Teatr Zagłębia to instytucja, której historia sięga XIX wieku. Teraz, po ponad 125 latach, sosnowiecka scena czeka na największą inwestycję w swojej historii – rozbudowę i modernizację zabytkowej siedziby. Projekt, którego całkowity koszt szacuje się na około 108 mln zł, ma połączyć tradycję z nowoczesnością, zachowując historyczny charakter teatru, a jednocześnie otwierając go na potrzeby współczesnych twórców i widzów.
Konkurs architektoniczny i zwycięski projekt
W marcu 2021 r. dyrekcja Teatru Zagłębia podpisała umowę ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich w Katowicach na przeprowadzenie konkursu architektonicznego. Podczas konferencji prasowej 7 kwietnia tego roku władze miasta i teatru ogłosiły plan inwestycji: stworzenie przestrzeni artystycznej i społecznej aktywności, obejmującej zarówno modernizację zabytkowego gmachu, jak i budowę nowej sceny z pełnym zapleczem technicznym.
30 listopada 2021 r. konkurs został rozstrzygnięty. Pierwszą nagrodę zdobyła pracownia Analog ze Szczecina. Projekt został doceniony przez Sąd Konkursowy SARP Katowice i Galerię Architektury za „czytelną kompozycję urbanistyczną oraz architektoniczne rozwiązanie najlepiej spełniające warunki konkursu i oczekiwania Zamawiającego”. Jurorzy podkreślali, że zwycięska praca najlepiej łączyła nową i starą część budynku w spójną, jednorodną bryłę, właściwie rozwiązując skomplikowaną funkcję teatralną.
W konkursie udział brała także pracownia Atelier Loegler Architekci z Krakowa, wyróżniona za opracowanie strefy wejścia głównego i poszanowanie zabytkowej bryły. To właśnie Loeglerowie – po zakończeniu współpracy z Analogiem – przejęli dalsze prace projektowe.
Atelier Loegler Architekci przejmuje ster
Dziś za projekt odpowiadają prof. Romuald Loegler i Sławomir Gębiś z krakowskiego biura Atelier Loegler Architekci. Ich zadaniem jest doprecyzowanie dokumentacji, opracowanie projektów branżowych i aranżacji wnętrz oraz zadbanie o kwestie akustyczne i techniczne.
Dyrektorka teatru, Iwona Woźniak, mówi:
„Przed nami kolejny etap prac, w których towarzyszyć nam będzie Atelier Loegler Architekci. Teraz czas na doprecyzowanie – projekty aranżacji wnętrz, wyposażenia, rozwiązania akustyczne. To bardzo ważny etap dla aktorów i widzów. Budynek Teatru Zagłębia jest zabytkiem, więc wszystkie prace muszą odbywać się w porozumieniu z konserwatorem zabytków.”
Projekt zakłada budowę nowego skrzydła teatru na miejscu obecnego parkingu. Powstanie w nim nowoczesna scena typu Black Box – czarna, elastyczna przestrzeń z otwieranym horyzontem na ogród, pozwalająca na dowolną aranżację widowni.
Nowa część teatru zostanie podzielona na trzy strefy:
- Strefa widza – z nową sceną i widownią, kawiarnią oraz przestrzeniami dla działań edukacyjnych i inicjatyw społecznych,
- Strefa techniczna – pracownie stolarskie i modelatorskie, magazyny scenografii i kostiumów,
- Strefa administracyjna – skupiająca dotąd rozproszone po Sosnowcu biura i warsztaty.
Modernizacja zabytkowego gmachu obejmie:
- odnowienie elewacji i przywrócenie wyglądu z lat 20. XX wieku,
- renowację historycznej sceny z zachowaniem klasycznego charakteru, ale dostosowaniem do współczesnych wymagań technicznych,
- wymianę widowni i instalacji, poprawę akustyki, systemów bezpieczeństwa i wentylacji.
Ekologiczne budownictwo i nowa jakość przestrzeni
Projekt wpisuje się w zasady zielonego budownictwa. Zakłada użycie 20% materiałów z recyklingu, wykorzystanie nowoczesnych technologii oczyszczania powietrza oraz stosowanie materiałów z deklaracjami środowiskowymi. Istotnym elementem jest zachowanie istniejącej zieleni oraz stworzenie ogrodu letniego/zimowego. System zbierania deszczówki ma służyć do nawadniania.
Finansowanie i koszty
Realizacja inwestycji jest możliwa dzięki połączeniu środków unijnych i miejskich.
- 42,84 mln zł – dofinansowanie z Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021–2027 na rozbudowę (umowa podpisana 28 lipca 2025 r.),
- 16,25 mln zł – środki z tego samego programu na modernizację obecnego budynku (umowa w trakcie finalizacji),
- 45 mln zł – wkład własny Miasta Sosnowiec.
Łączny koszt przedsięwzięcia: ok. 108 mln zł.
Przetarg na wykonawstwo inwestycji planowany jest na początek 2026 roku. Co istotne – teatr będzie funkcjonował nieprzerwanie podczas prac, przenosząc spektakle do innych miejsc w mieście, m.in. do Szkoły Muzycznej.
Dzięki nowym przestrzeniom teatr rozszerzy repertuar, wprowadzi programy edukacyjne, otworzy się na mieszkańców i grupy zagrożone wykluczeniem. Sama frekwencja – ponad 45 tys. widzów w sezonie – pokazuje, jak ważna jest to instytucja. Modernizacja to także szansa na przyciągnięcie nowej publiczności i umocnienie pozycji teatru w regionie. Zabytkowy budynek przy ul. Teatralnej 4 zyska nowe życie, a jednocześnie teatr powiększy się o przestrzenie odpowiadające potrzebom XXI wieku.
https://teatrzaglebia.pl/