25 lipca 2025 roku odbędzie się premiera „Vinci 2”, prawdopodobnie ostatniego filmu Juliusza Machulskiego. Reżyser mówi o tym, choć się nie zapiera, w opublikowanej przez Wydawnictwo Sonia Draga książce „3174 filmy mojego życia”, która niedawno trafiła do księgarń.
Fot. Wydawnictwo Sonia Draga
O książce Juliusza Machulskiego, Krzysztofa Vargi “3174 filmy mojego życia” wydanej przez Wydawnictwo Sonia Draga pisze Krzysztof Krzak.
To nie jest bynajmniej kolejny, typowy wywiad-rzeka. To rozmowa dziennikarza i pisarza (autora m.in. znakomitych „Trocin”) Krzysztofa Vargi z Juliuszem Machulskim, twórcą takich kinowych hitów jak „Vabank”, „Kiler”, „Kingsajz” czy „Seksmisja”. Z jego wypowiedzi zawartych w publikacji można wysnuć wniosek, że szczególnie istotnym dlań filmem jest „Szwadron”. A dlaczego „Vinci 2” miałby być ostatnim filmem Machulskiego? Otóż dlatego, że jest on zwolennikiem tezy, iż reżyser po 70. roku życia nie powinien już kręcić kolejnych filmów (sam przekroczył ten wiek w marcu tego roku), ponieważ okazują się one z reguły dużo słabsze niż sztandarowe dzieła stworzone wcześniej. Dowodem są ostatnie realizacje Kubricka (szczególnie – obok Billy’ego Wildera – cenionego przez Machulskiego), Wajdy, Kawalerowicza czy Coppoli. Reżyser zamierza teraz skupić się na pisaniu powieści, z których już opublikował dwie: „Nikczemny narrator” i „Wisząca małpa”.
Punktem wyjścia do rozmowy obu panów jest prowadzony przez Juliusza Machulskiego od wczesnej młodości rejestr obejrzanych filmów – początkowo w zeszycie, obecnie w komputerze. W momencie rozpoczęcia pracy nad książką z Krzysztofem Vargą liczba ta wynosiła tytułowe 3174 filmy (w dodatku do treści głównej zamieszczono listę 50 z nich z okresu poprzedzającego rozpoczęcie przez Machulskiego studiów w łódzkiej Filmówce). Liczba imponująca, podobnie jak rozległa wiedza o filmie czy w szerszym kontekście historii kina, a także rewelacyjna pamięć szczegółów akcji i obsady prezentowane przez obu rozmówców. Pod tym względem książka jest lekturą obowiązkową nie tylko dla kinomanów, ale także kandydatów na reżyserów i aktorów, krytyków i historyków (nie tylko) sztuki filmowej. Wypowiedzi obu interlokutorów nacechowane są głębokim subiektywizmem i zawierają niejednokrotnie bardzo surowe oceny, także dzieł tzw. mistrzów kina. Są też fragmenty nieco „lżejsze”, gdy reżyser opowiada o kulisach pracy na planie filmowym, współpracy z aktorami oraz procesie produkcji filmu i związanych z tym perturbacjach – nie tylko tych poważnych, ale i zabawnych. Panowie antycypują też przyszłość kinematografii, wieszcząc zanik tzw. kina środka.
Merytorycznie książka jest bez zarzutu, nawet jeśli czytelnik ma inne zdanie niż Machulski czy Varga. Coś, co szczególnie przeszkadza w lekturze, to powtarzalność pewnych stwierdzeń, ocen i anegdot – niekiedy pojawiają się one wielokrotnie, co tworzy swoiste déjà vu (tytuł jednego z filmów Machulskiego). Ileż można czytać o słabości filmu „Oczy szeroko zamknięte” czy problemach ze współreżyserami „Małego zgonu”? Gdyby redaktor usunął powtarzające się fragmenty, książka zyskałaby na zwartości i przestałaby być przegadana. Poza tym – must read.
Juliusz Machulski, Krzysztof Varga, 3174 filmy mojego życia, Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice 2025, s. 485
Fot. Wydawnictwo Sonia Draga
