Aż troje aktorów znalazło się w gronie laureatów 26. edycji Programu Społecznego Mistrz Mowy Polskiej: Mirosław Baka, Marcin Januszkiewicz i Joanna Szczepkowska.
fot. dzięki uprzejmości programu społecznego Mistrz Mowy Polskiej
Aż troje aktorów znalazło się w gronie laureatów 26. edycji Programu Społecznego Mistrz Mowy Polskiej: Mirosław Baka, Marcin Januszkiewicz i Joanna Szczepkowska.
Podczas gali finałowej, która odbyła się 19 września w Centrum Tradycji Hutnictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim, specjalnym Wawrzynem Mowy Polskiej uhonorowano również Maję Komorowską.
Tegoroczny werdykt Mistrza Mowy Polskiej ma wyjątkowo silny teatralny akcent. Jury przyznało tytuły pięciu osobom, a aż trzy z nich to aktorzy: Mirosław Baka, Marcin Januszkiewicz i Joanna Szczepkowska. Pozostałymi laureatami zostali Aleksander Gosk, oceanograf, producent i dziennikarz telewizyjny, oraz Szymon Majewski, dziennikarz, satyryk, prezenter i aktor. Wyniki ogłoszono podczas 26. gali finałowej programu, która w sobotę 19 września odbyła się w wypełnionej publicznością sali widowiskowej Centrum Tradycji Hutnictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim.
Dla środowiska teatralnego tegoroczny werdykt jest szczególnie interesujący. Już na etapie nominacji artyści sceniczni stanowili silną grupę – o tytuł ubiegali się Mirosław Baka, Marcin Januszkiewicz, Małgorzata Kożuchowska i Joanna Szczepkowska. Ostatecznie jury nagrodziło troje z nich.
Mirosław Baka od blisko czterech dekad pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich aktorów teatralnych i filmowych. W tegorocznej edycji jego obecność miała również wymiar lokalny – aktor urodził się właśnie w Ostrowcu Świętokrzyskim i jest honorowym obywatelem miasta.
Marcin Januszkiewicz łączy aktorstwo dramatyczne, filmowe i musicalowe z działalnością wokalną. Jest także wykładowcą Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. W jego przypadku słowo od dawna funkcjonuje jednocześnie jako materia aktorska i muzyczna – Januszkiewicz jest również autorem tekstów piosenek i interpretatorem repertuaru poetyckiego. Oficjalny werdykt potwierdza, że znalazł się wśród pięciu tegorocznych Mistrzów Mowy Polskiej.
Trzecią aktorską laureatką została Joanna Szczepkowska – aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, a zarazem pisarka, felietonistka i pedagożka. W jej przypadku szczególne znaczenie słowa wykracza od dawna poza scenę: Szczepkowska jest autorką dramatów, prozy, felietonów i od lat pozostaje uczestniczką życia publicznego, formułującą kontrowersyjne opinie.
Tym samym trzy z pięciu głównych nagród tegorocznej edycji trafiły do ludzi teatru.
Na tym teatralne akcenty gali się nie skończyły. Jedno z najważniejszych specjalnych wyróżnień programu – Wawrzyn Mowy Polskiej – otrzymała Maja Komorowska. Razem z nią Wawrzynem uhonorowany został pisarz i eseista Stefan Chwin.
Nagroda dla Komorowskiej ma szczególną wagę w kontekście całej edycji. Aktorka należy do najważniejszych postaci polskiego teatru drugiej połowy XX i początku XXI wieku, a sztuka słowa, sposób budowania frazy i precyzja wypowiedzi od dziesięcioleci stanowią jeden z najbardziej charakterystycznych elementów jej aktorstwa. Tegoroczny Wawrzyn dołącza więc do długiej listy wyróżnień artystki, ale ze względu na przedmiot samego programu jest nagrodą dotyczącą bezpośrednio jednego z fundamentów zawodu aktora – świadomego posługiwania się językiem.
