Szczyty i przepaście

Nagradzani twórcy zawsze podkreślają, że najważniejsza dla nich jest nagroda przyznawana przez widzów lub słuchaczy, czyli Nagroda Publiczności. W konkursie słuchowisk radiowych na tegorocznym XXV Festiwalu „Dwa Teatry” w Sopocie takie zaszczytne wyróżnienie zdobyło słuchowisko „Himalaje” nagrane w Radiu Katowice. Jego reżyserem jest Robert Talarczyk, a realizatorem dźwięku Jacek Kurkowski.

Nagroda Publiczności to nie jedyny laur przyznany „Himalajom”; oprócz niej twórcy otrzymali zbiorowo honorową nagrodę dla publiczności, a raper Miuosh został nagrodzony za muzykę do tego słuchowiska. Można zaryzykować stwierdzenie, że jest ono radiową wersją spektaklu pod tym samym tytułem, wystawionym osiem lat temu przez Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach w tej samej reżyserii i niemal niezmienionej obsadzie.

„Himalaje” są adaptacją książki Dariusza Kortko i Marcina Pietraszewskiego „Kukuczka. Opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiście” (przy tekście spektaklu i słuchowiska współpracował również Artur Pałyga). Główna oś akcji rozgrywa się podczas ostatniej, tragicznej wyprawy Jerzego Kukuczki i Ryszarda Pawłowskiego na nową, niezdobytą wówczas, południową ścianę Lhotse w Himalajach w 1989 r. Wybitny polski himalaista tuż przed granią szczytową w wyniku pęknięcia liny zabezpieczającej odpadł od ściany i spadł w dwukilometrową przepaść.

Tę pełną dramatyzmu narrację przerywają reminiscencje przywołujące okres dzieciństwa, w którym ojciec (Marcin Szaforz) pokazał synowi w atlasie góry; młodości znaczonej miłością do Celiny (Agnieszka Radzikowska), założeniem rodziny i realizowaniem wspinaczkowej pasji. Wstrząsające są momenty pokazujące utratę przez Kukuczkę towarzyszy wysokogórskich wspinaczek. I moment śmierci głównego bohatera. Słuchowisko kończy oniryczne spotkanie Kukuczki z ojcem i żoną, rozmowa o potędze natury, wyborach dokonywanych w życiu, największych miłościach.

Autorzy słuchowiska oprócz tego, że stawiają pytania o granice ryzyka w podejmowaniu decyzji, o hierarchię ważności tegoż wyboru (pasja czy zdrowy rozsądek?), stwarzają w nim ciekawie zróżnicowaną galerię postaci, których podejście do pasji Kukuczki i jego samego nie są jednoznacznie pozytywne. Bardzo prawdziwie tworzą je Barbara Lubos (Dziennikarka), Jerzy Głybin (Prezes), Krystyna Wiśniewska (Wanda Rutkiewicz), Katarzyna Brzoska (Mama Jerzego), Wiesław Sławik (Rysiek) czy wreszcie Dariusz Chojnacki, który jest równie przekonujący i poruszający jako Kukuczka – dziecko, jak i Kukuczka – zdobywca wszystkich ośmiotysięczników.

Ogromną wartością radiowych „Himalajów” jest muzyka Miuosha, która buduje napięcie i chłodny, groźny klimat wysokogórskiej przestrzeni. Zaś oprawa akustyczna Jacka Kurkowskiego to prawdziwy majstersztyk realizacyjny, słusznie nagrodzony prestiżową Nagrodą im. Michała Jagodzińskiego na Konkursie Artystycznych Form Radiowych Grand PiK. Fantastycznie współgrają tu naturalne odgłosy huczącego wiatru, trzaskającego lodu, ciężkiego oddechu i szeptu wspinacza. Mistrzostwo Kurkowskiego słychać też w scenach, w których upersonalizowana Lhotse mówi głosem znakomitej Grażyny Bułki. „Panoramiczny” dźwięk wręcz otacza słuchacza, potęgując jego osaczenie niejako tożsame z osaczeniem walczącego.

Radio Katowice