Stabilne finansowanie dla „Gardzienic”

Ośrodek Praktyk Teatralnych „Gardzienice”, jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich instytucji teatralnych o międzynarodowej renomie, dysponuje w 2026 roku stabilnym finansowaniem zapewnionym przez samorząd Województwa Lubelskiego. Aktualny budżet instytucji wynosi 4 725 724,43 zł i pochodzi z dotacji organizatora – Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego.

Instytucją od ponad dwóch lat kieruje Wojciech Goleman. Po rezygnacji Włodzimierza Staniewskiego z funkcji dyrektora w lutym 2023 roku objął on stanowisko pełniącego obowiązki dyrektora. Od 23 lutego 2024 roku pełni funkcję dyrektora Ośrodka.

Jednocześnie Włodzimierz Staniewski pozostaje odpowiedzialny za sprawy programowe instytucji, pełniąc funkcję dyrektora artystycznego.

Dyrektor związany z „Gardzienicami” od lat

Wojciech Goleman związany jest z Ośrodkiem Praktyk Teatralnych „Gardzienice” od 2006 roku. W latach 2007–2013 oraz 2018–2023 pełnił funkcję zastępcy dyrektora ds. administracyjnych. Od lutego 2023 roku kieruje instytucją – najpierw jako pełniący obowiązki dyrektora, a następnie jako jej dyrektor.

Jest absolwentem historii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz studiów podyplomowych z zakresu zarządzania i marketingu. Studiował także w Central European University w Budapeszcie.

W swojej karierze współpracował z wieloma instytucjami kultury, m.in. z Muzeum Narodowym w Lublinie, Centrum Spotkania Kultur w Lublinie oraz Warsztatami Kultury w Lublinie. Specjalizuje się w przygotowaniu i realizacji projektów finansowanych ze środków europejskich oraz programów międzynarodowych.

Uczestniczył w przygotowaniu i realizacji kilkudziesięciu projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej oraz Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, w tym projektu budowy Europejskiego Ośrodka Praktyk Teatralnych w Gardzienicach, obejmującego odbudowę zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego na potrzeby działalności teatralnej.

Teatr o międzynarodowej renomie

Ośrodek Praktyk Teatralnych „Gardzienice” został założony w 1977 roku przez Włodzimierza Staniewskiego. Od początku działalności zyskał międzynarodowy rozgłos dzięki autorskiej metodzie pracy teatralnej, która łączyła spektakl, muzykę, badania nad kulturą tradycyjną oraz intensywne praktyki aktorskie.

O wyjątkowej pozycji zespołu pisała amerykańska eseistka i krytyczka kultury Susan Sontag:

„Ta niezwykła, nieprzejednana (…) grupa, pracująca pod inspirującym przewodnictwem Włodzimierza Staniewskiego (…) jest, według mnie, jednym spośród zaledwie kilku w świecie znaczących zespołów teatralnych”.

Nazwa teatru pochodzi od wsi Gardzienice pod Lublinem, gdzie znajduje się jego siedziba. W pierwszych latach działalności zespół pracował w bardzo trudnych warunkach – próby i spotkania odbywały się w wiejskich chatach, zrujnowanej oficynie i przypałacowej przybudówce, a także w zdewastowanym młynie.

Przełom nastąpił w 2008 roku, kiedy Ośrodkowi przekazano zrujnowany kompleks pałacowo-parkowy. Dzięki środkom europejskim obiekt został gruntownie odrestaurowany i w 2013 roku otwarto nową przestrzeń teatralną, przystosowaną do działalności artystycznej, edukacyjnej i badawczej.

Współpraca międzynarodowa i środowisko artystyczne

Charakter działalności „Gardzienic” od początku miał wymiar lokalny, krajowy i międzynarodowy. Teatr występował na scenach i festiwalach na pięciu kontynentach, a jego twórca i aktorzy prowadzili liczne klasy mistrzowskie w instytucjach artystycznych i akademickich.

Zespół prezentował swoje spektakle m.in. podczas Festiwalu Teatru Narodów w Baltimore, Seul Olympic Arts Festival w Korei Południowej, First New York Festival of Arts, Theater der Welt w Berlinie, festiwalu w São Paulo czy Olimpiady Teatralnej w Moskwie.

Przedstawienia i warsztaty prezentowano również w takich instytucjach jak Royal Shakespeare Company w Stratford-upon-Avon, Barbican Centre w Londynie, Getty Center w Los Angeles, Yale University, Stanford University czy University of Oxford.

Ośrodek współpracuje także z wieloma uczelniami i instytucjami naukowymi, m.in. z Wydziałem Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego, Archives of Ancient Greek and Roman Drama przy Uniwersytecie Oksfordzkim czy Rose Bruford College w Londynie.

Do Gardzienic regularnie przyjeżdżają artyści, reżyserzy i badacze teatru z różnych krajów świata. Wśród współpracowników i gości instytucji znaleźli się m.in. Richard Schechner, Jurij Andruchowycz, Katie Mitchell, Theodoros Terzopoulos czy Valery Fokin.

Ośrodek, z którego wyrosły kolejne teatry

W ciągu ponad czterech dekad działalności przez Gardzienice przewinęły się setki artystów z Polski i z zagranicy. Wielu z nich stworzyło później własne zespoły i instytucje artystyczne, które dziś odgrywają ważną rolę w kulturze.

Z tradycji Gardzienic wyrosły m.in. takie zespoły jak Teatr Pieśń Kozła we Wrocławiu, Chorea w Łodzi, Studium Teatralne w Warszawie, Teatr Węgajty czy ZAR. Zespół inspirował także powstawanie grup teatralnych w innych krajach, m.in. w Norwegii, Austrii, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Australii.

Akademia i programy edukacyjne

Integralną częścią działalności Ośrodka jest działalność pedagogiczna. Od ponad dwóch dekad funkcjonuje Akademia Praktyk Teatralnych, w ramach której prowadzone są roczne i dwuletnie kursy dla adeptów teatru z Polski i z zagranicy. Absolwenci Akademii pracują dziś jako aktorzy, reżyserzy, pedagodzy i animatorzy kultury w wielu krajach.

Równolegle organizowany jest międzynarodowy program Gardzienice Summer Intensive – dwutygodniowy kurs praktyk teatralnych, w którym uczestniczą artyści z Europy, Azji, obu Ameryk i Australii.

Programy edukacyjne realizowane były we współpracy z wieloma instytucjami, w tym z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędem Marszałkowskim Województwa Lubelskiego.

Stabilna przyszłość instytucji

Stabilne finansowanie zapewnione przez samorząd województwa lubelskiego pozwala Ośrodkowi Praktyk Teatralnych „Gardzienice” kontynuować działalność artystyczną, edukacyjną i międzynarodową współpracę. Instytucja pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków teatru poszukującego w Polsce i jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich zespołów teatralnych na świecie.

OPT Gardzienice