Osobną decyzję podjęła publiczność. W ogólnopolskim głosowaniu Mistrzem Mowy Polskiej Vox Populi 2026 została Magdalena Wolińska-Riedi – dziennikarka, lingwistka, tłumaczka i autorka książek. Plebiscyt prowadzony był od czerwca, a głosowanie zakończyło się 16 września.
Warto przypomnieć, że tegoroczna lista nominowanych obejmowała dwanaście osób. Obok laureatów – Mirosława Baki, Marcina Januszkiewicza, Joanny Szczepkowskiej, Aleksandra Goska, Szymona Majewskiego i Magdaleny Wolińskiej-Riedi – znaleźli się na niej także Roman Czejarek, Bożena Gniazdowska, Małgorzata Kożuchowska, Włodek Pawlik, Dariusz Rosiak i Karol Wójcicki.
Pełny werdykt w kategorii indywidualnej przedstawia się więc następująco: Mistrzami Mowy Polskiej 2026 zostali Mirosław Baka, Marcin Januszkiewicz, Joanna Szczepkowska, Aleksander Gosk i Szymon Majewski; tytuł Vox Populi otrzymała Magdalena Wolińska-Riedi, a Wawrzyny Mowy Polskiej – Maja Komorowska i Stefan Chwin.
Teatralny charakter tegorocznego finału podkreśla jeszcze jeden wynik. W kategorii Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej jury nagrodziło Fundację Języka Polskiego, natomiast zwycięzcą głosowania publiczności Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej Vox Populi został Amatorski Młodzieżowy Teatr OBibooK z Ostrowca Świętokrzyskiego.
Zespół działa przy Miejskiej Bibliotece Publicznej w Ostrowcu Świętokrzyskim i od lat pracuje z młodymi ludźmi, wykorzystując teatr m.in. do rozwijania kultury żywego słowa, wrażliwości językowej i umiejętności scenicznego wypowiadania tekstu. Jego obecność w konkursie miała w tym roku dodatkowy wymiar – finał programu odbywał się właśnie w rodzinnym mieście teatru.
Tegoroczny werdykt można z teatralnej perspektywy odczytać jako mocne przypomnienie o znaczeniu słowa w zawodzie aktora. W programie, którego celem od ponad ćwierć wieku jest promowanie dobrej, świadomej i odpowiedzialnej polszczyzny, nagrodzono jednocześnie artystów reprezentujących bardzo różne odmiany teatru i różne sposoby pracy z tekstem.
Baka, Januszkiewicz i Szczepkowska należą do różnych pokoleń i mają odmienne doświadczenia sceniczne, a obok nich specjalne wyróżnienie otrzymała Maja Komorowska – jedna z najważniejszych aktorek w historii powojennego polskiego teatru. Do tego dochodzi publicznościowa nagroda dla ostrowieckiego Teatru OBibooK. Spośród wszystkich tegorocznych rozstrzygnięć to właśnie teatr okazał się więc jednym z najmocniej obecnych środowisk podczas 26. edycji Mistrza Mowy Polskiej.
Galę w Ostrowcu Świętokrzyskim poprzedziły wystąpienia wszystkich obecnych nominowanych, po których jury udało się na obrady. W skład kapituły weszli językoznawcy i przedstawiciele środowiska akademickiego, m.in. dr Justyna Majchrowska, prof. Marzena Marczewska, prof. Adam Bednarek, prof. Halina Zgółkowa, prof. Bolesław Faron i prof. Marek Ziółkowski. Artystyczną oprawę finału przygotowało Studio Wokalne Pandora działające przy Miejskim Centrum Kultury.
Program Mistrz Mowy Polskiej został objęty Patronatem:
Marszałka Województwa Mazowieckiego,
Marszałka Województwa Świętokrzyskiego,
Prezydenta m.st. Warszawy,
Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego
Współorganizatorem wydarzenia jest Samorząd Województwa Mazowieckiego.
