26 września 2025 roku Teatr Polski w Bielsku-Białej zaprosi widzów na premierę „Służących do wszystkiego” w reżyserii Agaty Puszcz.
fot. Marek Zimakiewicz
To jedna z najważniejszych propozycji tego sezonu, oparta na głośnym reportażu Joanny Kuciel-Frydryszak z roku 2018.
Miasto – pełne obietnic awansu, elektrycznego światła i nowoczesnego życia – staje się tu sceną opowieści o młodych dziewczynach z prowincji, które w pierwszej połowie XX wieku przyjeżdżały do miast, by podjąć służbę. Główna bohaterka Emilka (Ewa Dobrucka) szybko traci imię i indywidualność, stając się „jedną z wielu Kaś czy Maryś”. Wraz z innymi służącymi odkrywa brutalny świat, w którym praca kobiet z najniższych warstw społecznych podtrzymywała codzienność lepiej urodzonych – kosztem ich wolności, zdrowia i marzeń.
Spektakl nie tylko rekonstruuje realia międzywojnia, ale też odsłania mechanizmy przemocy i klasowych podziałów, które – choć w innych formach – przetrwały do dziś. „Służące do wszystkiego” to teatr o niewidzialnej pracy, ale też o sile wspólnoty, która daje szansę na opór.
Za scenariusz odpowiada Zuzanna Bojda, reżyserię powierzono Agacie Puszcz, scenografię przygotowała Paulina Czernek-Banecka, a kostiumy Iga Sylwestrzak. Muzykę skomponował Krzysztof Maciejowski, choreografię opracowała Katarzyna Zielonka, a światła – Szymon Kluz. Na scenie, obok Ewy Dobruckiej, zobaczymy m.in. Jadwigę Grygierczyk, Annę Guzik-Tylkę, Barbarę Guzińską, Martę Gzowską-Sawicką, Anitę Jańcię i Jagodę Krzywicką.
Źródłem inspiracji dla spektaklu jest książka Joanny Kuciel-Frydryszak, dziennikarki i reportażystki, absolwentki Uniwersytetu Wrocławskiego. Jej twórczość koncentruje się na przywracaniu pamięci o zapomnianych grupach społecznych, szczególnie kobietach. „Służące do wszystkiego” (2018) była pierwszą w Polsce książką opowiadającą o losach służących – kobiet, które często zaczynały pracę w wieku piętnastu lat, pozbawione prawa do urlopu, harujące od świtu do nocy za grosze.
Autorka przypomniała ich codzienność: sprzątanie, gotowanie, pranie, ale też współczucie, troskę i opiekę nad dziećmi pracodawców. Jej najnowsza książka, „Chłopki. Opowieść o naszych babkach” (2023), w podobny sposób przywraca głos kobietom z wiejskich społeczności. Kuciel-Frydryszak publikowała m.in. w „Gazecie Wyborczej” i „Polityce”. Jej reportaże stały się ważnym punktem odniesienia w debacie o klasowych podziałach i społecznej pamięci.
„Służące do wszystkiego” to przedstawienie, które – choć osadzone w realiach minionego wieku – pozostaje niezwykle aktualne. Widzowie odnajdą w nim pytania o wartość pracy, granice wyzysku i o to, czy naprawdę zmieniły się relacje między tymi, którzy korzystają z cudzej pracy, a tymi, którzy ją wykonują.
Premiera już 26 września w Bielsku-Białej.
