierę nowego sezonu zwraca uwagę na miejsce klasyki światowej w repertuarze Teatru Fredry. Przedstawienie Cezarego Ibera będzie zarazem pierwszą okazją do oceny nowej propozycji artystycznej powstającej już w okresie dyrekcji Krzysztofa Kędziory.
Reżyserię powierzono Cezaremu Iberowi, a spektakl powstaje w przekładzie Jacka Poniedziałka. Za scenografię i kostiumy odpowiada Michalina Pawlak, natomiast muzykę przygotowuje Maciej Zakrzewski. Asystentką reżysera jest Ewa Malicka.
W roli Blanche DuBois wystąpi Zuzanna Czerniejewska-Stube. Jej siostrę Stellę zagra gościnnie Magdalena Sękiewicz, a Stanleya Kowalskiego – Krzysztof Żarowski, również występujący gościnnie. W obsadzie znaleźli się ponadto Joanna Żurawska jako Eunice, Maciej Hanczewski jako Mitch, Maciej Hązła jako Steve oraz Michał Karczewski jako Pablo.
Przygotowania do premiery są już zaawansowane. Teatr zorganizował próbę medialną, podczas której dziennikarze mogli przyjrzeć się pracy nad przedstawieniem. Zespół kontynuuje próby, a ostateczny kształt inscenizacji poznamy pod koniec listopada.
W zapowiedzi przedstawienia teatr zwraca uwagę na psychologiczny wymiar dramatu oraz tajemnice skrywane przez jego bohaterów. Szczególne znaczenie ma pytanie o granice prawdy w najbliższych relacjach. Williams konfrontuje swoich bohaterów z pragnieniami, których często sami nie potrafią nazwać, oraz z konsekwencjami decyzji podejmowanych pod wpływem emocji.
Istotnym elementem inscenizacji będzie relacja Blanche i Stanleya. W dramacie Williamsa ich konflikt stopniowo prowadzi do tragedii. Stanley reprezentuje brutalną siłę i potrzebę dominacji, Blanche zaś coraz mocniej chroni się w świecie wspomnień, złudzeń i wyobrażeń o sobie. Sposób poprowadzenia tych postaci oraz przedstawienia ich wzajemnej zależności będzie jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed realizatorami.
Nowa dyrekcja Teatru Fredry zapowiedziała na sezon 2026/2027 cztery premiery. Krzysztof Kędziora podczas wrześniowej prezentacji planów repertuarowych mówił o potrzebie różnorodności i poszukiwaniu równowagi między ambicjami artystycznymi a oczekiwaniami widzów. W programie znalazły się propozycje dla różnych grup odbiorców, obejmujące zarówno dramat psychologiczny, jak i przedstawienia familijne oraz komediowe.
Po listopadowym „Tramwaju zwanym pożądaniem” teatr przygotuje „Alicję w Krainie Czarów” Lewisa Carrolla w reżyserii Katarzyny Hory. Premierę zaplanowano na 6 marca 2027 roku. Teatr rozpoczął już poszukiwania odtwórczyni tytułowej roli.
Zapowiedziany repertuar pokazuje, że nowa dyrekcja zamierza rozwijać ofertę skierowaną do zróżnicowanej publiczności. W tym kontekście wybór „Tramwaju zwanego pożądaniem” jest interesujący. Dramat Williamsa wymaga od zespołu dużej precyzji aktorskiej i umiejętnego budowania relacji psychologicznych, a jednocześnie należy do tytułów dobrze rozpoznawalnych przez teatralną publiczność.
Listopadowa premiera będzie więc ważnym wydarzeniem w pierwszych miesiącach działalności Krzysztofa Kędziory jako dyrektora Teatru Fredry. Pozwoli również przekonać się, jak Cezary Iber odczytuje dziś dramat, który od blisko osiemdziesięciu lat pozostaje obecny w repertuarach teatrów na całym świecie.
Premiera „Tramwaju zwanego pożądaniem” odbędzie się 28 listopada 2026 roku o godzinie 19.00. Kolejne spektakle zaplanowano na 29 listopada o godzinie 18.00 oraz 4 i 5 grudnia o godzinie 19.00 i 6 grudnia o godzinie 18.00.
Bilety na przedstawienia dostępne są za pośrednictwem serwisu Bilety24 oraz na stronie Teatru im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie.
Spektakl powstaje pod honorowym patronatem prezydenta Gniezna Michała Powałowskiego.
Prawa autorskie do przekładu reprezentuje ADiT Agencja Dramatu i Teatru.
